Transcription downloaded from https://audio.dereddingsark.nl/sermons/106549/verken-de-wereld-achter-jezus-deel-2/. Disclaimer: this is an automatically generated machine transcription - there may be small errors or mistranscriptions. Please refer to the original audio if you are in any doubt. [0:00] Welkom. Bij deze tweede avond hebben we vorige avond een duik genomen in de sociale context van de wereld waar Jezus in leefde. [0:21] ! We hebben het over verschillende dingen gehad. Wie? Gaat dit goed? [0:33] Ik mis een heleboel sheets. Oh, wacht even. Sorry, nee, dat klopt. We hebben het gehad over context. [0:46] Als we een bijbeltekst bekijken, een bijbelverhaal, wat zijn dan interessante dingen om te weten, om te bepalen wat die bijbeltekst tegen ons wil zeggen. [0:57] We hebben geconstateerd dat we graag de wie, wat, waar en waarom willen weten. En we zijn eigenlijk de hele vorige keer bezig geweest met het wie. [1:08] We hebben het gehad over de zondaars en de tollenaars, de farisee en de schriftgeleerden. We hebben het niet gehad over de discipelen, omdat ik er even vanuit ga dat onze rol als discipel wel enigszins duidelijk is. En we gaan dus verder. [1:21] We hebben straks nog het wat, we hebben het waar en we hebben het waarom. Die hebben we al heel even heel kort genoemd vorige keer en die gaan we nu even iets verder uitdiepen voordat we ook daadwerkelijk in Lucas 15 gaan duiken. [1:35] Ze zijn een stuk korter, vandaar dat ik het nu mee kan pakken. We hebben het dus gehad over het wie de vorige keer. Ik dacht dat ik deze eerst zou krijgen, vandaar mijn verwarring. We hebben het gehad over de tweedeling in de samenleving. [1:49] In de samenleving waar Jezus in rondliep, de dingen die hij om zich heen zag. De tweedeling die al 500 jaar in de maak was. Een tweedeling tussen rechtvaardige en onrechtvaardige. [2:06] Waarin we aan de ene kant de fariseeën hebben die zich gereinigd hadden, die zich apart gezet voelden en rechtvaardig. En aan de andere kant het volk van het land, de Amhaaret, de zondaars en de tollenaars zoals we ze in de Bijbel tegenkomen. [2:21] Deze beschouwden zichzelf als verloren en ze werden ook als verloren beschouwd. En Jezus spreekt zich bij elke gelegenheid uit tegen deze situatie die hij om zich heen ziet. [2:34] We hebben onder andere Lucas 10 behandeld, het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Er zijn nog veel meer voorbeelden, ik heb ze vorige keer even kort langs laten komen. [2:46] Ik zou zeggen, ga nou deze avond gewoon eens even het hele evangelie van Lucas opnieuw lezen. En je komt allemaal nieuwe dingen tegen. En je zal ook deze groepen ineens veel duidelijker naar voren zien komen. [3:00] We hebben het gehad over de fariseeën. Die eigenlijk best nobel begonnen met principes waar we onszelf ook in kunnen vinden. [3:11] We zijn een volk van priesters. Heb je naast de lief als jezelf. En heb de Heer uw God lief. Maar uiteindelijk verworden gingen tot hypocrisie. [3:24] Ze deden niet wat ze beleden. Ze raakten verstrikt in het verzamelen van status en geld. Lezen we in Matthäus en Lucas. Onder andere ook in Lucas 16, dat gaan we nog tegenkomen. [3:39] En het had tot resultaat dat ze zondaars uitsloten van het koninkrijk. Met deze kerntekst uit Matthäus 23. Maar wee u schriftgeleerden en fariseeën. Huigelaars, want u sluit het koninkrijk der hemelen voor de mensen. [3:54] U gaat er immers zelf niet binnen. En hen die er binnen willen gaan, laat u er niet binnen gaan. Een heftige aanklacht. Dat was het wie. [4:08] En ik wil er altijd toch nog even bij zeggen. Omdat we in deze studie natuurlijk heel diep ingaan op de rol van de fariseeën. En dan... Jezus spreekt heel veel tegen de fariseeën in de Bijbel. [4:21] Maar hij heeft het meestal tegen de groep waar hij ook daadwerkelijk tegen staat te praten. Want de fariseeën waren niet één groot blok. [4:32] Ze waren het onderling ook oneens. Zelfs als je de Joodse bronnen erop naslaat. Dan zie je dat de fariseeën... Dat er allemaal verschillende soorten waren. [4:43] En dat het met heel veel volgens de Joden zelf ook niet goed zat. Er waren grote verschillen. En ook niet alle fariseeën waren vijandig naar Jezus. [4:55] En niet alle fariseeën waren hypocriet. In Johannes 3 lezen we over Nicodemus. Was een fariseer. In handelingen 5 over de raad van Gamaliel. Als ze moeten besluiten wat er gedaan moet worden. [5:07] Dan zie je dat er fariseeën opstaan die de discipelen verdedigen. En ook in handelingen 23. Als Paulus voor de raad staat. Dan speelt hij de fariseeën en de sadduceeën tegen elkaar uit. [5:19] Maar uiteindelijk nemen de fariseeën hem in bescherming. Zo zie je dat het niet allemaal over één kant te scheren is. Maar de fariseeën waar Jezus het mee aan de stok had. [5:29] Daar had hij het goed mee aan de stok. Dus we gaan door. We hebben het over het wie gehad. En we gaan het nu over het wat hebben. Want Jezus spreekt in gelijkenissen. En gelijkenissen is een woord voor ons. [5:42] Wat een hele boel bagage met zich meebrengt. Want als wij aan een gelijkenis denken. Dan denken we eigenlijk. Welke is de eerste eigenlijk die bij iemand naar boven komt? [5:55] Verloren schaap. Water in wijn. Water in wijn. Dat was een wonder. Nog een keer proberen Woutje. [6:08] Verloren zoon. Nog meer gelijkenissen? Van de zaaier. Ja. Van de zaaier. Dat is eigenlijk degene die je samen met het verloren schaap zo'n beetje het meest hoort. [6:21] En de gelijkenis van de zaaier. Daar hebben we natuurlijk hele diepe. Daar lezen we over in Matthäus 13. En daar zegt Jezus over. Van ik spreek in gelijkenissen zodat niemand het snapt. [6:31] Eventjes heel kort door de bocht genomen. Dan hebben we het vaak over een geheimenis. Alleen wij hebben dat label. Een beetje geplakt op alle gelijkenissen. We behandelen bijna alle gelijkenissen. [6:42] Een beetje zoals we de gelijkenis van de zaaier behandelen. En we gaan zoeken naar de metaforen. En de diepere lagen. Maar het woord gelijkenis. Parabole. Daar komt het woord geheim eigenlijk helemaal niet in voor. [6:55] In de beschrijving ervan. We hebben het over een analogie. Een vergelijking. Een metafoor. Een illustratie. Een verhaal wat iets anders beschrijft. Een spreekwoord of gezegde. [7:07] Een manier van spreken die uitdagend of dubbelzinnig is. Jezus gebruikt ze allemaal. Maar het feit dat er een aantal gelijkenissen. En vooral de gelijkenissen over het koninkrijk. [7:19] Geheimenissen bevatten. Dat was niet standaard voor alle gelijkenissen. Want een gelijkenis was namelijk een beeldspraak. [7:29] Die rabbies in zijn algemeen heel veel gebruikten. En de meesten snapten het ook wel. De meeste mensen eromheen. Die snapten wat er bedoeld werd met de gelijkenis. [7:42] Jezus gebruikte het gelijkenis die we vorige keer besproken hebben. Die van de barmhartige Samaritaan. Die werd gewoon begrepen. Jezus zegt van doe zoals hij deed. [7:53] Daar was geen woord Frans in. Ik zie alle vragen. Wat is je definitie van een geheimenis dan? Nou een geheimenis is dus eigenlijk iets wat. Als je kijkt naar de gelijkenis van de zaaier. [8:04] Dan lees je dat de mensen hem niet snapten. En dat de discipelen hem niet snapten. En dat ze na de hand aan Jezus vragen. Wat bedoelt u daarmee? En dan gaat Jezus hem uitleggen. Dus hij heeft uitleg nodig om hem te kunnen snappen. [8:18] Hij was dus aan het publiek wat erbij was. Was hij niet duidelijk. En dat is een verschil. Het is dus eigenlijk even de vraag. [8:30] Met wat voor soort gelijkenis hebben we in Lucas 15 te maken? En in dat opzicht kunnen we de type gelijkenis een beetje opdelen. [8:42] Gelijkenissen hebben een doel. De betekenis van een gelijkenis is afhankelijk van het doel. Afhankelijk van het doel heeft hij een vorm. En afhankelijk van die twee heeft hij een toon waarop hij uitgesproken wordt. [8:56] Nou, gelijkenissen kunnen verschillende doelen hebben. We hebben de gelijkenissen over het koninkrijk. Die zijn bedoeld om waarheden te communiceren. Gelijkenis van de zaaier. Het zaad is het woord. [9:09] De zaaier is God. Het land is de wereld. Er zijn allemaal betekenissen. En er zijn allemaal waarheden. Het gaat over de verspreiding van het woord van God. [9:21] Het kunnen ook waarheden zijn over Gods karakter. Als Jezus in Johannes 10 zichzelf vergelijkt met de goede herder. En dat hij de deur is waardoor de schapen naar binnen mogen. [9:32] Dat is een gelijkenis die iets vertelt over het karakter van God. Over het karakter van Jezus. Maar er zijn ook veel gelijkenissen. Dat zijn terechtwijzingen. En ze wijzen op misstanden. [9:45] Waaronder degene die we gehad hebben. In Lukas 10. De barmhartige Samaritaan. Het gaat niet over waarheden over het koninkrijk. Ook niet de waarheden over Gods karakter. Al zitten die er wel in natuurlijk. [9:56] Maar de primaire laag is dat hij wijst op de misstanden die hij om zich heen zag. Op het feit dat de fariseeën de naasten opnieuw gedefinieerd hadden. [10:07] Waardoor er een heleboel mensen buiten vielen. Daar geeft Jezus kritiek op. En daar gebruikt hij een gelijkenis voor. Het heeft ook verschillende vormen. Je hebt gelijkenissen in allegorie. [10:19] Allegorie wil zeggen dat het een verhaal is wat helemaal ergens voor staat. Met allemaal metaforen. Zoals de zaaier. Wat we net zeiden. Het land is de wereld. [10:30] Het zaad is het woord. Elk aspect. Jezus legt het ook uit in Matthäus 13. Elk aspect staat voor iets. Maar soms heb je ook gewoon een vergelijking. Wie van jullie zal zijn dier niet uit de put halen op de Sabbat. [10:50] Als hij dreigt te verdrinken. Dat is een vergelijking. Zoals jullie het dier zouden redden. Zo wil God ook de zondaars redden. En soms is er een fictief verhaal. [11:01] Zoals bij de barmartige Samaritaan. Dan gaat Jezus een verhaal vertellen. Dat gaat niet per se over mensen. Niet elk aspect staat voor iets. Maar het geheel van het verhaal staat wel ergens voor. [11:12] Het geeft een bepaalde waarheid weer. En er zit vaak in dat soort verhalen. Is het altijd goed om te zoeken naar de plotwending. Jezus vertelt daar meestal een verhaal. Wat iedereen eromheen wel redelijk bekend voorkomt. [11:23] Waar ze zich in kunnen vinden. Maar aan het eind draait hij meestal de boel om. En de toon verschilt ook heel erg. [11:34] Sommige gelijkenissen worden op vriendelijke toon uitgesproken. En dat is eigenlijk meer een soort schaal. Van vriendelijk tot aan confronterend. Als je vergelijkt het verhaal van Johannes 10 van de goede herder. [11:48] Dat is een hele andere toonzetting dan als Jezus in Matthäus 23 met de farisee aan de stok krijgt. Dus tot zover even de gelijkenissen. [12:04] We zullen dus even aan de tekst van het verhaal moeten ontlenen. Met wat voor gelijkenissen we te maken hebben. Nou, dan hebben we nog het waar. We hebben niet zo heel veel over te vertellen. [12:14] Want we zijn namelijk Jezus aan het eind van zijn bediening op weg naar Jeruzalem. In Jeruzalem zal hij uiteindelijk lijden en sterven. En dit is eigenlijk zijn laatste rondreis. [12:27] En in die rondreis merk je dat de confrontaties met de farisee al vaker plaatsvinden. Zeker in Lucas zie je dat hij keer op keer weer de farisee tegenkomt. [12:38] En keer op keer weer het met ze aan de stok krijgt. Maar we zien ook dat die confrontaties in het begin een beetje onder de gordel plaatsvinden. [12:52] Een beetje steken onder water. Worden steeds openlijker. Maar nog niet in het publiek. Je ziet in Lucas 11 spreekt hij het wee over de farisee uit. [13:04] Net zo'n beetje zoals in Matthäus 23. Maar in Lucas 11 is het nog bij een fariseeer thuis. Dus het is niet en publiek. En je ziet dat zodra hij in Jeruzalem aankomt. [13:15] Nou ja, dan krijg je dat hij na zijn glorieuze binnenkomst. En gaat hij eigenlijk meteen richting tempelplein om dat eerst schoon te vegen. En krijgt hij het daarna echt openlijk met ze aan de stok. [13:32] En tenslotte het waarom. Waarom begint Jezus een gelijkenis te vertellen? Waarom hebben we Lucas 15? En de aanleiding daarvan is dat de fariseeën moorden. [13:44] Ze moorden onder elkaar omdat hij met zondaars omging. In Lucas 15 vers 2 lezen we. En de fariseeën en schriftgeleerden moorden onder elkaar en zeiden. Deze man ontvangt zondaars en eet met hen. [13:58] Dit is een herhaling van zetten. Want in Lucas 5 roept hij Levi, de tollenaar. En dan gaat hij daar ook eten. En dan roepen de fariseeën precies hetzelfde. Elke keer als Jezus in zo'n situatie komt, kan hij het niet laten om daarop in te gaan. [14:17] Maar in deze situatie moeten we ook eventjes kijken naar die sociale context. Want in het Midden-Oosten, als je dan met mensen eet, dat is heel wat meer dan dat we hier eventjes met iemand eten. [14:32] Dat betekende dat jij gewoon volledig opgenomen was in iemands sociale kring. Dat jij die mensen volledig daar... Hoe noem je het? [14:47] Geen beperkingen had in het omgaan met deze mensen. De fariseeën daarentegen, die wilden nog niet eens in de schaduw staan van deze mensen. [14:59] Voordat ze al de neiging kregen om zich te gaan wassen. Dat is het contrast wat hier gemaakt wordt. De fariseeën waren die moorden, want ze zeiden van deze man gaat om met mensen die wij nog niet eens aankijken. [15:13] En hij gaat niet alleen met ze om, hij praat niet alleen tegen ze. Nee, hij gaat bij ze eten. Dat is echt een next level van omgaan met mensen. En Jezus die ziet dat om zich heen. [15:28] En dan komt... Oh, ik geef ze snel. En dan gaat hij daarop reageren. En dat is niet alleen omdat hij daar iets van wil zeggen, maar ook omdat dat morren, daar geeft Lucas ons eigenlijk een beetje een hint. [15:41] Want dat is een woord dat in de Griekse, de Hebraïose vertaling van het, nee de Griekse vertaling van het Oude Testament, in de Septuagint, wordt dat ook gebruikt in Exodus. [15:54] In Exodus moordt het volk. En het volk moordt tegen Mozes. Over het eten is niet lekker, we hebben te weinig, we hebben dorst. Ze moorden over van alles. [16:06] De hele gemeenschap van de Israëlieten moorden tegen Mozes en Aaron in de woestijn, lezen we in Exodus 16. En dan gaat Mozes daarop reageren en die zegt van als jullie morren hierover, over wat God doet, dan is jullie gemoor niet tegen ons gericht, maar tegen de heren. [16:22] En dat is ook een beetje hoe Jezus het opvat. Het morren van de fariseeën over de acties die Jezus doet. Jezus gaat bij die mensen, gaat naar die mensen toe. [16:34] En zij morren erover en dat is dus een morren tegen hoe God met die mensen om wil gaan. En dan kan er geen reactie uit blijven. En dan op basis van deze context, we hebben de sociale context gehad, we hebben een stukje van de directe context, gaan we nu ineens naar Lukas 15 en 16. [16:58] En vooral Lukas 15 krijg ik dan altijd een heleboel opgetrokken wenkbrauwen, want wat zijn de verhalen van Lukas 15? Heeft iemand ze van tevoren gelezen? [17:14] Verloren zoon. Dat is 16. Verloren penning, verloren schaap. Dit zijn de verhaaltjes die we altijd eigenlijk als eerste, dat is zo'n beetje onze eerste verhaaltjes die we krijgen als we in de kinderbijbel aan de slag gaan, die we lezen aan onze kinderen. [17:35] Maar wat is de, wat voor soort respons van Jezus verwachten we nu eigenlijk? Als hij het gaat hebben tegen de fariseeën? Ja. [17:49] Wat voor doel zou hij hebben met deze gelijkenissen? Even, even, we moeten eventjes, wat ik zei van, we moeten eventjes alle lak die we over die gelijkenissen geplakt hebben, moeten we eventjes afschrapen. [18:01] En puur op basis van de context, wat voor doel zou Jezus hebben met de gelijkenissen die we gaan horen? Wat is het hoofddoel? [18:16] Jezus spreekt deze gelijkenissen uit tegen de fariseeën. [18:28] En dan gaat ze terecht wijzen. Ja, ja, oh, oh, oh, ja, niet alleen aan het einde, nee, daar komen we nog op. En welke toon zou hij hierbij, verwacht je hierbij? [18:44] Confronterend. Stroopt dit met ons beeld van deze drie gelijkenissen? Ja. We gaan, we gaan, we gaan eens even kijken. [19:00] We gaan eens even beginnen. Ja, rustig aan, we gaan, het komt allemaal langs. [19:16] Lukas 15, u mag het opzoeken als je wil, want het is eigenlijk wel goed om even je vinger erbij te houden, want we zullen Lukas 15, we gaan een heleboel andere kanten ook op, maar Lukas 15 komen we altijd weer bij terug. [19:27] Lukas 15, vers 1 tot en met 7, we gaan gewoon met de eerste gelijkenis beginnen. Al de tollenaars en de zondaars kwamen nu bij hem om hem te horen. [19:42] En de fariseeën en de schriftgeleerden moorden onder elkaar en zeiden, deze man ontvangt zondaars en eet met hen. En hij sprak deze geleidelijkernis tot hen en zei, welk mens onder u die honderd schapen heeft en er een van verliest, verlaat niet de 99 in de woestijn en gaat achter het verloren aan, totdat hij het vindt. [20:04] En als hij het gevonden heeft, legt hij het vol blijdschap op zijn schouders en als hij thuiskomt, roept hij zijn vrienden en buren bijeen en hij zegt hen, wees blij met mij, want ik heb mijn schaap gevonden dat verloren was. [20:17] Ik zeg u dat er evenzo blijdschap zal zijn in de hemel over één zondaar die zich bekeert, meer dan over 99 rechtvaardigen die de bekering niet nodig hebben. [20:27] Dit verhaal bevat twee dingen. [20:38] Er zitten twee hoofdlagen in. Er zit kritiek op de fariseeën, verpakt. En er zit een bemoediging in voor de zondaars. En dat zijn ook allebei de groepen die aanwezig waren hier. [20:51] Maar Jezus spreekt de fariseeën aan. En tegelijkertijd weet hij dat de zondaars meeluisteren. We zien ook in vers 3, hij sprak deze gelijkenis tot hen, dat zijn de fariseeën die moorden. [21:08] Eerst gaan we het eens eventjes hebben over wat voor gelijkenis hebben we het nu eigenlijk precies over. Is dit zoiets als de zaaier? Moeten we voor elk aspect hierin een metafoor zien die we moeten uitvogelen? [21:21] Wie is degene die de honderd schapen heeft? Wat is het schaap dat verloren is? Wie zijn de 99? Lucas 15 heeft trouwens hetzelfde begin, want die hoort erbij. [21:37] Maar we gaan het eventjes hebben eerst over het verloren schaap. En als we kijken hoe het begint, welk mens onder u die honderd schapen heeft, dan vinden we eigenlijk een hele bekende start van een gelijkenis. [21:49] Want die vinden we een aantal versen terug ook. In Lucas 13, als we eventjes iets terugbladeren, zien we eerst in vers 14 en 15. [22:01] Een situatie die ons inmiddels wel bekend voorkomt. En het hoofd van de synagoge, die verontwaardigd was dat Jezus op de Sabbat genas, antwoordde en zeide tegen de medegde, er zijn zes dagen waarop men moet werken, kom dan daarop en laat u genezen, maar niet op de dag van de Sabbat. [22:19] De heren dan antwoordden hem zeiden, huigelaar, maakt niet ieder van u op de Sabbat zijn os of ezel van de voederbak los en leidt hem weg om te laten drinken? En moest dan deze vrouw, die een dochter van Abram is en die de Satan, zie nu 18 jaar gebonden had, niet losgemaakt worden van deze band op de dag van de Sabbat? [22:39] Is dit dan een metafoor die Jezus gebruikt? Hij maakt eigenlijk gewoon een hele basale vergelijking. [22:52] Maakt niet ieder van u op de Sabbat zijn os of ezel van de voederbak los. We hebben er nog een, eindje verder. Lucas 14, vers 5. Weer iemand die genezen wil worden en Jezus antwoordde, in vers 3 zegt hij, Jezus antwoordde en zei tegen de wetgeleerde, is het geoorloofd om op de Sabbat gezond te maken? [23:15] Maar zij zwegen, hij greep hem vast, genas hem en liet hem gaan. Dat is de man die ziek was. En hij zei, terwijl hij zich tot hen richtte, wie van u zal, wanneer zijn ezel of os in een put valt, deze er niet meteen uittrekken op de dag van de Sabbat? [23:33] De vergelijking die niet helemaal afgemaakt wordt, maar wel bedoeld wordt, is van zo zal ik ook mensen genezen op de Sabbat. Als jullie een dier kunnen redden, dan mag ik een mens redden. [23:44] Het is een vergelijking. Als je de bijna letterlijke tekst wil vinden, dan moet je naar Matthäus 12. [23:54] Want Lukas 15 vers 4 zegt, welk mens onder u die honderd schapen heeft. [24:19] En Matthäus 12. Dat is eigenlijk weer zo'n verhaal, vanaf vers 10. En zie, er was iemand met een versrompelde hand en ze vroegen hem, is het ook geoorloofd om de Sabbat dagen te genezen? [24:34] Dit om hem te kunnen beschuldigen. En hij zei tegen hen, welk mens onder u die één schaap heeft, zal het niet als het op de Sabbat in een kuil valt, grijpen en eruit tillen? Hoeveel gaat niet een mens een schaap te boven? [24:47] Daarom is het geoorloofd om op de Sabbat dagen goed te doen. Welk mens onder u die één schaap heeft? Welk mens onder u die honderd schapen heeft? We willen deze gelijkenis vaak een metafoor maken, maar in de eerste instantie is dit gewoon een vergelijking die Jezus maakt. [25:08] Gaan we weer even terug naar Lukas 15. En we lezen hem even opnieuw, vanaf vers 4. [25:25] Met het idee van, we hebben hier met een vergelijking te maken. Welk mens onder u die honderd schapen heeft en er één van verliest, verlaat niet de 99 in de woestijn en gaat achter het verloorne aan, totdat hij het vindt. [25:37] En dan vanaf vers 7. Ik zeg u dat er evenzo blijdschap zal zijn in de hemel over één zonder die zich bekeert. Hier wordt een vergelijking gemaakt. [25:52] Maar het is een vergelijking met een twist. Want Jezus gebruikt hier namelijk satire. Hij heeft het verhaal aangedikt. [26:06] En hoe weten we dat? Omdat Jezus heel vaak dezelfde soort verhalen vertelt. Jezus was natuurlijk een rabbi die rondreisde. En tegenwoordig nemen we iets op. [26:20] En zenden we het uit. En als iemand dan één keer iets gedaan heeft, dan hoef je dit niet nog honderd keer te doen. Want we kunnen het honderd keer afspelen op YouTube. In de tijd van Jezus ging het anders. Hij ging naar de verschillende dorpen. [26:31] En in elk dorp vertelde die verhalen. En dat waren vaak ook dezelfde verhalen. We hebben zo'n zelfde verhaal in Matthäus 18 staan. Daar vertelt Jezus ook het verhaal van een verloren schaap. [26:43] Van een herder die 100 schapen heeft en daar één afdwaalt. Alleen er is een best groot verschil, ook in context, tussen Matthäus 18 en Lukas 15. [26:57] En het lastige van bijvoorbeeld kinderbijbels is dat die pakken Matthäus 18, die pakken Lukas 15, die pakken Johannes 10. Waar het verhaal van de goede herder staat. En die prakken het allemaal bij elkaar. [27:08] En die vertellen één verhaal. Alleen, dit zijn drie hele verschillende verhalen. En zeker het verhaal van Lukas 15 hoort eigenlijk helemaal niet in dat zoete rijtje thuis. [27:20] Want Jezus dikt het aan. Hij heeft het over mensen die 100 schapen hebben. En er dan één van verliezen. En er dan 99 in de woestijn laten staan. [27:31] Het stukje van de woestijn staat niet in Matthäus 18. Heeft Jezus toegevoegd. Ook, als hij thuis komt, roept hij zijn vrienden en buren bijeen en zegt hem, wees blij met mij, want ik heb mijn schaap gevonden dat verloren was. [27:44] Hij geeft een feestje. Ook weer een stukje Midden-Oosten context. Als er in het Midden-Oosten een feestje gegeven werd, dan bleef dat niet bij een kopje koffie. Sterker nog, we zien in het verhaal van de verloren zoon wat dat inhoudt als er een feestje gegeven wordt. [28:01] Want, we zien in 15 vers 23 dat de vader, als de zoon terugkomt, zegt hij, breng het gemeste kalf in slachted en laten we eten en vrolijk zijn. [28:13] En later zegt hij tegen de zoon, die zit te morren, zegt hij, we zouden dan vrolijk en blij moeten zijn. Want deze broer van jou was dood en weer levend geworden. [28:24] Als je vrolijk en blij bent, het satirische aspect zit erin dat als zo iemand een feestje zou geven voor één schaap wat hij kwijt is, dan zou hij waarschijnlijk een aantal schapen moeten slachten om dat feestje te geven. [28:38] Dus het punt wat hier gemaakt wordt, is dat hij heeft het tegen de fariseeën. De fariseeën waren rijk, de fariseeën waren zich ook aan het verrijken, waren ook uit op geld. [28:55] De fariseeën zagen een schaap als bezit. Een fariseeën die honderd schapen had en er één zou kwijtraken, die was zo gierig dat hij zelfs de 99 zou riskeren om die ene terug te halen. [29:12] Snap je hem? Dat is de grap die Jezus maakt. Jullie gaan achter schapen aan. Jullie zouden die ene nog zoeken. Zo erg zijn jullie op jullie bezit gesteld. [29:24] Maar wat is het contrast wat hij schetst? Zoals jullie naar dat ene schaap zouden zoeken, zo zoekt God naar die zonder. Het is een terechtwijzing. [29:39] Er zit kritiek in. Want een schaap had voor de fariseeën welwaarde. Daar zouden ze naar gaan zoeken. Maar het verlorene waar ze naar moesten zoeken, dat zochten ze niet. Want ze moesten zoeken naar de verloren schapen van Israël. [29:55] En een van de aspecten die ook verschilt, ik loop een beetje uit op een, ik ga straks eigenlijk de vergelijking met Matthäus 18 pas maken, maar ik besef nu dat dat veel interessanter is om het nu al te pakken, is dat een aantal van die dingen die Jezus verandert in zijn verhaal tussen Lucas 15 en Matthäus 18, is onder andere dat in Matthäus 18 is het schaap afgedwaald. [30:20] Wat is het schaap in Lucas 15? Verloren. Hij heeft het net veranderd. [30:33] En Jezus zou Jezus niet zijn als hij niet een woord om een reden zou veranderen. En dat is omdat de fariseeën waar hij mee praat, die hielden van woordspelletjes. [30:45] Die kenden de hele Bijbel, Oude Testament, kenden ze uit hun hoofd, de wet en de profeten. En een rabbijns manier van doen was om woorden zodanig te gebruiken dat ze eigenlijk uit een andere Bijbeltekst gehaald werden. [31:00] Als je merkte dat een fariseer in een verhaal ineens een heel bekend stukje aanhaalde uit de Bijbel, dan wist je dat je eventjes moest nadenken waar dat stukje vandaan kwam. [31:13] Want daar stond waarschijnlijk de rest van wat je moest weten. En Jezus maakt dus een verwijzing. Hij maakt een kattenbelletje door het woord verloren te gebruiken. [31:25] En hij maakt dan een verwijzing naar twee profetieën. De eerste vinden we in Jeremia 50, vers 6 en 7. En ik denk dat deze verwijzing, dat ene woord dat Jezus veranderd heeft in deze gelijkenis, dat dat heel goed weergeeft wat Jezus voelde op dat moment. [31:58] Hij spreekt tegen de fariseeën. De zondaars waren erbij. Hij werd berispt omdat hij met hen omging en hij neemt het voor ze op. [32:10] En in Jeremia 50, vers 6 en 7 lezen we Mijn volk, het waren verloren schapen. Hun herders hadden hem misleid, hen naar de bergen geleid. Ze gingen van berg naar heuvel, ze vergaten hun rustplaats. [32:23] Alle die hen vonden, verslonden hen. En hun tegenstanders zeiden, wij laden geen schuld op ons, omdat zij gezondigd hebben tegen de heren. De woonplaats van de gerechtigheid, ja de hoop van hun vaderen, de heren. [32:35] Ik vind vers 7, de context van deze profetie gaat eigenlijk over de vijanden van Israël. Maar de fariseeën die hadden zichzelf opgeworpen als herders van het volk. [32:52] En Jezus verwijt ze dat ze het volk hebben misleid. En terwijl in Jeremia de tegenstanders zeggen, wij laden geen schuld op ons, omdat zij gezondigd hebben tegen de heren, was dit precies wat de fariseeën zeiden. [33:08] De fariseeën zeiden, deze mensen, die zijn zondaars. En dat hebben ze aan hunzelf te danken. De volgende verwijzing staat in Ezekiel 34. [33:25] Ik hoorde dat ik wat meer tijd moest laten om mensen dingen op te laten zoeken, dus dat doe ik. [33:51] Ik vind deze heel indringend. Ezekiel 34. Ezekiel, Daniel. [34:07] Ja, ben je er? [34:22] Helemaal goed. Mensenkind, profiteer tegen de herders van Israël. Profiteer en zeg hen tegen die herders. Zo zegt de Heere, Heere, Wee de herders van Israël die zichzelf weiden. [34:36] Moeten de herders niet de schapen weiden? U eet het beste op en u kleedt u met de wol. U slacht het vetgemeste, maar de schapen weidt u niet. Het zwakke versterkt u niet. [34:47] Het zieke geneest u niet. Het verbrokene verbindt u niet. Het afgedwaalde brengt u niet terug. En het verlorene zoekt u niet. Maar u heerst met geweld en met harde hand over hen. [35:01] Ze zijn overal verspreid, zonder herder. En ze zijn alle dieren van het veld tot voedsel geworden. Ze zijn verspreid. Mijn schapen dwalen rond op alle bergen en op elke hoge heuvel. Over heel het aardoppervlak zijn mijn schapen verspreid. [35:14] En er is niemand die naar ze vraagt. En niemand die ze zoekt. Als je nou weer terug gaat naar Lukas 15. [35:39] Er is niemand die ze zoekt. Maar toch is er één die ze zoekt. Wie zoekt de schapen wel? Nee, God zoekt de schapen. [35:59] God zoekt het verloorne. Omdat de farisee het niet deden. Er zit ook een stukje sarcasme in. [36:14] Past wel een beetje bij het satire wat we net gelezen hebben. Want Jezus heeft het daarna. Ik zeg u dat er evenveel blijdschap zal zijn in de hemel over één zondaar die zich bekeert. [36:27] Meer dan over 99 rechtvaardigen die de bekering niet nodig hebben. Als we hier een gelijkenis in zouden zien die waarheden verkondigt. Dan moeten we nu heel diep gaan nadenken over wie dan die 99 rechtvaardigen zijn die de bekering niet nodig hebben. [36:41] Wat voor type mens is dat dan? Wie is dat dan? Is dat dan gelovige? Is dat iemand die zijn hart aan Jezus heeft gegeven? Maar nu we weten dat het satire is en dat Jezus op een bepaalde toon spreekt. We weten we ineens wie die 99 rechtvaardigen zijn. [36:53] Want in Lukas 18 lezen we wie die rechtvaardigen zijn. Hij sprak ook met het oog op sommigen die van zichzelf overtuigd waren dat zij rechtvaardig waren en alle anderen minachten. [37:09] Wie waren de 99 rechtvaardigen? Dat zijn de fariseeën zelf. Dus als je het parafraseert dan zegt Jezus eigenlijk, ik zeg u dat er meer blijdschap in de hemel is over één zondaar die zich bekeert dan 99 van jullie fariseeën die hier staan. [37:34] Dat is toch net iets anders dan je hem in de kinderbijbel leest. Dat is ook met de art van Noe. Andere studie. En dan besef je dat alle andere mensen dood zijn en dan denk ik, oh ja. [37:47] Ja. Maar het is inderdaad, Jezus spreekt hier op een hele andere toon dan dat wij normaal dit verhaal lezen. [37:59] En we moeten soms eventjes wat van het glazuur, dat was het goede woord. Want het glazuur eraf halen wat we hebben. Maar tegelijkertijd blijft wel iets staan. [38:13] Want er zit een dubbele boodschap in. Dus we hoeven niet onze kinderbijbels weg te gooien. Want tegelijkertijd, terwijl Jezus dit vertelt en de fariseeën druk aan het puzzelen zijn over al de verschillende woorden die hij gebruikt heeft en over wat hij wel of niet bedoelt. [38:31] Zijn daar de zondaars ook nog. En die zondaars, die horen dat er een God is. En dat er blijdschap in de hemel is als een van hun bij God komt. [38:45] Een van hun zich bekeert. En dat is iets wat Jezus tegen hun zegt, wat ze misschien hun hele leven nog niet gehoord hebben. Dat het überhaupt mogelijk is. [38:55] Dus tegelijkertijd is het ook een boodschap van hoop. En dat vind ik het geniale van Jezus. En van Jezus spreken. [39:06] Dat hij één verhaaltje vertelt. En dat hij daar twee compleet verschillende groepen mee bedient. En de ene groep krijgt het om zijn oren. En de andere groep bemoedigt hij. [39:18] Maar er zit nog een laag in. En die kwam van jou. Want Klaas Luthi vroeg, ja maar die woestijnen, dat is ook een beetje gek. [39:33] Nou is het natuurlijk satire, dus Jezus dikt het aan. Dus in principe past het in het plaatje. Maar er zit hier nog een kattenbelletje in. Ook voor de fariseeën, want die houden van die dingen. [39:47] We hebben het namelijk net vastgesteld dat die 99 rechtvaardigen de fariseeën zijn. Maar er komt nog ergens in het verhaal komen de 99 voor. [40:10] Heeft iemand hem gevonden? We hebben de 99 rechtvaardigen aan het eind. We hadden ook 99 achtergebleven schapen. [40:24] Nou is het geen metafoor. We zeggen dit is een vergelijking. Dus het is niet zo dat die 99 schapen staan voor de 99 fariseeën. [40:36] Maar hij maakt daar wel een spelletje van. Want die fariseeën, die lieten die 99 in de woestijn staan. Dus als je de vergelijking terug... [40:52] Jezus maakt de vergelijking terug. Zoals jullie die 99 in de woestijn laten staan om het verlorene te zoeken. Zoals God naar het verlorene gaat zoeken, moet je oppassen dat God jullie niet in de woestijn laat staan. [41:06] Het woord voor woestijn wat hier gebruikt wordt is eremos. En Jezus gebruikt dat woord in een profetie die hij geeft over de leiders. [41:17] In Lukas 13. Hier wordt hetzelfde woord gebruikt. [41:39] Het is een soort van vingerwijzing. En als we hem even mogen parafraseren. Dan zou je kunnen zeggen van... Zoals jullie de 99 schapen nog in de woestijn zouden achterlaten om jullie verloren bezit te gaan zoeken. [41:52] Zo zal God jullie rechtvaardigen in de woestijn achterlaten als jullie je niet bekeren. God zal zich tot het verlorene wenden en hen zoeken. Wat je hem? [42:06] Is dat de woestijn voor jou? Je meegeeft het ook weer een kans. Jazeker. Het was geen uitgemaakte zaak. [42:18] Jezus waarschuwt ook daar nog. Maar eigenlijk zijn al deze dingen zijn waarschuwingen. Al deze gelijkenissen. Als ze dit ter harte hadden genomen. Maar in heel Lukas. [42:30] Als ze dat ter harte hadden genomen. Dan hadden ze hem wel erkend. Nou dan de vergelijking met Lukas 18. Maar die heb ik al helemaal verklapt natuurlijk. [42:40] We hebben een andere context. Een andere doelgroep. Er is geen woestijn. Geen buren en feest. Het is niet verloren maar afgedwaald. En er zijn geen rechtvaardigen in dit verhaal. Dus je ziet dat Jezus met een paar kunstgrepen zijn verhaaltje van de ene kant. [42:54] Helemaal toepast op een andere doelgroep. En op een andere situatie. Zijn we er nog? Gaat het goed André? [43:10] Het gaat goed. Ja ja ik luister. We hebben hier drie gelijkenissen. De verloren penning. Nou. Die zullen we even gaan lezen. [43:24] De verloren penning is eigenlijk een voortzetting van het vorige verhaal. Wij hebben er weer een paar enters tussen zitten. En een nieuw kopje. [43:35] Maar eigenlijk gaat het verhaal gewoon door. Of welke vrouw die tien penningen heeft en één penning verliest. Steekt niet een lamp aan en veegt het huis en zoekt ze zorgvuldig totdat zij die vindt. [43:46] En als ze hem gevonden heeft roept ze haar vriendinnen en buurvrouwen bijeen en zegt. Wees blij met mij want ik heb de penning gevonden die ik verloren had. Zo zeg ik u is er blijdschap voor de engelen van God over één zondaar die zich bekeert. [44:01] Nou je zou er me inmiddels met de kennis zelf ook uit kunnen leggen denk ik. Maar ik ga hem toch nog even door. Het is een parallel met het vorige verhaal. [44:12] Dat was een parallel maken. Is een geliefde bezigheid van rabbies. Van als je een verhaal wil benadrukken dan verteer je hetzelfde verhaal. Maar dan net met een iets andere wending om de betekenis even goed door te krijgen. [44:26] Hij heeft een paar dingen veranderd. We hebben het nu over een vrouw. We hebben het over tien penningen. Een penning was een dagloon. Een drachme. Het was niet bijzonder veel voor een arme natuurlijk wel. [44:37] Maar voor iemand die een beetje welgesteld was stelde dat niet zo heel veel voor. En Jezus verlegt eigenlijk de aandacht van in het vorige ging het over een schaap. [44:51] Zou je nog kunnen zeggen van ja maar een schaap kan je ook dierbaar zijn. Kun je naar zoeken. Dan heb je hem gered. Maar Jezus zegt van nee. Hij benadrukt dat het de farisee om bezit te doen is. [45:01] Dus als het niet een schaap is dan is het wel een muntje. Is het niet een man is het wel een vrouw. Maar er zit hier ook een eigenaardigheid in. [45:13] En dat zit hem in die penningen. Want hoeveel penningen heeft de vrouw? Hoeveel is ze er kwijt? Hoeveelste deel is dat? [45:26] Een tiende deel. Hij spreekt dit tegen de fariseeën. Gaat er ergens een lampje branden? De fariseeën waren ontzettend druk ergens mee. [45:40] Ja. De fariseeën waren geobsedeerd door tienden. Waren altijd op zoek naar waar ze hun tienden vandaan konden geven. Ze gaven zelfs tienden van kruiden waar het niet op geheven hoefde te worden. [45:53] Er staan hele hoofdstukken in de talmoed over het geven van tienden. Zelfs tot aan als je iets op de markt koopt en je weet niet zeker of daar wel een tiende van afgedragen is. Wat je dan moet doen. Wat de voorschriften zijn. [46:04] Om maar te zorgen dat je niet verzaakt om je tiende te geven. Ze waren daar heel druk naar op zoek. Vinden we ook in Lukas 11. [46:17] Wee u fariseeën, want u geeft tiende van de munt en de wijnruit en van alle kruiden. Maar u gaat voorbij aan het recht en aan de liefde van God. Deze dingen zou men moeten doen en die andere dingen niet nalaten. [46:28] Het geven van tiende was op zich geen slecht iets. Maar ze waren er zo mee geobsedeerd dat ze vergaten waar het echt om ging. Het recht en de liefde van God. En ook hier vinden we weer die dubbele boodschap. [46:46] Want er is blijdschap voor de engelen van God. Net over één zonder die zich bekeert. Net zoveel als een fariseer die ze tiende vindt. Is er vreugde in de hemel voor een zonder die zich bekeert. [46:58] Ze komen er niet mooi vanaf. Nou, de verloren zoon die snappen, die hebben we toch allemaal wel of niet? [47:13] Je durft niet meer. Maak je geen zorgen. De verloren zoon blijft voor het grootste deel intact. Er zitten hier alleen wel leuke dingen in die je ziet als je bezig bent met die context waar we de afgelopen week over gehad hebben. [47:34] Jezus gaat verder en hij zei een zeker mens had twee zonen. En de jongste van hen zei tegen zijn vader, vader geef mij het deel van de goederen dat mij toekomt. [47:46] En hij verdeelde zijn vermogen onder hen. En niet veel dagen daarna maakte de jongste zoon alles te gelden en reisde naar een ver land en verkwiste daar zijn vermogen in een losbandig leven. Toen hij alles doorgebracht had, kwam er een zware hongersnood in dat land en hij begon gebrek te lijden. [48:02] En hij ging heen en voegde zich bij een van de burgers van dat land. En die stuurden hem naar zijn akker om de varkens te wijden. En hij verlangde daarna zijn buik te vullen met de schillen die de varkens aten, maar niemand gaf hem die. [48:14] En nadat hij tot zichzelf gekomen was, zei hij, hoeveel dagloners van mijn vader hebben brood in overvloed en ik kom om van honger? Ik zal opstaan en naar mijn vader gaan en tegen hem zeggen, vader, ik heb gezondig tegen de hemel en tegenover u. [48:29] Ik ben het niet meer waard uw zoon genoemd te worden. Maak mij als een van uw dagloners. En hij stond op en ging naar zijn vader. En toen u nog ver van hem verwijderd was, zag zijn vader hem en deze was met innerlijke ontferming bewogen. [48:42] En hij snelde hem tegemoet, viel hem om de hals en kuste hem. En de zoon zei tegen hem, vader, ik heb gezondig tegen de hemel en tegenover u. Ik ben niet meer waard uw zoon genoemd te worden. [48:54] Maar de vader zei tegen zijn dienaren, haal het beste gewaad tevoorschijn. En trek het hem aan en geef hem een ring aan zijn hand en sandalen aan zijn voeten. En breng het gemeste kalf en slacht het en laten we eten en vrolijk zijn. [49:05] Want deze, mijn zoon, was dood en hij is weer levend geworden. En hij was verloren en hij is gevonden. En zij begonnen vrolijk te zijn. Zijn oudste zoon nu was op de akker en toen hij dichter bij huis kwam, hoorde hij muziek en rijdans. [49:19] En nadat hij een van de knechten bij zich geroepen had, vroeg hij wat er aan de hand was. Deze nu zei tegen hem, uw broer is gekomen en uw vader heeft het gemeste kalf geslacht, omdat hij hem weer gezond teruggekregen heeft. [49:30] Maar hij werd boos en wilde niet naar binnen gaan. Toen ging zijn vader naar buiten en spoorde hem aan. Maar hij antwoordde ze tegen zijn vader, zie, ik dien u al zoveel jaren en ik heb nooit uw gebod overtreden. [49:41] En u hebt mij nooit een bokje gegeven om met mijn vrienden vrolijk te zijn. Maar nu deze zoon van u gekomen is, die uw bezit met hoeren opgemaakt heeft, heeft u voor hem het gemeste kalf geslacht. En hij zei tegen hem, kind, jij bent altijd bij mij en al het mijne is van jou. [49:56] Wij zouden dan vrolijk en blij moeten zijn, want deze broer van jou was dood en is weer levend geworden. Hij was verloren en is gevonden. Even iets. [50:15] Nou, het is niet een vergelijking, daar zijn we inmiddels wel achter. Wat voor verhaal hebben we hier te maken? Wat voor gelijkenis hebben we hier te maken? [50:30] Je mag niet alles alle anderen willen geven, je moet de anderen ook een kans geven. Allegorie? Zou kunnen. [50:47] Andere? Een verhaal. Een verhaal. Het is, eh, tenminste het is. We gaan het even kijken. [50:59] Lukas 15 vers 11 begint met een zeker mens had twee zonen. Nou, dat kunnen we vaker vinden. Lukas 10 vers 13 vinden we ook een soort van gelijke begin. [51:11] Er staat niet een zeker, maar een man ging van Jeruzalem naar Jericho. Dat is het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Lukas 12, land van een rijke man, gaat hij ook een verhaal vertellen. [51:26] Lukas 19, ik kan hem al heel even opzoeken. En hij zei dan, een zeker mens van hoge geboorte reisde naar een ver land om voor zich een koninkrijk in ontvangst te nemen en daarna terug te keren. [51:48] Dat is het verhaal van de tien ponden. Hij riep zijn tien dienaren, gaf hem tien ponden en zei tegen hen, doe daarmee zaken totdat ik terugkom. Waar we hiermee te maken hebben is niet zozeer een allegorie, want dan zou elk element ergens voor staan. [52:06] Maar we zullen zien dat we hier met een fictief verhaal te maken hebben, net zoals bij de barmhartige Samaritaan. Er zijn wel heel veel dingen die ergens voor staan, maar Jezus beeldt meer een situatie uit dan dat hij bepaalde waarheden verkondigt. [52:24] Er zitten natuurlijk wel waarheden in. We hebben natuurlijk de vader die staat te wachten. We weten allemaal dat de Heere God ook op ons staat te wachten als wij ons willen bekeren. Dus daar zitten zeker waarheden in, maar het is toch voor het grootste deel gewoon een verhaal om een punt te maken. [52:40] En dat punt, dat weten we inmiddels, is net als de andere twee primair gericht aan de fariseeën. Dat denk je van, hu? [52:53] Maar ik zal het uitleggen. Even terug naar Lukas 15. Want wat deed de verloren zoon? De jongste zoon, hij vergooide de erfenis van de vader. [53:08] Nou moeten we daar eigenlijk al eventjes stoppen. Want, als we het over gedeeltelijke allegorie hebben, wie is de vader? Wie was de vader voor de fariseeën waar hij het tegen had? [53:28] Mag iets harder? Abraham. Abraham. De fariseeën beschouwden Abraham als hun vader. [53:42] Zij antwoorden en zeiden tegen hem, Abraham is ons vader in Johannes 8. Jezus zei tegen hen, als u Abrahams kinderen was, zou u de werken van Abraham doen. Maar, dat is het grappige, er zit hier dus een soort van dubbel iets in. [54:00] Want de fariseeën beschouwden hun afstamming, of tenminste in elk geval beschouwden zichzelf als zoon en dochters van Abraham. De zondaars hadden te horen gekregen dat ze dat niet meer waren of nooit geweest waren. [54:14] Dus eigenlijk heb je nu ineens een publiek wat allebei iets anders hoort in het woord vader. Daar speelt Jezus mee. De jongste zoon die verontreinigde zichzelf. [54:26] Hij leed gebrek door eigen schuld. Hij was genoodzaakt om voor de heidenden te werken. En hij was het niet meer waard om zoon genoemd te worden. Ring any bells. [54:41] Dit was precies het profiel wat de fariseeën op de zondaars geplakt hadden op de Amhaerets. [54:51] Ze hadden de erfenis van hun vader Abraham verspeeld door zich te verontreinigen. Ze leedden gebrek en dat was hun eigen schuld. Doordat ze zich niet hielden aan de wetten. [55:04] Als tollenaars waren ze genoodzaakt om voor de heidenden te werken. En over het algemeen waren ze het erover eens dat deze mensen geen zonen van Abraham meer waren. [55:15] En geen zonen genoemd mochten worden. Ze waren geen erfgenamen van het koninkrijk. Jezus speelt met dit verhaal. [55:27] Want hij laat het verhaal gewoon gaan. En net als bij het verhaal van de barmhartige Samaritaan waar we vorige week over gehoord hebben. Zullen de fariseeën in de eerste instantie gewoon druk geknikt hebben. [55:39] Het verhaal dat hij de boel opmaakt. Dat hij gebrek leidt. Dat hij terugkomt. Dat hij opstaat en naar zijn vader gaat in vers 18. [55:49] Dat hij zich voorneemt om te zeggen dat hij gezondigd heeft. En dat hij in vers 19. Dat hij het niet meer waard is om zoon genoemd te worden. Maak mij als een van uw dagloners. En hij stond op en ging naar zijn vader. [56:02] Tot daar zullen alle fariseeën eromheen heel druk geknikt hebben. Ja dat is hoe het gaat. Dit is precies hoe het. Laat het ze maar horen Jezus. En Jezus zou Jezus niet zijn. [56:18] Als hij er daarna een wending aan geeft. Want de vader. Berispt hem niet. De vader die zegt niet van. [56:29] Nee je hebt gelijk. Je bent het niet waard om zoon te worden. Kom maar inderdaad als een dagloner terug. Nee de vader is met innerlijke ontferming bewogen. En dat vind ik een hele mooie term. [56:39] Omdat hij heel vaak ook voor Jezus zelf wordt gebruikt. Jezus was heel vaak met innerlijke ontferming bewogen. Als hij de massa zag. Als hij de mensen zag. Als schapen zonder herder. [56:50] En Jezus laat zien hoe het hart van de vader. Het hart van God. Echt is. Er zit dus een onverwachte wending in voor de fariseeën. [57:02] En ze trekken weer aan het kortste eind. Want de zoon wordt opnieuw aangenomen. Ondanks al zijn misstappen. En als ze de werken van Abraham zouden doen. [57:16] Dat is een beetje de steek onder water. Dan zouden ze zich gedragen zoals deze vader. Er zit dus weer een dubbele boodschap in deze. [57:32] Er zit een bemoediging in voor de zondaars. De vader viert feest. Omdat als ze thuis komen. Ze zijn gewild. God zit op ze te wachten. Hij staat letterlijk op ze te wachten. [57:44] Ondanks alle afkeur. Die de mensen om hem heen. Onder hun heen had. En meestal. [57:55] In veel verhalen zie je dan een soort van reactie van de fariseeën. Als een soort van tussen. Alleen. Jezus heeft zelfs dat al voorzien. [58:08] En hij plakt er nog een stukje achteraan. Over de oudste zoon. Want de oudste zoon. Moord. En dan zijn we eigenlijk weer terug bij af. [58:23] Want daar begon het verhaal mee. De fariseeën moorden. En ook de zoon moord. Ik dien u al zoveel jaar. Ik heb nooit uw gebod overtreden. Maar nu deze zoon van u gekomen is. [58:36] Die uw bezit met hoeren opgemaakt heeft. Heeft u voor hem het gemeste kalf geslacht. Deze man eet met zondaars en tollenaars. Jezus geeft het ze gewoon terug. [58:49] Alleen het leuke is. Als je dat verhaal op deze manier vertelt. En de fariseeën zouden hier de discussie aangaan. Is dat ze precies laten zien dat zij die oudste zoon zijn. [59:01] Dus je ziet hier geen reactie van de fariseeën. Want die staan eigenlijk met hun mond vol tanden. Deze zoon was verloren en is gevonden. [59:17] En je ziet dat op deze manier. Alle drie die gelijkenissen. En we zullen volgende week zien dat de volgende twee ook in dit rijtje horen. Dat die eigenlijk één geheel vormen. [59:28] Het is elke keer. Jezus vertelt op verschillende manieren. Op echte rabbijnse manier. Over God. En over de fariseeën. [59:40] Hoe het er met hun bij staat. Dan ga ik straks nog even de toepassing. [59:50] Nog een stukje naar de toepassing. Maar dan wil ik eerst eventjes weten of het tot nu toe duidelijk is. En of er nog vragen zijn. Ja. [60:10] Dat de oudste broer zegt. Die zoon van u in plaats van mijn broer. En dat laat zien dat hij daar een afstand was. Dat hij hem niet. [60:20] Dat dat. Het is een beetje afgunstig zelfs. En dat is. Het echoed precies de reactie die de fariseeën. [60:31] Waar dit verhaal mee begint. Deze man eet met zondaars en tollenaars. Die zondaars en tollenaars waren hun broeders. Eigenlijk. Waren mensen van hun eigen volk. [60:42] Sorry. Andries jij wilde nog wat zeggen. Ja. Hij heeft hem eigenlijk afgestoten. Zoals hij. Ja. Hij heeft hem afgestoten. Ja. Hij heeft hem ook er niet mee te maken. [60:53] En zo had hij broert ook. Die broertje. Dat is de zondaar. Hij heeft hem er niet mee te maken. Ja. En hij was verontwaardigd. Dat de vader eigenlijk het lef had om blij te zijn. Dat hij terug was gekomen. [61:05] Ja. Zo was het ook met die zondaars. Tenminste die mensen in die tijd. Ja. Je ziet dat deze verhalen echt een afspiegeling zijn van de dingen die Jezus om zich heen zag. [61:16] En dat ze daarom ook naar mijn idee een diepgang geven aan hoe Jezus bewogen was met deze mensen. En hoe Jezus bewogen was met de situatie die hij zag. [61:30] En daarom heet deze studie ook Jezus beter leren kennen. Want ik heb zelf het idee dat door deze studie te doen dat ik dichter bij het hart van Jezus gekomen ben. [61:41] Omdat ik meer gezien heb wat Jezus zag. En bewogen ben geworden met de dingen waar Jezus bewogen mee was. En zo'n profetie als in Ezekiel die we net gelezen hebben over dat ze verloren schapen zijn. [62:00] Je voelt gewoon de pijn die Jezus gehad moet hebben daar. Iemand? Ja nog een? [62:10] Ja dat was het ook. [62:31] Alleen ze gedroegen zich er niet naar. En die oudste zoon gedroeg zich er ook niet naar. Sorry ik moet hem herhalen. Dat het iets... Jezus lijkt milder voor de fariseeën in het laatste verhaal. [62:44] Omdat hij ook... Omdat de vader ook zegt van ja weet je alles wat van jou is van mij. Of alles wat van mij is is van jou. En kom toch. Kom toch mee. En ik denk dat die uitnodiging ook oprecht was. [62:58] Aan de fariseeën. Om zich daarvan te bekeren. Het was ook... Jezus stond in een profetische bediening ook. Zoals de oud-testamentische profeten. [63:08] Hij was ook... De manier waarop hij opereerde was ook net als in het oud-testament. Dat de profeten het... Eigenlijk de leiders van het volk ter verantwoording riepen. En tot bekering opriepen. [63:20] En dat deed Jezus ook. Hij deed het alleen soms iets subtieler. En soms hebben we er iets te veel saus overheen gooid. Of we hebben gewoon alleen maar het stuk eruit gehaald wat het meest tot ons spreekt. [63:34] En het stuk... De boodschap aan de zondaars in deze drie gelijkenissen is natuurlijk een hele sterke boodschap. Alleen we moeten niet vergeten dat het ook een berisping is. En ook een berisping die we eventueel onszelf moeten aantrekken. [63:47] Daar zal ik zo op komen. Was er... André? Er zijn natuurlijk verschillende lagen. [64:13] Kijk, er zit hier natuurlijk ook een... Zeker in het verhaal van de verloren zoon, maar ook in alle andere dingen die Jezus zegt... Zit natuurlijk ook een geestelijke toepassing. En daar heb ik het nu niet over. [64:24] Ik heb het nu vooral over hetgene wat er in die directe context... Wat de fariseeën gehoord zullen hebben en wat de zondaars gehoord zullen hebben. Maar inderdaad, het feit... André vraagt van... [64:35] De jongste zoon vraagt zijn erfenis op. En daarmee verklaart hij eigenlijk zijn vader dood. Dat was een schoffering. Schoffering van die vader. Alleen in de context waarin het uitgesproken wordt... [64:51] Was dat dus precies hoe de fariseeën vonden dat God zich zou moeten voelen. God was geschoffeerd door deze mensen... Die hun erfenis hadden... Die de erfenis hadden verkwist. [65:03] Die de erfenis hadden opgevraagd. En eigenlijk hun vader, dus God, doodverklaard had. Of Abraham, het is net een beetje van hoe het verhaal loopt. Dus inderdaad zit er ook een geestelijke toepassing in. [65:15] En dus de andere... Het verhaal van de verloren zoon wordt natuurlijk op heel veel manieren... Ook geestelijk uitgelegd. En dat is niet fout. Dus dat alleen... Dat zal niet de eerste... [65:27] Dat is niet per se hetgene wat daar de directe toehoorders... En de primaire betekenis van de gelijkenis is geweest. Ja? [65:38] De geschiedenis van Israël zit er ook heel sterk in. Ja, er zit hier zoveel laag in dat elke keer als ik... Er wordt gezegd dat de geschiedenis van Israël hier ook voor een stuk in zit. [65:49] En dat klopt ook. Er zit zelfs een lijn in die door de hele Bijbel door komt. En dat is een verhaal van ballingschap en terugkomst. [66:01] De zoon die gaat in ballingschap. Die gaat weg van de vader. En die wordt weer terug verwelkomd. En dat is natuurlijk een lijn die we zien vanaf Genesis 1 eigenlijk... [66:13] Of vanaf Genesis 3 eigenlijk. Van de mens die er uit de tuin gezet wordt en weer teruggehaald. Maar dat zijn vooral wel geestelijke lagen die erin zitten. En wij mogen ons tot de zon uitrekenen. [66:25] Ja, ook. Maar wij mogen ons ook aantrekken wat Jezus tegen de fariseeën zegt. En dat heb ik vorige keer ook betoogd. De fariseeën, daar identificeren wij ons helemaal niet mee. [66:37] Maar de fariseeën stonden voor de kerk van toen, laat maar zeggen. Het religieuze systeem van toen. En zij vormden de kern daarvan. Zij waren de herders van dat religieuze systeem. [66:50] En wij vormen nu het lichaam van Christus. En binnen het lichaam van Christus zijn ook degenen die bij het lichaam horen... Die zijn ook... [67:01] Hoe noem je dat? Deel van ons religieuze systeem. En vanuit die rol moeten we ons aantrekken dat we niet dezelfde fouten maken als de fariseeën maakten. [67:13] En dat is ook de waarschuwing die Jezus geeft. Is een... Ik moet even kijken of er nog een vraag is, anders ga ik door. [67:26] Wat ik er wel vrouw, is dat geen vervolg? Misschien waren er al fariseeën dat mensen van... Oeh, we zijn later nog bezig geweest. Ja, er is wel een vervolg, want het is nog niet klaar. Want wij hebben hier een hoofdstukonderbreking staan. [67:40] En die hoofdstukonderbreking pak ik aan om de avond in twee avonden te kunnen verdelen. Alleen eigenlijk gaat Jezus gewoon direct door. Hij wacht het commentaar niet af, want het commentaar zal nog komen. [67:51] We zien namelijk in hoofdstuk 16 vers 14... Dan is hij klaar met het verhaal wat hierop volgt. En dan staat er... In al deze dingen hoorden ook de fariseeën die geldzuchtig waren. [68:03] Dan zie je weer die terug dat al die gelijkenissen dus in een bepaalde lijn vormden. En dat geldzucht een van de dingen is die aan de kaak gesteld worden. [68:14] En zij beschimpten hem. En dan gaat Jezus daar weer op in. Dus nee, we zijn zeker nog niet klaar. Alleen ik bewaar hoofdstuk 16. Hij heeft nog twee gelijkenissen. En die bewaar ik voor de volgende keer. [68:25] Kan ik daar iets dieper op ingaan? Omdat het voor het oog waren dit de drie makkelijke gelijkenissen. Want die kennen we allemaal. En daar is ook voor ons gevoel niet zo heel veel over te zeggen soms. [68:41] Ik hoop dat ik dat weer legd heb. Maar in 16 komen we juist twee hele moeilijke gelijkenissen tegen. En daar gaan we volgende week mee aan de slag. [68:52] Ik heb nog wel een vraag. Ja. Misschien is het wel geestelijk hoe dat kan. Maar in die eerste twee dan is er iets kwijt. Er wordt gezocht en wordt gevonden. [69:05] En in de derde is er iets kwijt. En die komt zelf terug. Maar dat gaat even goed in vers 24. 24. Hij was verloren en is gevonden. Ja. [69:15] Maar dat gaat helemaal niet over zoeken. Nee. Alleen ik denk dat wat Klaas Luut zegt is van in de eerste twee gelijkenissen is er iets wat kwijt is en wat wordt gevonden. [69:27] En in de tweede of in de derde gelijkenis is er eigenlijk sprake van dat de zoon zelf terugkomt. Maar er staat toch aan het eind. Hij was verloren en is gevonden. [69:41] Dat is een vraag. Die laatste zin. Daar kan ik je niet direct een antwoord op geven. Ik denk wel dat Jezus hier verschillende dingen schetst. [69:53] Die wel daadwerkelijk van toepassing zijn. Want sommige zondaars waren op zoek naar God. En sommigen hadden gedacht van we kunnen er toch niet komen. [70:05] En het laat zien dat linksom of rechtsom of wij God zoeken. Maar God zoekt ons in elk geval wel. En ik denk dat Jezus met die tekst aan het eind wil laten zien dat zelfs als die verloren zoon zelf zich verwijderd heeft. [70:24] Het is tenslotte nog steeds de vader die hem zoekt en op hem staat te wachten. Dus uiteindelijk zit er een lijn in. En tegelijkertijd geeft Jezus ook een soort van varianten. [70:37] Sommigen zijn zelf afgedwaald. Sommigen zijn kwijtgeraakt. Maar het maakt niet uit als God is op zoek naar jou en God wil graag dat je bij hem terugkomt. [70:48] En dat je je bekeert en dat je je realiseert dat God op zoek naar je is. Wat je ook gedaan hebt. Wat je verleden ook is. Wat je ook op je kerfstok hebt. [70:58] En God wil met je aan de slag. Maar daarvoor moet je eerst bij God komen. En de fariseeën stonden daartussen. En we moeten soms ook oppassen dat we daar zelf niet tussen staan. [71:09] Als mensen op zoek zijn naar God. Of God op zoek is naar mensen. Aan de ene kant hebben we dus een boodschap voor ons persoonlijk. [71:21] Heb je het gevoel dat je alles hebt verpest voor de vader. Dat je het niet waard bent om terug te komen. Dat je denkt van nou maar als ik dan bij God kom dan ga ik wel voor een mindere functie. [71:36] Of misschien dat hij me dan nog wil hebben. Maar dan is Gods vraag aan jou van wil jij Jezus volgen door zijn vergeving aan te nemen. En achter hem aan te gaan. [71:49] En tegelijkertijd is er ook een boodschap aan onszelf. En die loopt door heel Lukas 15 heen. Maar die loopt natuurlijk ook door Lukas 10 heen. [72:00] Waar we het vorige keer over gehad hebben. Zijn er soms mensen in de samenleving waar je liever met een boog omheen loopt. En als kerk, als geheel kun je vragen zijn er mensen die misschien niet welkom zijn. [72:12] En welkom kan heel breed bekeken worden. Want de zondaars waren wel welkom in de synagoge. Alleen tegelijkertijd baden de fariseeën. Weet iemand wat de fariseeën baden als de zondaars erbij waren? [72:27] Dank u wel dat ik niet zo ben als die zondaar hier. Hij was wel min of meer welkom in de synagoge. [72:40] Maar ik vraag me af of hij zich welkom gevoeld heeft. En ook dat is een waarschuwing aan ons. We kunnen soms zeggen van iedereen is welkom. [72:51] Maar als mensen dan hier in de dienst zitten, voelen ze zich dan ook welkom. Door wat er gesproken wordt. Door hoe ze behandeld worden. Dat zijn de boodschappen aan de fariseeën die ook voor ons relevant zijn. [73:09] En dan is de vraag, wil jij Jezus wegvolgen door een naaste te zijn voor deze mensen? En niet een naaste zoals de fariseeën het definieerden. Maar een naaste zoals Jezus het definieerde. [73:21] En dat kan soms ongemakkelijk zijn. En dat kan soms heel confronterend zijn. Maar het is geen keuzebuffet. [73:39] Jezus volgen. Aan de ene kant mogen we zijn bemoedigingen ons ter harte nemen. Maar tegelijkertijd moeten we ook zijn kritiek niet uit het oog verliezen. [73:50] En onszelf moeilijke vragen durven te stellen. Maar moet het zien zijn ook echt waar.