Feesten des Heren - Grote verzoendag

Date
March 14, 2023
Time
20:00

Transcription

Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.

Goedenavond, fijn om hier weer te zijn. We gaan het vanavond hebben over, ik vind eigenlijk het, ik weet niet of je dat zo mag zeggen, maar het allerbelangrijkste feest wat er eigenlijk is.

! Vorige keer hebben we het gehad over de dag van de Bazuinen, de dag waarop Israël het nieuwjaar vindt. Daarna duurt het tien dagen, zijn er tien dagen van inkeer altijd, dat zit in het ritueel van het Joodse volk.

Dus tien dagen waarbij je nadenkt over je leven, over wat er allemaal gepasseerd is, over zonden, maar ook over goede dingen.

En dan uiteindelijk komt daar Yom Kippur. En ik heb best wel aardig wat bijbel teksten om met u door te nemen.

Ik heb ook wat extra dingen erbij die ik de laatste tijd zo weer ontdekt heb. Alarm. Iemand zijn auto gaat niet helemaal lekker, denk ik.

Maar goed, je hebt dus in Leviticus 16 staat, dit is voor u tot een eeuwige verordening. U moet in de zevende maand op de tiende dag van de maand uzelf verookmoedigen. Dat is het begin van de Yom Kippur.

En zoals ik al zei, ik ga er wat meer over vertellen dan u bijvoorbeeld, als mensen het boekje nog hebben kunnen bemachtigen over de schaduwfeesten. Wat er in het boekje van de schaduwfeesten staat.

Ik zal het proberen zo ordentelijk mogelijk te doen. Want ik hoorde dat het soms wat snel gaat of misschien wat heen en weer schiet. Dat is ook zo. Aan de andere kant, ja, er is soms ook zoveel dat als je heel rustig gaat praten, dan ben je heel erg lang bezig.

En u kunt het altijd weer nalezen of naluisteren. Het staat op de website vermeld. En het handige is, daar kan je mij gewoon op stop zitten. Dus dan, dat lukt hier niet zo.

Maar daar kan het wel. Nou, tien dagen van verhoopmoediging. Dat is goed sowieso om te doen. Om eraan te denken dat er weer een jaar voorbij is. Het is na een nieuw jaar.

Dat we het komende jaar ingaan. Dat er goede dingen kunnen gebeuren. En minder goede dingen. Dat je je dingen kunt voornemen. Dat doen wij ook altijd. Tenminste, dat is gebruikelijk om dat ook met nieuwjaarsdag te doen.

En de joden hebben daar dan tien dagen voor uitgetrokken. Om het met elkaar goed te maken. Om dingen die zeer doen. Oud zeer. Oude pijn.

Soms heel lang verborgen pijn. Om die onderbidden en vasten bij God te brengen. Maar allereerst ook wel bij elkaar te brengen. En om genezing naar elkaar toe uit te spreken.

Nou in de zevende maand. Op de tiende dag van de maand moet je jezelf veropmoedigen. En geen enkel werk doen. De ingezetene niet.

En de vreemdeling niet. Die in uw midden verblijft. Even min. Want op deze dag wordt voor u verzoening gedaan. Om u te reinigen. Van al uw zonden wordt u voor het aangezicht van Jehovah.

Van de heren gereinigd. Het is voor u een dag van volledige rust. In het Hebraïel staat er een Shabbat Shabbaton. Dat is echt dubbel op zeg maar.

Een super Shabbat zouden we zeggen. Echt. Een dag van volledige rust. Nou die is ook zo volledig dat er op die dag in feite niet wordt gegeten.

Niet wordt gedronken. Er wordt echt helemaal niets gedaan. Er zit natuurlijk al een heel mooi beeld in. We gaan straks al de vergelijking zien naar Jezus.

Jezus Yeshua die natuurlijk onze grote verzoener is. En wat kunnen wij nou doen aan onze verzoening? Niets.

Nou dat is dan ook de bedoeling. Op die dag als het gaat over jouw verzoening. Kan je niks doen. Dat moet je aan God overlaten. Hij gaat het doen. Dat moet je aan Jezus overlaten.

Wij hebben een verlossen hebben we net gezongen. Ik vind het altijd prachtig om te zeggen. Wij hebben een verloskundige. Dat vind ik altijd nog iets dichterbij komen. En die verloskundige die gaat ons verlossen.

En dan worden we geboren. Opnieuw geboren. Ja dat past allemaal zo geweldig mooi. Die verlosser is trouwens ook de losser.

Hij gaat ons ook loskopen. Hij gaat een losprijs betalen. Dat is de losprijs die altijd betaald moest worden voor de bruid. Die de man voor zijn bruid ging betalen.

De bruidsschat. Zeg maar. Nou goed. Dat is dus een dag van volledige rust. Je mag daar zelf niks aan doen. En de priester die men gezalfd.

En gewijd heeft. Letterlijk staat daar die men de handen gevuld heeft. Met de genade die God mag gaan geven. Om in de plaats van zijn vader als priester te dienen.

Moet verzoening doen. En een heel belangrijk onderdeel. Daar komen we straks op terug. Dus zet er een streepje bij. Of teken het aan. Of hoe je dat ook doet. Ik zet altijd streepjes in mijn Bijbel.

Hij moet verzoening doen. Als hij de linnenkleren. De heilige kleren. Heeft aangetrokken. Je hebt allemaal wel eens een plaatje gezien. Van de hoge priester denk ik. Zoals die eruit ziet.

Met het boschild. En met een kroon. En een tiara. En er staat van alles op. En de urem. En de tumim. En de twaalf stammen. In edelsteen. Dat is echt een prachtig gewaard.

Alleen op de dag van de verzoening. Gaat het allemaal uit. Dan gaan we straks nog zien hoe dat gaat. We gaan de volgorde ervan zien. Maar hier zien we al de instelling. Dat gaat uit. En hij gaat in wit linnenkleren.

Dat doen overigens. Dat staat niet voorgeschreven in de Bijbel. Maar dat doen orthodoxe joden. Tot op de dag van vandaag. Op Yom Kippur. Op grote verzoendag. Trekken ze een wit linnenkleren.

Als u wel eens in Israël zou zijn op zo'n dag. Zult u dat zien. Het zijn altijd zwart jassen. Ik vind het altijd net. Oud-ge-referen met de gemeenteministeren. Om te zien. Maar wel met de grote gezinnetjes.

En de rokjes en zo. Dat ziet er allemaal precies zo uit. Maar op de Yom Kippur hebben ze een wit kleed aan. Zij noemen dat hun doodskleed. En dat is ook om ze eraan te herinneren.

Dat ze aan zichzelf moeten sterven. En dat ze uiteindelijk ook een keer zullen sterven. Het leven is nu eenmaal eindig. Eindig. Zo moet hij het heiligdom verzoenen.

Dus hij moet eerst de tempel. De tabernakel in die tijd. Maar later de tempel verzoenen. De tent van ontmoeting. En het altaar moet hij verzoenen. En hij moet voor de priesters.

En voor heel het volk van de gemeente. Verzoening doen. Dit is voor u tot een eeuwige verordening. Om voor de Israëlieten. Eenmaal per jaar. Verzoening te doen.

Voor al hun zonden. En die verzoening. Dat woord. Dat heeft te maken met het woord. Dat wij ook al kennen. Keppel. Het is bedekken.

Een keppeltje. Hebben Joodse mannen op hun hoofd. Daarmee bedekken ze. In mijn geval zou het zijn. Dat kale plekje achter op hun hoofd. Maar ook. Mannen die volledig haar hebben. Die zetten ook een keppeltje op hun hoofd.

En dan worden ze bedekt. Die bedekking. Dat betekent. Hun zonden zijn verzoend. Welzaligheid. Wiens zonden zijn vergeven. En die door God voor eeuwig van de straf is ontheven.

Die ervoor is bedekt. Is gereinigd. Een psalm waarin dat ook zegt. Dus dat. Dit is de instelling van die verzoendag. Maar daar valt natuurlijk. Zoveel meer over te zeggen.

Dan gaan we eerst naar. Leviticus. Leviticus 16. Of eerst. Ja dat komt eigenlijk eerst. voirDonald came air 23.

die feesten op een rijtje gezet, al die moadim, al die feesttijden van de Heer. En Leviticus 16, daar wordt eigenlijk het hele ritueel voor die dag geregeld. Daar staan in hoe dat nou moet gaan.

En je zult zien, als we daar goed naar gaan kijken, dat dat, want soms zou je zeggen van, wat heeft dat nou voor ons voor betekenis, wat doet dat mij nou? Nou, daar zit heel veel betekenis voor ons vandaag. En ook voor wat er gebeurd is voor ons en met ons vandaag.

Dus de Heer sprak tot Mozes na de dood van de twee zonen van Aaron, dat is een ander verhaal. Hij zegt, spreek tot uw broer Aaron en zeg dat hij niet ten alle tijden in het heiligdom binnen het voorhangsel mag komen.

Daar mag hij niet komen. Eén kippenjaar voor het verzoendeksel dat op de ark ligt. Het deksel van bedekken, dat kippur zit er natuurlijk al in. Het verzoendeksel, het bedekt dat op de ark ligt.

Opdat hij niet sterft. Want ik verschijn in de wolk op het verzoendeksel. Het verzoendeksel. God zelf is daar aanwezig. Het wordt wel genoemd de Shechina, de aanwezigheid van God die met Israël door de woestijn meereisde, maar ook toen uiteindelijk Israël in het beloofde land aankwam, daar ook was, in het heiligdom, boven het verzoendeksel.

Ik zou zeggen, net zoals Jezus heeft gezegd, als jullie bij elkaar komen in mijn naam, ben ik in jullie midden. Wij hebben dan, gaan we later wel zien, volle vrijmoedigheid om tot hem te gaan.

Maar boven dat verzoendeksel kun je nu trouwens alvast zien hoe, even een zijspoortje hoor, maar tussendoor. Uiteindelijk is natuurlijk, na die tabernakel is de tempel gekomen.

En die tempel is uiteindelijk verwoest onder Nebuchadneza, is totaal verwoest. Toen is die ark verloren gegaan. Er zijn allerlei verhalen over dat hij nog ergens in Ethiopië zou zijn, of misschien onder de tempelberg begraven ligt of zo.

In de Bijbel staat dat hij nimmer meer gevonden zal worden, dus ik denk dat dat niet echt waar is. Maar dan kun je je ook een beetje voorstellen, misschien heb je die geschiedenis in je hoofd, als onder Isra en Nehemia en Zerubabel het volk terugkomt, dan wordt er een nieuwe tempel gebouwd.

En dan staan de oude mensen erbij te huilen, want hij had niet de heerlijkheid van de tempel. En de jonge mensen die staan erbij te juichen, want hoera, we hebben weer een tempel.

Maar waarom staan die oude mensen nou te huilen? Omdat die tempel minder mooi is, dat wellicht, maar het zal even goed ook nog wel een mooi gebouw geweest zijn. Maar er is geen ark meer.

Dus er is wel een heiligdom en er is het allerheiligste, het heiligste, het heiligste, maar in dat allerheiligste staat geen ark meer. Er is echt geen verdoening meer.

Het is niet mogelijk, al die 400 jaar tot op Christus, niet mogelijk geweest om in dat allerheiligste verzoening te doen. We gaan dadelijk wel zien hoe dat dan gaat met die verzoening, maar dat is dus 400 jaar niet mogelijk geweest.

Ze konden wel offers brengen buiten, brandoffers, zontoffers, maar niet het allerbelangrijkste offer. Het offer waarvan Jezus uiteindelijk zelfs zegt, ja, in de oude psalm staat dat weer, ik ben zo gek op die oude psalm, brandoffer en nog offer voor de schuld, voldeden aan uw ijs nog heer, toen zei ik zie, ik kom al heer.

Weet je, want dat is wat Jezus zegt. Dat is waar mijn kleine boekje over het plan van Jehovah over gaat. Dat hij zelf heeft gezegd, en nu kom ik als de verzoener voor de zonde, als de losser voor mijn bruid, en ik ga zelf aan het kruis, net als Adam ooit uit zijn zij zijn vrouw ontving, ga ik aan het kruis.

De bruid, het bloed uit zijn zij maakt van zonder ons vrij, zingen we met een oud lied, maar dat is natuurlijk symbolisch nog veel meer dan dat. Adam werd uit zijn zij, werd zijn vrouw genomen, hij werd eigenlijk in tweeën gebracht, en die naast hem, zei hij, ja, deze is ditmaal vlees van mijn vlees, een been van mijn been, dit is mijn bruid.

Nou, dat is wat Jezus kwam doen, dus hij kwam de zonde verzoenen, hij kwam de losprijs betalen, en hij kwam zijn bruid verwerven. Ik heb inmiddels wat vragen gekregen over inhoud van het boekje, deze vragen heb ik dan gekregen, bijvoorbeeld, dat had ik er duidelijker in kunnen zetten, maar ja, ik ben helemaal geen schrijver, jong, echt niet.

Dus je kon maar luisteren, zeg ik dan altijd, of je vraagt het maar, en dan leg ik het uit. Maar die 400 jaar is er dus geen aarge geweest, en toch was die heerlijkheid van die tempel groter uiteindelijk, niet omdat Herodes er 46 jaar aan gebouwd had, maar waarom was die groter?

Omdat uiteindelijk daar wel het lam wat de zonde van de wereld weg naar hem binnenkomt. Dus hij, hij is het lam waar we het hier over gaan hebben, hij is de verlosser, de verzoenen, het lam gods wat de zonde van de wereld wegneemt.

Dat is hij. Nou, over dat lam gaat het hier. Dan staat er, ja, Aaron moet natuurlijk eerst, moet hij zichzelf verreinigen, want ja, het is zelf ook een zondaar, hij heeft zelf allerlei dingen die ook niet goed zijn, dat hoefde Jezus later niet, zegt de Hebraïe schrijver heel expliciet.

Maar dan moet hij, het staat er in vers 4, het heilige linnen onderkleed aantrekken. En een linnenbroek moet over zijn vlees zijn.

Er staat hier over zijn onderlichaam, maar letterlijk staat er over zijn vlees zijn. Het vleeslijke moet bedekt worden door dat widden. En hij moet een linnengordel ombinden en een linnentulband ommikken.

Dat is apart, dus een linnenbroek, een linnenonderkleed en een linnentulband. O nee, ja goed, wat hebben wij nu aan al die rituelen? Wacht, hou vast, hou vast, kom zo terug, zo mooi.

Dus dat, echt hoor, dat gaat, dus dit moet hij doen. Nou, dan staat er, hij mag die pas aantrekken nadat hij zijn lichaam met het water gewassen heeft.

Van de gemeenschap van de Israëlieten moet hij dan twee geitenbokken nemen. Eén als zondoffer en één als brandoffer.

Eén wat, als het ware, de zondebok is. We kennen die uitdrukking nog steeds in onze eigen Nederlandse taal. En één als brandoffer. In de grondtekst staat er eigenlijk niet brandoffer.

Ik heb dat geloof ik al eerder uitgelegd. Maar daar staat opgangsoffer. Dus een brandoffer is een opgangsoffer. Belangrijk ook om te beseffen dat het offeren zelf is dus niet het slachten van het dier.

Het offeren is als dat dier op het altaar wordt gelegd en de reuk omhoog stijgt. En daarvan zegt God, dat is een liefdelijke reuk.

Dat is een heerlijke geur. Dat is een geur des levens ten leven. Dus het offeren is niet het slachten van het dier. Dat geldt overigens ook voor Jezus, Yeshua.

Als hij aan het kruis gaat, dan offert hij wel zichzelf op. Dat doet hij zeker. Hij offert zich op. Hij geeft zijn leven. Maar het daadwerkelijke offer is als hij opstaat uit de dood.

En opstijgt naar de vader. En daar een liefdelijke geur voor hem is. Dat heeft overigens niet gewacht op hemelvastdag of zo. Dat gebeurde op dezelfde dag van zijn opstanding.

Want smorgens dan de eerste die hem ontmoet is Maria. En wat wil hij? Die wil zijn voeten pakken. Kennen we het verhaal? Ja, hè? En wat zegt Jezus dan? Raak mij niet aan, want ik ben nog niet opgevaren naar mijn vader in de hemel.

Hij moet dat offer nog in het hemelse heiligdom gaan brengen. Dat moet nog gebeuren. In Johannes lees, Johannes 17, 18, komen we straks ook nog op uit.

Maar verder die dag mogen, s'avonds al, mogen discipline hem aanraken. Zie, kijk maar en je eet met ze en heb je niet wat. Dus hij heeft dat dan al gedaan. Hij heeft dat offer al gebracht.

Die liefdelijke geur is omhoog gestegen. En dat was aangenaam in Gods ogen. Natuurlijk, kijk, ik zeg het maar heel menselijk, was God ook trots op hem.

Dat was heel menselijk hoor. Trots op hem omdat hij deed wat hij moest doen en wat hij had toegezegd dat hij zijn leven gaf, vrijwillig. Maar dat hij daar aan het kruis hing te sterven was niet een liefdelijke geur voor God.

Die liefdelijke geur was toen hij inderdaad als brandoffer, als opgangsoffer, als opgangsaangave omhoog ging. Hebreeu 10 schrijft daarover dat hij komt het heiligdom binnen.

We zingen het nog wel eens na in een lied. Voorhangsel ga ik voorbij. Ik breng u een offer, een zoete geur, vrucht van wat u deed in mij. Nou, dat offer is dus het offgangsoffer.

Niet het doden van het dier, niet het doden van Jezus, maar het opstijgen van de geur van het dier. Nou, weer even, dat sla ik dan even over.

We weten inmiddels wel dat Aaron ook een zondig mens is. En die moet voortdurend zichzelf reinigen en allerlei beesten offeren om zelf maar heel heilig. Want ja, je kan zomaar dat allerheiligste niet binnenkomen, want je verschijnt voor het aangezicht van God.

Maar dan staat er, hij moet ook, vers 7, de beide bokken nemen. Hij heeft er twee. De beide bokken nemen en die voor het aangezicht van de heren plaatsen bij de ingang van de tent van de ontmoeting.

En dan moet hij het lot over die twee bokken werpen. Eén lot voor Jehova, voor de heren. En één lot voor de weggaande bok, is hier dan maar omschreven.

Er staat eigenlijk voor azazel. Wat dat precies betekent is, is niet helemaal duidelijk. Maar het is een negatief woord in ieder geval.

In het ivriet bestaat het nog. Dan zeggen ze, azazel, dat betekent, plat gezegd betekent dat eigenlijk loop naar de hel. Weet je wel, als wij dat zeggen. Dus dat woord bestaat dan wel, maar dat is een zeer negatief woord.

Dus je hebt een bok die is voor de heren, voor Jehova. En een bok die is, ja, atazel. Daar gaan twee verschillende dingen mee gebeuren. Dan moet Aaron de bok, waarop het lot voor de heren gevallen is, aanbieden.

En hem als zondoffer bereiden. Dus hij moet hem eerst slachten en daarna dat slachten kan het een opgangsoffer zijn. En als zondoffer bereiden. Maar de bok waarop het lot is gevallen om weggaande bok te zijn, de zogenaamde zondebok, moet levend voor het aangezicht van Jehova geplaatst worden, om daarmee verzoening te doen, door hem als weggaande bok de woestijn in te sturen.

De zondebok gaat in de woestijn. Nou, dat heb ik heel lang niet zo goed begrepen. En pas de laatste anderhalf, twee jaar.

Ik heb het gewoon al eens eerder verteld. Hier heb ik wat boekjes gelezen van Julia Bloem. Ze is trouwens de komende weken in Nederland. Ze houdt ook een lezing bij Christenen voor Israël over dit onderwerp.

Van harte aanbevolen, als er nog plek is. Maar ze heeft ook een hele tour door het land. Ik zou de datums daarvan kunnen geven. Het is een Messias beleidende Jodin die zulke prachtige dingen, vind ik, in de Bijbel ontdekt heeft.

Dus dat heb ik niet van mezelf. Ik heb dat van haar. Maar als je dat boek leest en dat vergelijkt met wat er in de Bijbel staat, dan valt het zomaar direct op zijn plek. Dus ze had...

En dat gaat met name over die twee boekken. Eerst heeft ze een boekje geschreven en dat heet Abraham had twee zonen. En je gaat niet heel uitgebreid op in, want je moet een boekje maar kopen of naar haar lezing toe gaan.

Maar in het kort komt het erop neer dat ze zegt, weet je, Israël was de zoon der belofte van Abraham. In eerste instantie. Dat dacht hij. Dertien jaar lang heeft hij hem gezien als zijn zoon.

Hij heeft van de jongen gehouden. Hij heeft hem verteld dat het zijn opvolgers zou zijn. Dat hij de beloofde zoon was. Maar uiteindelijk blijkt dat anders te zijn, want na dertien jaar, dan komt Isaac.

En dan gaat uiteindelijk toch de belofte van God uit Sarah zal mij van u, van Sarai zal mij van u van nageslacht spreken.

En wat gebeurt er dan met Ismaël? Dat gebeurt eigenlijk twee keer met hem, maar de laatste keer is dat heel definitief. Die wordt de woestijn ingezonden. Dat is best heel bijzonder.

Als je ineens denkt aan twee zonen, twee bokken. De ene bok, dat is natuurlijk Isaac. En die gaat uiteindelijk, wordt hij naar de tempelberg gebracht, naar de berg Moria. En daar wordt hij geofferd.

Bijna, gaat net niet door. Gelukkig maar, voor Isaac. En voor ons, want daardoor is uit hem uiteindelijk de Messias geboren. Alhoewel, Abraham had al lang overwogen dat God bij machten was hem, als hij hem had moeten offeren, weer uit de dood op te wekken en weer terug te brengen.

En zegt dan ook tegen zijn knechten van, wij zullen straks samen bij u terugkeren. En dus, dat is Isaac. Of er zit daar ook nog een heel, ik heb hier Abraham al een keer helemaal gedaan, maar ja, daar waren jullie er allemaal niet.

Maar, dat is zo mooi als je dat verhaal leest van het offer van Isaac. En dan gaat, Abraham gaat daar en dan wordt hij op het laatste moment weerhouden. En hij had gezegd, wij zullen samen terugkeren.

En wat staat er aan het eind van het hoofdstuk? En Abraham keerde terug naar zijn knechten. En dan zeg ik altijd, en waar is Isaac? Waar is Isaac? Dat is helemaal niet waar. En Abraham en Isaac keerden terug.

Nee, alleen Abraham. En weet je, wanneer we Isaac weer zien? Als er bekka komt. Als de bruid komt. Dan rent hij de tent van zijn moeder uit. En dan neemt hij de tent van zijn moeder mee binnen.

En daar komt Isaac weer tevoorschijn. Ja. De Bijbel zit vol van dat soort prachtige beelden, weet je. Want, ja, Jezus is voor ons geslacht. Hij zal voor ons terugkeren.

Maar waar is hij nu? Ja, hij is onder ons. Maar we zien hem niet. Maar straks, als hij de bruid komt halen. Ja, dan rent hij de deur uit, als het ware.

En dan troost hij zich met het binnenhalen van de bruid. Maar intussen is Ismaël in de woestijn. En eigenlijk draagt, zegt Julia Bloem dan, draagt Israël de zonden, het offer van Abraham en van Isaac weg.

Die draagt hij mee de woestijn in. Er staat ook zal tegenover je broeders zijn. Uiteindelijk worden die twee ook weer bij elkaar gebracht. Worden ze weer verzoend.

Want als later Abraham sterft, dan wordt hij begraven door Isaac en Ismaël samen. En ja, Ismaël staat natuurlijk voor, in ons beeld, dat is pas vele honderden jaren later gekomen.

Maar voor de Arabieren en met name voor de islam. Die gaan helemaal op het offer van Ismaël. Hij is het. Ze besnijden hun jongetjes ook pas als ze dertien jaar zijn, net als Ismaël.

Dus zij leven Ismaël. En Julia Bloem zegt, ja, er zitten natuurlijk een heleboel dingen fout ook. Maar aan de andere kant, zij zullen terugkomen.

En zij brengt ook nog een verband aan met die Abraham-akkoorden die dan nu allemaal gesloten worden. Want dat zijn al die landen die de afstammelingen van Ismaël zijn.

Afijn, boekje lezen, zelf gaan luisteren. Maar dit gewoon als trigger, zou ik bijna zeggen. Maar toen kwam er nog een tweede boekje vanaf.

En dat is minstens net zo mooi. Daar kwam ze zelf later ook weer achter. En ik vond dat ook prachtig. Toen zegt hij niet alleen, Abraham had twee zonen. Maar God heeft ook twee zonen.

En dat had ik me nog nooit zo gerealiseerd. Maar het is wel zo. Want je kunt lezen, als Mozes bij die brandende braanbor staat. En de opdracht krijgt om Israël uit Egypte weg te halen.

Kun je lezen in Genesis 41 vers 14. Dan zegt God, zeg tegen de faro, Israël is mijn eerstgeboren zoon.

Staat er, gewoon, letterlijk. En juist daarom moesten die eerstgeboren zonen van de faro en van alle Egyptenaren, die als goden vereerd werden, moesten het leven laten of gered worden door Israël, de eerstgeboren zoon.

Dus Israël is de eerstgeboren zoon. En dan komt uiteindelijk Yeshua als de verlosser van Israël. Als het zondoffer, als het lam.

Als het lam wat de zonde de wereld wegneemt. Johannes 1, 2 en 3 kun je dat lezen. Zie het lam God wat de zonde de wereld wegneemt. Dat lam van God, dat is een thema van de Bijbel eigenlijk.

Daar gaat het om. In Hebraïë staat dat het geslacht vanaf de grondlegging van de wereld. Dus het zat in Gods eeuwige plan. Nou ja, dat lam is denk ik ook geslacht al in het paradijs om adem en even van kleding en bedekking te voorzien.

Denk ik. Staat niet bij dat het een lam is, maar in ieder geval wel twee dieren. En dat lam, dat gaan we ook weer zien met de Pesach. Als zijn bloed aan de deurposten wordt aangebracht.

De overeenkomst met het bloed van Jezus wat aan de deurposten en de bovendorpel wordt aangebracht. Is niet zo heel moeilijk te zien. Dus Jezus is dat lam gods wat de zonde de wereld wegneemt.

En dan, net zoals eerst faro's ogen verblind zijn, worden na de opstanding van Jezus, wordt dat evangelie wel eerst aan heel Israël verkondigd. Maar worden ook hun ogen verblind.

Romeinen, 19 en 11 is daar duidelijk over. Hun ogen zijn ervoor toegesloten. Niet dat ze dan geen verantwoordelijkheid meer hebben. Maar dat is een ander onderwerp.

Wat is nou de overeenkomst tussen het moest zo gaan en jouw eigen verantwoordelijkheid? Daar kan ik ook nog wel wat over vertellen. Maar dat begrijpen wij toch nooit helemaal. Maar hun ogen werden verblind.

Zodat ze de Messias niet zagen. En waarom, zegt Paulus dan in Romeinen 19 en 11. Zodat het evangelie ook naar Benschoot en Spakenburg kan komen. Het moet overal.

Het moet de hele wereld over. Dus dat was de bedoeling. En daarom zijn ze tot op de dag van vandaag verblind. En wat gebeurt dan in het jaar 70? Dan wordt de tempel opnieuw verwoest.

Jeruzalem wordt kort en klein geslagen. Er is niets meer van over. Even een beetje weerstand op de Massada. Maar dat is na een paar jaar ook voorbij. En dan gaat Israël, we noemen dat dan de diaspora in.

De moestijn in. En wat is Israël sindsdien van de hele wereld? De zonnebok. Noem iets. En ze hebben het gedaan, toch? Ze hebben altijd de schuld.

Ze dragen de zonde van de wereld. Dus in die zin vervult dat een functie die God heeft voorzien bij Jom Kippur. Nou, nogmaals.

Ook een heel lang verhaal. Lees het boekje. Ga naar haar toe. Maar het maakt het zoveel mooier, vind ik, om dit te zien. En daar de voorzienigheid en de grootheid van onze God in te zien.

Nou goed, dan gaat... Ik zit nog steeds in Leviticus 16. Dan moet hij die boks slachten, staat er in vers 15.

Eerst moet hij voor zichzelf verzoening doen, bloedstier. Maar dat hebben we allemaal al. En dat moet hij steeds weer doen. Want het is echt... Wauw, je komt niet zomaar in de buurt van de Allerhoogste, van de Heilige.

Dat is ook vandaag niet. Je kunt dat niet zomaar zijn. Je kunt er alleen maar zijn als je onder het bloed van Jezus bent. Nou, en dan staat er...

Daarna moet hij de bok slachten, vers 15. Die als zondoffer voor het volk bestemd is. En zijn bloed binnen het voorhangsel brengen. Het voorhangsel ga ik voorbij. Die bok is al dood dan natuurlijk.

Hij komt met dat bloed. En dan moet hij met zijn vinger... En zijn bloed binnen het voorhangsel brengen. Hij moet met zijn bloed doen zoals hij met het bloed van de jongenstier gedaan heeft.

En daar staat, hij moet dat met zijn vinger over het verzoendeksel sprenkelen. Op dat verzoendeksel en voor het verzoendeksel. Geen enkel mens mag dan in die tent van de ontmoeting zijn.

Hij heeft de straf alleen gedragen. Dat doet denken aan het kruiswoord van Jezus. Mijn God, mijn God, waarom heeft u mij verlaten?

Alle hebben mij verlaten. Niemand is er meer bij. Niemand. De discipels zijn allemaal gevlucht. Die hebben een afstandje. Johannes, zijn moeder. Vrouw, zie uw zoon. Zoon, zie uw moeder.

Maar hij is ineens alleen. Niemand is daarbij. Daarna moet hij weer naar buiten gaan. Daar sla ik een stukje over.

Want dat gaat weer over zijn eigen verzoening. En dan staat er in vers 21. Hij moet zijn beide handen op de kop van de levende bok leggen. Ik kan het niet meer lezen zonder te denken aan Ismaël en aan Israël.

Hij moet zijn beide handen op de kop van die levende bok leggen. En hem door de hand van de woestijn. En door de hand van een man die daarvoor gereed staat. De woestijn insturen. En zo draagt de bok al hun ongerechtheden op zich weg.

Naar een onbewoond gebied. En hij moet dan de bok de woestijn insturen. De joden die dat heel lang gedaan hebben. Die hebben hem voor de zekerheid wel tot boven aan een berg laten komen.

En daar een duurtje gegeven. Dat hij niet echt meer terug kon komen. Maar de bedoeling was. Hij moest gewoon de woestijn in. Daarna moet Aaron, let op, daarna moet Aaron in de tent van de ontmoeting komen.

En de linnen kleren uittrekken die hij aangedaan had toen hij het heiligdom binnen ging. En hij moet ze daar laten. Het is klaar. De verzoening is gebracht. Het bloed is gestort.

Het is op het verzoendeksel aangebracht. Overigens is dat die ark. Dat is ook een Aaron. Is dat trouwens een ark. Dat is het Hebraeus woord daarvoor.

En in die ark. Daar zitten drie voorwerpen. Dat lezen we uit Hebraeën. In die ark liggen de stenen tafelen.

Noemen we dat dan. De klei tablet of de stenen tafelen. Met daarin de tien geboden. Gegrift. Ik wil het niet te moeilijk maken. Maar goed. Dan neem je het maar mee naar huis.

Weet je wel. Of je zet hem even stop straks. Maar dat waren natuurlijk wel de tweede stenen tafelen. God had er eerst een paar gemaakt. En die heeft Mozes stuk gegooid. Waarom?

Vanwege de zonde van het volk. Die heeft Mozes stuk gegooid. Omdat het volk direct had overtrend. Ze hadden direct eigenlijk echt breuken gepleegd al. Zo noemt de Bijbel dat voortdurend.

Ze hadden gehoereerd met het gouden kals. En waren daarmee aan de haal gegaan. En ze dansten om het gouden kalf. En ze zeiden. Dat is onze God.

Gouden kalf. Dat bestaat gelukkig niet meer tegenwoordig. Toch? Ik geloof dat je nog een prijs krijgt. Het gouden kalf. Als je iets heel kunstzindig doet. Maar er staat ook een mooi kalfstier voor het gebouw van de beurs van de Verenigde Naties.

En er staat ook een groot kalfstier voor de beurs van Berlage in Amsterdam. Helemaal niet voor niks. Al die oude goden keren gewoon weer terug.

En waar dansen wij om? Nou wij. Maar ik hoop jullie niet. Maar de mensheid danst toch ook om die gouden kalf erheen? De beurs omhoog. Omlaag. Goud. Pardon. Tjonge. Nou ja.

Goed. Israël deed dat ook. Mozes gooit die wit kapot. Die zegt. Ja dat wordt helemaal niks. Die gaat erboven. God zegt. Nee dat wordt ook niks meer. Ik ga ook niet meer met jullie mee. Ik stuur een engel mee.

Nou ja. En dan is Mozes de grote middelaar. Die zegt. Ja dat kunt u niet maken. Zegt hij tegen God. Dat kan niet. Als u niet met ons optrekt. Zullen wij niet van hier gaan. Dat is mooi.

God houdt van die. Dat soort gebeden. Vind ik steeds. Dat vind ik terug bij Abraham. Vind ik bij Mozes. God wil niet alleen maar gebed van. Ik ga slapen.

Ik ben moe. En ik ga zegen deze prijzen aan me. En wilt u voor de hele wereld zorgen aan me of zo. Maar God houdt van mensen die de strijd ingaan. Jacob deed het ook. Maar die jabok. En Mozes.

En Abraham. En wordt gestreden met God. En Lia zegt het ook. Nu ben ik nog maar alleen overgebleven. Tjonge. Wat doet u me aan. Weet je.

Dus. God houdt ervan. Als je werkelijk met hem in gesprek gaat. Nou goed. Dan. Dan stuurde die bok de woestijn in.

En dat is dan tot die eeuwige verordening. Nou gaan we eens kijken naar. Wat betekent dat nou voor het nieuwe.

Nieuwe. Wat wij dan noemen. Voor het nieuwe verbond. Overigens is dat nieuwe verbond. Daar moet je ook niet in vergissen. Dat is niet met ons als heidenden gesloten. Dat nieuwe verbond is.

Ook met Israël gesloten. En wij mogen daarin ingevoegd worden. Geënt worden op die edele olijfboom. Dus het is niet zo dat Israël zich maar bij de kerk moet aansluiten.

Maar de kerk mag zich bij Israël aansluiten. En weten dat die muur die om de tempel stond. Epheser 5 zegt dat. Of Epheser 2 zegt dat. Die muur die afscheiding maakte.

Die is weggebroken. Het voorhoofd der heidenden is open. En wij mogen ons toevoegen. Dus het is niet zo dat zij naar ons en wij naar hen. En dan komen we ergens in het midden bij elkaar ofzo. En tegenwoordig hebben we het dan gemaakt.

Nou je moet maar helemaal naar ons. En dan moet je maar christen worden. En varkensvlees gaan eten. En laten merken dat je christen bent. Dat is niet de bedoeling geweest. Wij mogen ons in Israël ingelijfd.

Dus dat nieuwe verbond. Nou wat gebeurt er? Wie sluit dat nou dat nieuwe verbond? Dan gaan we toch maar gelijk helemaal verder naar het evangelie van Johannes. Ja dan heb je natuurlijk allereerst.

Wij vieren dat over het algemeen. Eén keer per maand. Sommige gemeenten één keer per week. Anderen doen het zelfs maar één keer per jaar. De vraag is nog wat het beste is.

Want ja wat er gebeurt is natuurlijk. Dat het avondmaal. Doe ik dan op. De maaltijd van de heer. Dat is eigenlijk het Pesdagmaal.

Dus je zou kunnen zeggen van. Dat doe je één keer per jaar. Maar ze kwamen dagelijks bijeen. Brekende het brood aan de huizen. En dankende God.

Dus voor mij mag het ook elke dag. Maar laten we daar in ieder geval maar geen ruzie over zoeken. Dat zou ik maar zeggen. Maar dat avondmaal.

Dan gaat Jezus zeg ik. En hij breekt het brood. En hij rijdt de beker wijn uit. En dan zegt hij. Dit is het nieuwe verbond in mijn bloed.

Verbond is een verbintenis. Een verbond is. Ja eigenlijk is een verbond ook gewoon een huwelijk toch. Dan sluit je een verbond met elkaar.

Dan verbind je je aan elkaar. Daarom is het ook zo erg. Als dat huwelijk stuk gaat. En soms gaat het door de doodstuk.

Dat is al heel erg. En soms gaat het door echt scheidingstuk. Dat is ook heel erg. Het kan. Soms zijn er ook hele erge dingen. En zelfs Jezus zegt daarvan.

Mozes heeft dat allemaal prima geregeld. Maar dat was omdat hij wel weet. Dat jullie harten hard zijn. En dat je kunt dwalen. Maar het is niet de bedoeling. Vanaf het begin. Het is nooit zo bedoeld.

Want je hebt een verbond. En je bent samen één geworden. Nou dat is wat Jezus dus doet. Hij gaat een nieuw verbond sluiten met Israël. En hij gaat dus het huwelijk opnieuw aan met Israël.

Er was alleen in feite één probleem. Zij hadden het oude verbond. Verbroken. Dat had trouwens de mensheid al gedaan. Het oude verbond.

Verbroken. Het verbond waar God zegt van weet je. Je mag overal van eten. En wees vruchtbaar en vermenigvuldig je. Maar niet van de boom van kennis van goed en kwaad. Dat is mijn verbond.

Dat noemen ze in de vroege theologie het werkverbond. Ik vind dat een wat ongelukkiger term. Maar dat was een verbindenis van God. Met de mens. Maar is verbroken. Ze hebben zich. We hebben ons vrijwillig aan de slang overgeleefd.

En ja. Door de zonde van die ene mens. Hou even je vinger nog bij Johannes. Kom ik zo op terug. Maar ik ga nog eventjes naar. Denk ik ineens toch. Maar naar Romeinen.

Naar Romeinen hoofdstuk 5. En daar staat.

Vers 21. Maar nu is zonder de wet. Daar ga ik hem niet op in nu. Maar dat lezen we gewoon. Nu zonder de wet gerechtigheid van God geopenbaard. Waarvan door de wet en de profeten is getuigd.

Namelijk. Gerechtigheid van God. Door het geloof. In Christus Jezus. Je mag ook vertalen van Christus Jezus. Hij heeft.

Hij heeft dat geloof gehad. Om ons te redden uit de dood. Tot allen en over allen die geloven. En dat zijn wij dan. Want er is geen onderscheid. Wat dat betreft tussen Israël.

En tussen de. Mensen uit. Uit de rest van de wereld. Want alle hebben gezondigd. En missen de heerlijkheid van God. En worden om niet gerechtvaardigd.

Door zijn genade. Door de verlossing. In Christus Jezus. Hem. Heeft God openlijk aangewezen. Als middel tot verzoening. Daar staat in het kriekse het woord. Hilasterion.

En in de Septuagenta. Wordt datzelfde woord gebruikt. Voor verzoendeksel. Dat kriekse woord. Komt maar twee keer voor. In de hele Bijbel. Hilasterion. En dat betekent ook bedekking. Hem heeft God aangewezen.

Als verzoendeksel. Hij is het verzoenen. Door het geloof in zijn bloed. Namelijk wat op dat verzoendeksel. Terecht komt. Dit was om. Rechtvaardigheid te bewijzen.

Vanwege het voorbijgaan aan de zonden. Die eertijds. Hadden. Plaatsgevonden. Nou dan. Dan later. Dan. Romeinen 5. Vers 12.

Daar worden dan. Adam en Christus. Nog vergeleken. Zoals door één mens. De zonde. Oftewel. De verbreking van het verbond. De verbindenis. In de wereld is gekomen. En door de zonde.

De dood. En de dood over alle mensen. Is gekomen. In wie alle gezondigd hebben. En dan staat er. Maar. Vers 15.

Maar. Het is met de genade gaven. Niet zoals met de overtreding. Want. Als door de overtreding van de ene. Vele gestorven zijn. Veel meer. Is de genade van God. En de gaven van de genade.

Die er is door de ene mens. Door de ene Adam. Door de ene Adam. De tweede Adam. Als opvolger van de eerste Adam. Jezus Christus. Overvloedig geweest.

Over vele. Door één mens. Zijn er vele zonden geworden. Maar die ene daad van rechtvaardigheid. Die heeft weer. Dat bloed op dat verzoendeksel. Aangebracht. Om iedereen weer te kunnen.

Rechtvaardigen. En in hem. In Jezus. Waren ook. Ik heb dat er net niet afgemaakt. Maar waren ook die. Drie attributen aanwezig. Die Torah. Die wet.

Ik merk dat ik nog meer niet heb afgemaakt. Want waarom het eerste werd nou stuk gegooid. En was het die tweede. Die eerste was uit het vlees. Ze hadden gezegd. Wij zullen het doen. En die tweede was genade op het gebed van Mozes.

En die genade. Is in die ark opgeborgen. Nou. Zo. Zo. Was dat ook in. Jezus Christus verborgen. De genade. Hij is het woord.

In het begin was het woord. Hij is dat levende woord. Hij is de hoge priester. De bloeiende staf van Aaron. Hij is het kruikje manna. Hij is het levende brood. Mensen al bij brood alleen niet leven. Maar door het brood vanuit de hemel is neergedaald.

Hij is dat allemaal. Dat zegt hij ook in. In dat hele evangelie van Johannes. Maar Paulus in Romeinen haalt dat dus aan. Hij zegt kijk dat is ook hilasterion. Dat is het verzoendeksel.

Ik kom straks nog op hilasterion terug. Maar dan in Hebraïë. De tweede keer dat het er staat. Maar we gaan nu even terug naar Johannes. Jezus heeft het avondmaal gevierd.

Hij zegt dit is het nieuwe verbond in mijn bloed. Hij wordt gevangen genomen. Hij wordt onterecht veroordeeld. Hij wordt als een Jezaja zegt.

Als een lam ter slachting geleid. En als een schaap wat stom is. Jezaja 53 wat stom is. Wat niet zegt. Wat stil blijft. Voor het aangezicht van zijn scheerders.

Zo deed hij ook zijn mond niet open. Bijvoorbeeld toen Pilatus aan hem vroeg. Wie ben je? En wat is waarheid? Enzovoort. Maar goed dan wordt hij uiteindelijk gekruisigd.

Er wordt naar de profetie geen been van hem gebroken. Er wordt een wond in zijn zij gemaakt. Door een wond uit zijn zij kocht hij mij van zonde vrij.

Maar ik heb al uitgelegd dat is ook een beeld waaruit de gemeente. Als zijn de gemeenschap. De mens. Als zijn vrouw mocht worden geboren. Precies hetzelfde als de eerste Adam.

Zie je dus ook bij de tweede Adam gebeuren. En hij stierf daar. En hij deed daar dus. Door sterven en opstaan.

Verzoening. En dan moet je kijken. Dan wordt hij begraven. Vers 38. Door wie wordt hij begraven. Als je in de Rooms-Katholiek kerk naar schilderijen kijkt.

Dan is dat altijd Maria Magdalena. Maar dat is allemaal niet waar. Dat is allemaal gewoon. Die waren misschien wel in de buurt. En die hebben later ook wel geprobeerd daar wat specerijen aan te brengen.

Maar hij wordt door twee fariseers begraven. Dat weet bijna niemand. Maar dat is wel zo. Jezus wordt door twee fariseers begraven. Eentje die was heel stiekem tot het laatste volgeling van Jezus. Jozef van Arimetea staat er.

In Johannes 19 vers 38. Daarna vroeg Jozef van Arimetea. Die een discipel van Jezus was. Maar in het geheim.

Uit vrees voor de Joden. Ik moet er altijd maar bij denken. Lieve mensen. Laten we er vooruit gaan komen. Vooral in deze tijd. Laten we niet bang zijn. Voor de mensen om ons heen.

Laten we uitkomen voor wat wij zien in de wereld. Wat er aan de hand is. Wat er staat te komen. Laten we uitkomen voor het profetisch woord. Laten we uitspreken dat de mens het niet beter gaat doen dan God.

Maar dat God het beter heeft gedaan dan de mens. Dat de mens het ooit zal kunnen doen. Laten we uitspreken dat wij nog steeds geloven in de schepping van de hemel en de aarde. Door een almachtige God die in zijn wijsheid alles heeft geschapen.

Hoe laten we er voor uitkomen. Laten we blijven zeggen dat God man en vrouw heeft geschapen. Als een paradijselijk stelletje om samen te zijn. En om zo nageslacht voor te brengen.

Weet je. En tegenwoordig moet je daar dan altijd weer gelijk bij zeggen. Ja maar mensen die worstelen met seksuele afwijking. Dat is natuurlijk altijd zo geweest. Dat is ook zo. En dat is heel naar en heel triest.

En daar zijn we ook wel verkeerd mee omgegaan. En daar moeten we goed mee omgaan. Maar wat er nu gebeurt is een aanval op het huwelijk. Er is een aanval op onze identiteit.

Er is een aanval op onze kinderen. Die al op school vanaf hun vierde, vijfde, zesde jaar zouden moeten gaan leren. Als de jufs en de meesters eraan voldoen. Dat ze eigenlijk nog maar goed moeten nadenken welk gender ze hebben.

En of dat allemaal wel klopt. De NOS heeft pas een programma uitgezonden. Waar voor jongens, voor tieners tussen de tien en de veertien jaar. En daar staan op een rijtje zes transgenders met een badjas aan.

En die trekken ze dan uit. En dan staan ze daar naakt. De een met borsten en de andere geamputeerde piemel en zo. Ik zal er niet al te veel... Maar het staat gewoon op NTR. Je kunt het daar kijken.

Het is op televisie geweest. En dan staan die kinderen te kijken. En dan moeten ze zeggen wat ze ervan vinden. En later zegt zo'n kind. Ja, ik vond het eerst wel een beetje gek. Maar als je er even naar kijkt is het misschien ook wel weer normaal.

Het is echt satanisch wat er gebeurt. Satanisch. Hoe die duivel ons... En waarom doet hij het nou daar? Omdat de Bijbel gaat over het huwelijk.

Het begint en eindigt met het huwelijk. En het gaat om de bruidegom en de bruid en Jezus Christus. Daarom valt hij erop aan. Het moet stuk. Het mag niet meer begrepen worden. Dus ja, nogmaals.

Met alle compassie voor mensen die worstelen met dingen. Dat is ook zo. Maar je hoeft er tegenwoordig niet meer mee te worstelen. Het is zelfs leuk, toch? Je komt er vooruit. Je bent bijzonder.

Je bent uniek. Je bent jezelf. Nou ja, goed. Dus hij was het in het geheim. We laten wij ervoor uitkomen. En hij vroeg aan Pilatus om het lichaam van Jezus te mogen wegnemen.

En Pilatus stond er toe. En hij ging en nam het lichaam van Jezus weg. En Nicodemus, weet je wel, die eerst nachts tot hem gekomen was, kwam ook, die was steeds meer uit de kast gekomen als discipel van Jezus.

En bracht een mengsel van meren en alo ermee, ongeveer 100 pond, dat is nogal wat. En dan, zij namen het lichaam van Jezus en wikkelden het in linnen doeken, met de specerijen zoals de gewoonte van de Joden is bij het begraven.

En er was bij de plaats waar hij gekruisigd was, een hof, in die hof een nieuw kraf, waarin nog nooit iemand gelegd was. Daar legde zij nu Jezus vanwege de voorbereiding van de Joden, omdat het kraf dichtbij was.

Nou, dit stukje daarop hebben we al gehad bij de Pesach, dat er twee sabbaten voorbij gingen. Dat staat in de Statenvertaling gewoon, dat kun je in andere vertalingen niet zo goed terugvinden. Terugvinden, maar dan de opstanding.

Dus je moet kijken, dus Jezus gaat als het ware zijn bloed neerleggen, zijn bloed wordt gesprenkeld. Ja, gesprenkeld, hij wordt verbonden, aloe, meren enzovoort, maar hij wordt gesprenkeld op zijn graf, wat ook een soort hilasterion is.

En dan, als ze op de dag van de opstanding gaan kijken, staat er in vers 4, 20 vers 4, die twee liepen samen, maar de andere discipel snel ervoor uit, sneller dan Petrus.

En hij kwam als eerste bij het graf en toen hij voor overboog, zag hij de doeken liggen. Maar toch ging hij er niet in. En de zweetdoek die op zijn hoofdband, weet u wel, die hoge priester moest die tulband apart op zijn hoofd, die op zijn hoofd geweest, zag hij niet bij de doeken liggen, maar afzonderlijk opgerold op een andere plaats.

Weet je, het gebeurt gewoon precies zoals het in Gods woord staat. Het is gewoon Yom Kippur, het is de grote verzoendag. Dat is duizenden jaren geleden daarvoor voorzegd.

En dat komt uit, dat komt zo fantastisch uit, dat ja, ze kunnen het eigenlijk niet geloven. Zijn discipelen natuurlijk allereerst niet, maar de fariseeën en de sadduzeeën, althans die hun eigen gedachten hadden over de toekomst.

Die dachten nog, ah, kan het nog een tijd duren dat Jezus komt en we moeten eerst nog de aarde redden en het milieu weer gereed maken en weet ik wat allemaal. Weet je, die hadden allemaal hun eigen bezonjes.

Die waren daar niet zo mee bezig eigenlijk, weet je. Maar die, ja, en dan was dat lichaam weg. En wat nu dan? En weet je wat ze dan doen? Dan maken ze een complot. Dan worden ze complotdenkers of bedenkers eigenlijk.

Dan zeggen ze even tegen Pilatus, zeg jij nou geld geeft aan die soldaten. En als die soldaten dan zeggen ze, zijn discipelen zijn s'nachts gekomen en die hebben hun mech gejat. Zijn we eruit? Is dat geen mooi complot?

Nou, en die soldaten, als je maar geld geeft dan doen ze dat wel. Dat zijn prachtige influencers. Die zetten dat gewoon neer en tot op de dag van vandaag gelost is er gelost.

Dat complot werkt nog steeds. Er werkt nog steeds, ja, Jezus is fake news. Ik heb pas nog gehoord zeggen het hoor. Een bekende Joodse professor. Jesus, forget Jesus, fake news. Weet je dat?

Dus dat is het grootste complot dat er gaande is op de wereld. En wij mogen dat ontmasken. En wat betekent de ontmaskering van dat complot?

Nou ja, dat we het hemelse heiligdom binnen mogen gaan. En dat we, ik ga dan toch nog even naar Hebreeën. Hoofdstuk, laat ik maar hoofdstuk 10 doen.

Nee, eerst nog hoofdstuk 9, want daar komt dat hilasterion nog in voor. Daar staat hoofdstuk 9. Nu had ook het eerste verbond verordeningen voor de eredienst.

En dat aardse heiligdom. Er was inderdaad een met zijn tabernakel ingericht. En het eerste gedeelte daarvan was de kandelaar, tafel toonbroden. Dat werd het heilige genoemd.

Maar achter het tweede voorhangsel was het heilige der heiligen. Met een gouden wierookvat. Volgens de oorspronkelijke tekst staat dat in het heilige. Maar goed, hier staat het in het heilige der heiligen.

En de ark van het verwond. Die geheel met goud overtrokken was. En in deze ark lag de gouden kruik met manna. De staf van Aaron die gebloeid had. En de stenen tafelen van het verwond.

En bovenop deze ark waren de gerubs van Godheerlijkheid. Die het hilasterion, het verzoendeksel. Oftewel, want Christus werd zo genoemd in Romeinen, weet u nog.

Die Christus overdekten. En ze keken daarom. Peter zegt van, ze hadden er wel een blik in willen slaan, die engelen. 1 Peter, hoofdstuk 2.

De engelen hadden er een blik in willen slaan. Maar dat kunnen ze niet. Dat kunnen ze niet. Want de engelen weten niks van zonde en verzoening. Helemaal niks. De engelen weten niks van het bloed van Christus.

Weet ze niks van... Ik bedoel, engelen zijn fantastische geesten. Gedienstige geesten, zegt Hebraïe hoofd. De kijn die worden uitgezonden ten dienste van degene die hem lief hebben. En er zijn er hier in deze zaal. En we hebben ze allemaal om ons heen.

En ze zorgen voor ons. Ze beschermen ons regelmatig. Echt, dat gebeurt gewoon. Daar zou je heel veel verhalen van kunnen vertellen. Dus ze zijn er, maar ze kunnen het of we niet begrijpen.

Wij wel. Want als wij tot geloof in Jezus komen... Dan zijn we in hem. Met hem begraven.

Door de doop. In de dood. En met hem opgestaan tot nieuw leven. Dan zijn we eigenlijk ook in die ark van het verbond. Dan is ook die Torah in ons hart geschreven.

Want we zijn in hem. Dan is die priestelijke bediening, die staf van haar Aaron... Ook voor ons. En mogen wij een zegen uitspreken over onze kinderen en kleinkinderen... En over de wereld om ons heen.

Dan is dat brood des levens beschikbaar. En we mogen het uitdelen. We hebben heel wat uit te delen. Want het mannen is er elke morgen opnieuw. Uw goede tierenheden zijn elke morgen nieuw.

Echt. En onze zonden zijn vergeven. En hij verzoend wordt kruis van Golgotha... Maar ook door de opstanding van Jezus. De grote verzoendag. Yom Kippur is daadwerkelijk geweest.

En straks als de bezuinen klinken... Ja, dan gaan we hem zien. Onze verlosser. Dan mogen we naar hem toe. We hebben dat al gezongen. Ik weet helemaal niet hoe dat zal zijn...

Als we met zoveel miljarden mensen tegelijk Jezus zullen zien. Maar het zal fantastisch wezen. Daar ben ik van overtuigd. Weet je, het is in een... Ik geloof in een andere dementie. In een andere werkelijkheid.

Maar we zullen het wel ook weer zijn. Mensen zeggen soms... Ja, we zijn zieltjes in de hemel. En we herkennen elkaar niet. Zo praat de Bijbel daar niet over. Toen Jezus opstond uit de dood...

Was hij toch te herkennen. Soms even hield hij zich verborgen. Hij liep twee uur met emmelsgangers. Ze herkenden hem pas toen ze zijn handen zagen. Bij het breken van het brood. Maar voor de rest...

Het is de meester. Zei Johannes en Petrus toen hij aan de wal stond. En hij ging ook nog gewoon eten. Hij zei... Hebben jullie... Kinderkunst hebt geen nog enige toespijst.

Dat had er dan in de Oost-Statenvertaling. Maar dat betekent gewoon... Hebben jullie nu wat eten voor me? Hij ging barbecuen. En dan hadden we even Galidea. Fantastisch toch? Nou, dat is ook onze toekomst.

Het wordt heel gaaf. Echt. Het is niet eng als Jezus terugkomt. Het is stop. Stop. Stop. Alle oorlogen stoppen. Alle tanks en kerken worden omgesmeed. En dan maken we alleen maar voedsel.

En dan hebben we er geen last meer van. Dat hebben we nu ook niet zoveel, denk ik, van stikstof. Of van weet ik van wat allemaal. Dan is alles weer goed. Dan regeert Jezus over deze aarde.

Dus dat zal toch wat wezen als Jezus regeert. Geen corruptie meer. Alle... Alle... Nou ja. Goed. Dat dus. Nou, dat is Grote Verzoendag.

Zijn er nog vragen? Iemand die iets... Mag hoor. Mag gewoon best iets vragen nog? Zullen we de Marseille nog horen?

Ja, natuurlijk. Ja. Ja hoor. Zelfs de doven zullen het horen. De doden zullen het horen zelfs. Ja. Bij het geklanken in het bazuinen. Bij het roepen van een aardsengel.

Ik ben ervan overtuigd dat we het zullen horen. Zeker. Ja. En ik... Ik weet niet hoe dat werkt. Of we dat met gewone oren zullen horen. Of dat dan... Dat weet ik allemaal niet.

Weet je. Het wordt anders, hè. Het wordt allemaal anders. Ik vergelijk het wel... Ik vind het altijd wel een mooie vergelijking met... Kent u dat verhaal van die tweeling die in de baarmoeder is? En dat die een gesprekje met elkaar hebben.

En dat de een zegt tegen de ander... Ik verlang er zo naar een moeder te zien. Hij zegt... Oh, een moeder. Ik geloof niet dat er een moeder bestaat. Wat is dat dan, moeder? Ik heb nog nooit wat gezien. Het is hier altijd donker. Trouwens, ik heb het hier best. Ik vind het fijn.

Ik heb geen moeder nodig. Ja, zeg je allemaal. De uit is nog veel fijner. Dan kunnen we ademhalen. Lucht. Ik heb zo'n mooi slangetje hier. En dan komt alles door naar binnen.

Is allemaal... Nou, fijn. Dan kan je natuurlijk niet zo lang maken als je wil, dat verhaal. Maar uiteindelijk... Ze hebben alle twee geen benul. Wat er gebeurt als ze eruit komen. Weet je. En dan zien ze moeder. En dan beginnen ze te huilen als het goed gaat.

En dan wordt die navelsteen doorgesneden. En dan komen ze naar een andere dimensie. In een andere wereld. En ze zijn wel wie ze waren. En ze zijn toch nieuw. Nou, zoiets. Dat is wetengeboorte.

Noemt de Heer dat. Geboren uit water en geest. Dat is trouwens precies hetzelfde wat uit zijn zij kwam. Water en bloed.

Maar dat is geest. De ziel van de mensen is in het bloed. En daar worden we uit. Weet geboren. Mooie vraag. Dus ja, denk ik. Zeker. Nog meer?

Niet? Dan daar nog iemand. Ja, ze bedoelden dat het auto durft de inzetting. Ja. Maar wat is er opgehouden? Op een gegeven moment is er weer eens toch een hoop.

Het klopt dat het auto duurde is. Ja. De grote verzoendag is een altoos. Die sabbat. Shabbat. Dus een altoos durende inzetting. Natuurlijk wordt ook de eeuwigheid een grote shabbat genoemd. Shabbat shabbaton.

De eeuwigheid der eeuwigheden. Dus in die zin is er dan altijd verzoening. Maar goed. De profeet Ezekiel schrijft natuurlijk wel over een bouw van een tempel. Waar een heleboel dingen weer gaan plaatsvinden.

De joden houden trouwens tot nu toe nog steeds die grote verzoendag. Alleen ze hebben geen tempel. En ze slachten ook geen offers. Ze doen wel de zoveel mogelijke rituelen. Lezen de inzettingen erbij.

Doen die tien dagen van inkeer. Lopen een dag in witte klederen en vast. Dat blijft allemaal nog wel. Maar moet het dan nog? Het hoeft al niet meer.

Ik vind. Ik denk. Ja. In ieder geval voor Israël. Is het goed als ze de geboden van God opvolgen. De vraag is nog even. Of dat nou ook. Spakenburgers.

Die bij de gemeente van Israël zijn gaan horen. Dat ook zouden moeten doen. Daar hebben we het hier al meer over gehad. Weet je. Die feesten. En de shabbat. In plaats van de zondag. Bijvoorbeeld. Gaan vieren.

Als ik het overnieuw zou mogen doen. Zou ik het doen zoals het in de Bijbel stond. Maar als je dat. Nu zou gaan invoeren. Mensen. Dan is de verwarring niet te overzien.

Er zijn natuurlijk wel gemeenten die dat doen. Maar. Ja. Als je nou de onderlinge band en gemeenschap wil kwijtraken. Ik doe het gewoon meestal alle twee. Weet je.

Op de shabbat ben ik. Dikkels aan het preken. Of vrij. En op de zondag ook. Ja. Moet het? Ja. Nee. Niet. Voor mij niet. Voor mij hoeft het niet. Maar ik denk voor Israël wel.

Dat is een eeuweldurende inzetting. Het zijn ook in principe de feesten van Israël. Die aan Israël zijn gegeven. En die wij mogen meevieren. Dat is nog iets anders dan met de shabbat. Daar kunnen we het misschien de laatste kinderen wel over hebben.

Dat is niet alleen van Israël. Dat is ook een scheppingsorde. God rustte op de zevende dag. En daarom heiligde hij die dag toen was. En nog geen sprake van Israël. Sorry.

De heer Jezus. Jezus is ook voor hem gekomen. Ja. Ja. Zeker. Nee. Maar daarom is niet alles. Daarom is niet elke regel of elke wet opgeheven. Ik bedoel. Waar Paulus of Jezus fulmineert tegen die wetten.

Gaat het over het algemeen over wat ervan gemaakt is. Jezus zegt. De fariseeën zijn gezitten op de stoel van Mozes. En die hebben zich daar een bevoegdheid toe geegend. Die ze eigenlijk niet zo toekomt.

En ja. Die hebben allerlei regeltjes bedacht. Waar mensen aan moesten doen. Maar waar ze zichzelf eigenlijk nauwelijks aan kunnen houden. Eén van die regeltjes was dan. Weet je wel. Dat je geen kraan mocht oogsten. En dat deden de discipelen.

En hij zegt. Ja kom. De Sabbat is te voor de mens. En de mens niet voor de Sabbat. Dus ja. Die wet zeker niet. Maar de Sabbat wel. Jezus heeft het ook altijd gehouden. En ja. Israël doet dat natuurlijk gewoon.

Als je wel eens in Israël bent geweest. En dan is het zaterdags. Stil. Tenminste. In de Joodse buurten. Ja. En ik had een bed and breakfast afgesproken.

En er kwam iets te laat aan. S'avonds om acht uur. Maar de eigenaar was echt niet te bereiken hoor. De telefoon stond uit. En alles was uit. En met kunst en vliegen ben ik daar dan toch nog binnengekomen vorig jaar.

Maar Sabbat. Dan doen we alles uit. Zelfs de telefoon. Dus ja. Maar het zijn lastige vraagstukken hoor.

Dat geef ik direct toe. Ik denk dat Israël. Dat nog steeds zou moeten doen. En kunnen doen. Niet de daadwerkelijke offer meer. Want dat is gebracht door Jezus.

Maar wel het feest vieren. Zoals we straks met elkaar ook het grote loofhuttenfeest zullen gaan vieren. Een van de volgende keren. Allemaal weer hartelijk welkom. Dus ik hoop dat ik een beetje antwoord heb gegeven.

Anders vereist het wel weer een hele avond. Romeinen 14 en 15 zegt daar het een en ander over. Galaten zegt er een heleboel over. Paulus van niet onder de wet maar onder de genade.

Hoe leg je dat uit? Dus dat is een beetje te veel voor nu. Maar ja. Misschien volgend jaar houden we daar eens wat studies over. Ja.

Ja. Voor mij wel. Ja.

Ja. Is de vraag duidelijk. Wij zijn het. Jezus is het hoofd. En wij zijn het lichaam. Als Jezus met de opname komt. Komt hij het lichaam halen. En wij zijn niet de bruid.

Want daar zitten natuurlijk een aantal fases in die gebeuren. Maar uiteindelijk. Zegt Paulus ook in Ephesus 5. Dit geheim is het schroep. Maar die twee zullen tot één lichaam zijn. Tot één vlees zijn.

Dus wij mogen wel dat lichaam van Christus zijn. Maar we zullen één worden met de bruid. En dan zijn we ook weer gewoon één lichaam. Dus ik zie dat onderscheid wel in die fase die komen.

In de fase van verlossing. Zeg maar. Weet je. De verloskundige weet hoe dat gaat. Eerst dit en dan dat. En dan zus. En hoe lang je nog moet wachten. En hoeveel weeën het nog duurt.

Maar uiteindelijk zal die bruiloft gesloten worden. En dan zullen die twee tot één vlees zijn. Dat is wat ik uiteindelijk geloof. Ja. Ja. Als die spitsie. Ja.

Snap. Dus dat is het helemaal goed aan het voor vragen. Ja. Klopt. Eigenlijk wordt dat ook vergeleken met de Joodse bruiloft. Het wordt vergeleken met de Joodse bruiloft.

Ja. Nou ja. Er is een nieuw Jeruzalem. Wat uit de hemel neerdaalt. Als een bruid die voor haar man versierd is. Maar ja. Dat zit natuurlijk ook vol met beeldspraak. Dus. Ik geloof wel dat het neerdaalt.

Maar ja. Een stad van goud die uit de hemel neerdaalt. Straten van het tuivers goud. Daar zit natuurlijk. Ik geloof dat dat enorm veel beeldspraak in zich geeft. Maar daar kunnen dan misschien. Als de heer nog niet terug is.

Over drie jaar de openbaring is bespreken. Dan komen we daar ook weer uit. Allemaal teveel voor één avond. Nog één vraag als laatste. Had u. Over de ark van het verbond. Ja. Die zijn nieuwe aarde kwijt.

Ja. En waar in de openbaring. Elf staat. Dat de ark van de verbond zichtbaar wordt. In de hemel. In de hemel. Ja. En dan hebben we het over dezelfde ark. Ja.

Ik denk dat het daarover Yeshua gaat. Over de Heer Jezus gaat. Hij is dat natuurlijk. Hij is de ark. Dat denk ik. Maar goed. Ook dat is weer openbaring beeldspraak. Waar gaat het dan over?

Maar. Ja. Dat denk ik. Dat het daarover gaat. Bert. Ja. Dat is dan echt de laatste nu. Ja.

Ik wil gaan op wat je trouw vroeg. Natuurlijk. De christenen. Die kunnen geënt worden. Op het volk van Gisteren. Ja. Dat was natuurlijk. In het oude steen. Ook al zo.

Dat mensen. Bij het volk van Gisteren. Ook willen gehoord. Ja. Klopt. Toen werd het nog niet enten genoemd. Je kon proseliet worden. Dat gebeurde dan over.

Het staat niet precies trouwens. Omschreven in de Bijbel. In de Bijbel. Het Oude Testament. Of in de Tenach. Wordt omschreven. Dat die mensen. Op z'n minst. De mannen. Althans. Besneden moesten worden. En zich.

Dan konden aansluiten. Bij het Joodse volk. Daar is. Daar is op de duur. Een hele ritueel. Van gemaakt. Waar mensen. De Joodse. Wetten. En regels.

Moesten leren. Mannen. Besneden moesten worden. Uiteindelijk een mikwa. Een doop ondergaan. Ze werden gedoopt. En door die doop. Toegevoegd. Tot Israël. Kan vandaag de dag nog trouwens.

Gaan we naar een rabbijn. En vragen of je Jood kan worden. Dan zal die het sterk afraden. Want hij zegt. Jongen jongen. Het valt niet mee om Jood te zijn. Maar het kan wel. Het kon in het Oude Testament. Het kan ook nu.

Vandaag. Maar het mooie is. Dat wij het zomaar mogen zijn. Doordat wij. In Jezus zijn. Yeshua was ook een Jood. Is een Jood. Weet je. En als wij in hem zijn.

Zijn we in hem dus. Geënt. Op die levende olijf. Ik kan gaan danken. Maar ik vind het heerlijk. Om jullie gewoon een lekkere zegen mee te geven. Dat doe ik altijd graag. De liefde van God. Onze hemelse vader.

En de genade van Heer. Jezus de Christus. En de diepe gemeenschap van God. De Heilige Geest. Zijn met ons allemaal. Amen.