Transcription downloaded from https://audio.dereddingsark.nl/sermons/106627/psalm-90/. Disclaimer: this is an automatically generated machine transcription - there may be small errors or mistranscriptions. Please refer to the original audio if you are in any doubt. [0:00] En daar sta ik dan met de psalm die ik voorbereid heb. Of het is heel toepasselijk of het wordt een beetje morbide. [0:15] ! En dat is ook logisch, want als je even naar de inhoud kijkt, dan is dat een, ja, je zou kunnen denken in een door en door droevige, negatieve en moeilijke psalm. [1:10] En als je dat denkt, dan heb je voor een deel gelijk. Van bepaalde passages word je niet echt vrolijk. Maar er zitten ook heerlijke, blijde, troostrijke en fijne stukken bij. [1:28] Ik was een week of drie is het alweer geleden bij de begrafenis van mijn ome Appien. Albert, dan maar Appien op z'n urkens. [1:42] Appien van de 69. Dat is het nummer van z'n botter en later kotter. En wat wou ik er nou mee zeggen? O ja, die was overleden en toen het eerste wat gelezen werd, psalm 90. [1:58] Gebed, Mozes, de man, gods. Ik lees het vandaag uit de NBV 21. En er zit één foutje in en voor de rest is het een goede en leesbare vertaling. [2:13] Dus daar kunnen we wel wat mee. Moet ik geen clipjes, dingetjes, enge dingen om? Nee? Het gaat helemaal goed zo? [2:24] Oké. U heeft dit dus gevonden in uw bijbeltje of op uw telefoon of op wat voor manier u het ook tevoorschijn kunt toveren. [2:36] Want het is handig om mee te lezen. Mooi, gaan we van start. Vers 1a. Een gebed van Mozes, de godsman. In de Taragum, dat is de Arameese vertaling van het Oude Testament, krijgen we nog wat meer informatie hierbij. [2:55] Dan staat er boven het gebed dat Mozes, de profeet van de Heer, bad toen de mensen het huis van Israël zondigden in de wildernis. [3:08] Als ik dat zo hoor, zondigden in de wildernis, denk ik direct aan het gebeuren rondom het Gouwe Kalf in Exodus 32. En het is niet ontrecht. [3:19] Ik zal daar later in deze preek nog wel wat over zeggen. Daar zijn echt wel lijnen te trekken. Maar in tweede instantie, denk ik, gezien de inhoud van de psalm, dat we met een ander moment in de uitochtgeschiedenis te maken hebben. [3:35] Namelijk het moment aan het einde van de veertig jaren die de Israëlieten doorbrachten in de woestijn. U weet nog wel, ze waren al aangekomen bij de grens van het beloofde land. [3:47] Ze stuurden verspieders, van dat leuke liedje weet u wel. 12 verspieders gingen naar Kanaan, 10 waren slecht, 2 waren goed. [3:57] Kijk, de gebaren worden al gemaakt. Als u dat niet kent, dan is dat jammer. Want u kunt u niet meegenieten. Maar dat komt goed. 12 verspieders, een soort spionnen, werden gestuurd. [4:11] Die gingen het land in. En die kwamen terug met deels goed en deels slecht nieuws. Goede nieuws was, het was een prachtig, vruchtbaar land. Het vloeit van melk en honing. [4:22] Maar ja, het negatieve is dan weer, het volk is sterk. De steden zijn ommuurd en heel groot. En er zijn reuzen. Het volk op een paar mensen na laat zich bang maken. [4:40] Het staat op tegen Mozes en Aaron. Ze stellen voor, maar met hangende pootjes terug te gaan naar Egypte, waar ze net uit, of net al een hele tijd geleden uit, bevrijd waren. [4:51] Op een bepaald moment wilden ze zelfs Mozes en Aaron stenigen. En dan wordt het God te gortig. Uiteindelijk straft hij het volk door ze veertig jaar in de woestijn rond te laten dolen, totdat bijna die hele generatie uitgestorven is. [5:12] Nou denk ik, het is maar een theorie van oom Harm, dat Mozes deze psalm schreef zo tegen het eind van die veertig jaar. Het gebed van een oude man. [5:25] Het hele middenstuk van de psalm staat in het teken van de sterfelijkheid, de vergankelijkheid van de mens. Die hele generatie, dat hele geslacht van Israëlieten, dat ongehoorzaam was geweest, is inmiddels gestorven. [5:43] Mozes wordt de man Gods genoemd. Een heel oude Bijbelse uitdrukking voor een ware profeet, iemand die Gods woorden spreekt. [5:57] En als iemand die titel verdient, is het wel Mozes. Hij sprak met God van aangezicht tot aangezicht. Hij was zijn vertrouweling, zijn vriend. [6:08] Mozes begint dan het eigenlijke gebed met Heer of Heren. Al nog lang de vertaling. Adonai staat er in het Hebraeus. [6:21] Een van de vier verschillende namen van God die we in deze psalm tegenkomen. Adonai betekent letterlijk Heer. Dus iemand die boven iemand anders gesteld is. [6:33] Je baas, even oneerbiedig gezegd. En zo gauw als ik het woord baas laat vallen, dan zeggen ze, een hond heb een baas. Ja, sorry, ik kom nog uit een tijd dat iemand gewoon een baas had. [6:49] Misschien moeten we er wel in uit terug. Een stukje respect onderling. Maar wie ben ik? Iemand die boven iemand anders gesteld is. Mozes roept hier God aan als zijn en onze meerdere. [7:01] Misschien, ja. Nee, ik ga het anders zeggen. Heer, u bent ons een toevlucht geweest van geslacht op geslacht. [7:17] Het Hebraeuse woord dat hier staat voor toevlucht is een heel bijzonder woord. Een woord dat verder nooit voor een toevluchtsoord, zeg maar een burg of schuilplaats van mensen, wordt gebruikt. [7:28] Het is uitsluitend voor legers holen van dieren. En misschien is dat wel passend. Waar vlucht een dier dat in gevaar verkeert snel naartoe? [7:43] Nou, naar zijn toevlucht. Zijn leger, daar is hij veilig, daar is het vertrouwd. Daar past hij precies in. Het is misschien wel de enige plek op aarde waar hij zich werkelijk veilig en geborgen voelt. [7:59] Een heel bijzonder woord. En het woord wordt ook op een hele bijzondere manier gebruikt. Er staat niet, heren, uw huis of uw schuilplaats is ons tot een toevlucht geweest. [8:12] We mogen fijn bij u wonen. Nee, er staat dat God onze toevlucht is. Wij kunnen schuilen in God. [8:23] Alleen in God zijn wij veilig. En is dat niet een geweldig iets om bij stil te staan, juist op een morgen waar de gedachten logischerwijs dwalen? [8:38] In God zijn wij veilig. Als we maar in God blijven, zijn wij veilig. [8:52] Letterlijk wat er ook gebeurt. In God zijn en blijven wij veilig. Deuteronomium 33 vers 27, een tekst uit de zegen van diezelfde Mozes, geeft datzelfde gevoel weer. [9:14] Daar staat, de eeuwige God is u een woning, en onder u zijn eeuwige armen. Die laatste zin raakte me diep. [9:27] Echt diep van binnen. Toen ik deze preek aan het voorbereiden was. Onder u zijn eeuwige armen. [9:41] Soms voelt het alsof de grond onder je voeten wegspoelt. Alsof je geen houvast meer hebt. [9:51] Alsof je geen thuis meer hebt. Als je berichten krijgt waar je van schrikt. Soms voelt het alsof God daar niet bij is. [10:05] Alsof je dat contact met God niet meer kunt maken. Besef dan, onder u zijn eeuwige armen. [10:17] Die armen die zijn er eeuwig voor altijd. Daar kun je altijd op vertrouwen. Wederom wat de situatie ook is. [10:29] Onder u zijn eeuwige armen. God draagt zijn kinderen. Wij zijn dat misschien door liederen of door preken gewend geraakt. [10:46] En wij beseffen misschien niet meer wat een ongelofelijk wonder dat is. Dat de allerhoogste God jou, jou, jou persoonlijk wil dragen. [10:58] Door alle moeiten van dit leven heen. Hij, ja, hij ondersteunt jou en mij. [11:09] Denk maar aan dat gedicht van die voetstappen in het zand. U kent het ongetwijfeld. Mijn kind, toen heb ik jou gedragen. Zoon God hebben wij. [11:22] Ja, ik voel me... Ik voel alsof ik de woorden niet kan vinden om dit... [11:38] Om die diepe genade duidelijk naar voren te brengen. Ik voel me beperkt in... Ja, die, die, die... Nou ja, ik ga toch weer een poging wagen. [11:49] Hoe geweldig vertrouwd. Hoe geborgen. Hoe liefdevol. In Gods armen. Aan Gods hart. [12:01] Dat is goed. Dat is heerlijk. Er is nergens een plek waar ik zo veilig ben. Ervaar jij dat ook zo? [12:19] Dit kan een klein kind begrijpen. Dit kan een wat grotere kind ervaren hebben. Ervaar jij dat ook zo? [12:29] Ik bid dat God jou dat duidelijk maakt. Dat wat er ook gebeurt, wat je moeiten en zorgen ook zijn, je kan schuilen bij, of beter nog, in God. [12:47] Gods aanwezigheid sluit gevaar uit. Halleluja. Prijs de naam van de eeuwige God. [12:58] Heer, u bent ons een toevlucht geweest. Van geslacht op geslacht. Als ik gelijk heb wat betreft het moment waarop Mozes dit geschreven heeft, heeft dit een zeer diepe extra betekenis. [13:11] Er is immers één geslacht dat niet in het beloofde land komt. En een nieuw geslacht dat het land daadwerkelijk zal innemen. Van dat oude geslacht op dat nieuwe geslacht is God een toevlucht geweest. [13:28] Dit geldt heden ten dagen trouwens nog steeds. God werkt door de geslachten. Daarom dragen wij bijvoorbeeld onze kinderen op. [13:43] We vertrouwen erop dat God niet alleen de God is van ons voorgeslacht, maar ook van ons geslacht en natuurlijk van de nieuwe generatie. [13:57] En ik besef terdegen dat het lastig is om met name de jeugd, de pubers, ik heb begrepen dat er vanavond iets voor jullie is, mee te krijgen op de smalle weg. [14:08] Maar God heeft het beloofd. Hij is erbij. Ook voor de nieuwe generaties wil hij een toevlucht zijn. [14:20] En ik roep jullie, ik noem jullie maar even de oudere generatie, sommige zijn nog niet zo oud, op om vurig en intens te bidden voor onze jongeren. [14:37] En dan te pleiten op wat hier staat. Dat God een toevlucht is van geslacht op geslacht. Dat geloven we toch? Nou dan. [14:51] Dan gaat Mozes in het tweede vers Ongelooflijk ver terug in de tijd. Tot voor de schepping. Nog voor de bergen waren geboren, voor u aarde en land had gebaard. [15:06] U bent, o God, van eeuwigheid tot eeuwigheid. Hier even eren wie eren toekomt. De vertalers van de NBV 21, de allernieuwste vertaling, hebben hier als enige letterlijk goed vertaald dat God aarde en land heeft gebaard. [15:27] De God van het Oude Testament, God de Vader, wordt meestal in mannelijke termen aangeduid. Maar verrassend vaak ook met typisch vrouwelijke bezigheden en eigenschappen. [15:41] Hij wordt bijvoorbeeld vergeleken met een hen, een kip, die haar kuikens onder haar vleugels vergadert. En hier wordt de schepper van de aarde vergeleken met een vrouw die met smart een kind baart. [15:57] Ik zeg met smart, want het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt geeft het kronkelen en draaien aan dat gepaard gaat met het moeizaam bevallen met het baren van een kind. [16:09] Ik hoef de zusters die dat hebben gedaan maar even aan te kijken. En die snappen mij. Nou denk ik dat God zich openbaart als een man. [16:23] Daar zie ik heel veel bewijs voor in de Bijbel. Maar feitelijk boven onze kleinzielige menselijke notities van geslachten staat. [16:34] Maar u mag hiervan denken wat u wil. Zoals een vrouw een kind op de wereld zet zo zetten God de bergen en het land op de wereld. Dan zegt Mozes dat God God is van eeuwigheid tot eeuwigheid. [16:53] Hij gebruikt hier weer een andere naam van God. El. Dat is de oudste je zou kunnen zeggen eeuwigste naam van God. En wat betekent nou van eeuwigheid tot eeuwigheid? [17:08] Nou van duidt hier op het verleden en tot duidt wijst naar de toekomst. Dus van eeuwigheid tot eeuwigheid is God God. [17:24] Er is geen tijd geweest en er zal geen tijd komen waarin onze God er niet is. En eigenlijk doen we daarmee God nog tekort. Ik geloof met onder andere Augustinus Augustinus en ik geloven dat God buiten de tijd staat. [17:43] Wij zijn gebonden door de tijd als dimensie op aarde maar voor God is nu elk moment en elk moment nu. Zo'n wonderbare alomtegenwoordige en unieke God hebben we. [17:58] Dat is machtig toch? Nou dat was het eerste deel van de psalm over de eeuwige God en nu als een tegenhanger daarvan als een soort contrast de sterfelijkheid de vergankelijkheid van de mens. [18:13] Vers 3 U doet de sterveling terugkeren tot stof en zegt keer terug mensenkind God heeft ons geboetseerd uit het stof van de aarde het klei en tot stof zullen we dan ook wederkeren terugkeren. [18:35] Ik heb wel eens eerder gezegd het stof dat je gewoon met de stofzuiger opzuigt dat is grotendeels menselijke huidcellen. Wist u dat? dat vond wel mooi want dan dacht ik hey stof zei het gij en tot stof zullen we wederkeren. [18:56] Dat is letterlijk waar. We zijn stof. En wat houdt die term even? Terugkeren wederkeren. Vers 4 Duizend jaar zijn in uw ogen als de dag van Christen die voorbij is niet meer dan een waken in de nacht. [19:14] De oude Israëlieten verdeelden de nacht in drie of vier delen van drie tot vier uren en zo'n betrekkelijk korte nachtwaken is in de ogen van God gelijk aan duizend jaar. [19:28] Zoals we eerder al zagen is God eeuwig en wij zijn gevangenen van de tijd. Vers 5 tot 7 U vaagt ons weg als slaap in de morgen als opschietend gras dat ontkiemt in de morgen en opschiet en s'avonds verwelkt en verdort we komen om door uw toorn door uw woede bezwijken wij. [19:56] Ja je zou er neerslachtig van worden. Wat stellen wij mensen nou eigenlijk voor? En hoe komt het dat wij sterfelijk zijn? [20:06] Dat ons leven feitelijk niets anders is dan een gestadig sterven? Nou dat komt doordat wij hebben gezonderd. Voor de eerste zonde van Adam en Eva was de mens nog in principe een eeuwig wezen. [20:25] En God ziet onze zonden ook al proberen we ze nog zo te verbloemen. Luister maar naar vers 8 u hebt onze zonden voor u geleid onze geheimen onthuld in het licht van uw gelaat. [20:39] Voor geheimen staat in het Hebraeus een woord dat iets met jeugd te maken heeft. Misschien jeugd zonden? Ja en van vers 9 tot 11 word je ook niet echt vrolijk. [20:52] Al onze dagen gaan heen door uw woede. Wij beëindigen onze jaren in een zucht. 70 jaren duren onze dagen of 80 als wij sterk zijn. [21:03] Het beste daarvan is moeite en leed. Het gaat snel voorbij en wij vliegen heen. Wie kent de kracht van uw toorn? Wie vreest oprecht uw woede? [21:16] Onze jaren zijn een zucht. Hoe ouder je wordt, ik mag vandaar 53 jaar jong zijn. [21:32] Nou ja, dat ben ik dit hele jaar dus. En 28 augustus word ik als de heer het wil 54. Ja, ik moet het soms even uitleggen. [21:46] Maar ik merk al heel duidelijk en zo oud ben ik me ook weer niet dus dat hoe ouder je wordt hoe sneller de tijd lijkt te gaan. klopt hè? [22:01] Ja, dan heb ik hier het woord poeh staan. Poeh. Poeh. Prijs de heer, er volgt nu een tekst, een vers, dat alles in het juiste perspectief stelt. [22:18] vers 12. Leer ons zo onze dagen te tellen dat wijsheid ons hart vervult. Dit, deze dag, 3 maart 2024, kan mijn laatste dag hier op aarde zijn. [22:36] Harm, doe niet zo morbide. Sorry, we hebben het bij planningen en zo altijd over die lijn 3 ofzo. [22:50] Ja, nou, het maakt niet uit. De tram, die hebben we hier niet natuurlijk. Maar, ja, dat je altijd onder de tram of de vrachtdruk kan komen en dat het ook vandaag afgelopen is. [23:03] Oude mensen moeten sterven, jonge mensen kunnen sterven. Het kan vandaag mijn laatste dag hier op aarde zijn. Dat is heel goed mogelijk. Dat geeft een heel andere manier van naar deze dag kijken, hè? [23:22] En ook al mag ik prijs de Heer nog even blijven leven, mijn dagen zijn wel geteld. Mijn zijn hier is beperkt. [23:36] Je had vroeger allerlei schilderijen en dat noemen ze memento mori. Er stond vaak een schedel op en meer een beetje naar geestige zaken. [23:47] Maar er stond dan bij gedenk te sterven. Besef dat je een keer niet meer bent. Hier. Ja, wat moet ik nou doen dan? [23:59] Nou, zo, op zo'n manier, mijn dagen tellen dat ik een wijs hart krijg. Dat mijn binnenste vervuld is met wijsheid. [24:12] Ik zie, misschien u ook wel, elke dag dat ik leven mag als een geweldig geschenk van God. Een cadeau van de Almachtige. [24:26] Een dag waarin ik nog dichter naar hem toe kan leven, nog inniger met hem mag wandelen. Ik bid ervoor en naderhand dank ik de Heer voor wat ik in deze dag aan genade mocht ontvangen. [24:41] Doet u, doen jullie dat ook. In Prediker lezen we dat het beter is dat je naar een huis vol rouw gaat dan naar een huis vol feestrumoer. [24:56] We hebben net carnaval gehad in het zuiden waar ik woon. Dat is echt wel feestrumoer. Geschrikkelijk. Maar ja, als jongere las ik dit en snapte ik dit echt niet. [25:10] het is beter dat je naar een huis vol rouw gaat dan naar een huis vol feestrumoer. Nu snap ik het beter. Het is goed, het is nuttig je te bedenken dat je aardse bestaan een einde heeft. [25:23] Tel je dagen. Dank de Heer voor iedere dag en leer gestaag meer. Word steeds wijzer. Hoe dichter je bij God komt, hoe wijzer je bent. [25:36] Hoe wijzer je bent, hoe dichter je bij God komt. wijsheid, echte wijsheid is alleen bij God te vinden. De ommekeer in dit lied, dit gebed, volgt nu. [25:53] Vers 13. Keer u tot ons Heer, hoe lang nog, ontferm u over uw dienaar. Ik had jullie gevraagd een term en uitdrukking te onthouden. [26:04] nou, wederkeren, terugkeren, prima. Datzelfde woord staat hier in het dertiende vers. [26:15] En het is wel lef hebben, om dat zo te zeggen. Normaal gesproken dienen wij ons te bekeren naar God toe. Hier vraagt, zegt Mozes tot Yahweh, Yahweh, ja, dat is weer een andere naam voor God die hier gebruikt wordt, nu zijn verbondsnaam. [26:36] Mozes zegt tegen de God van het verbond, de onomkeerlijke, dat hij zich moet bekeren. Dat is wat. En dan is Mozes ook nog ongeduldig. [26:49] Hoe lang nog? Met andere woorden, kunt u een beetje opschieten. We wachten al zo lang. Het is echt alleen Mozes die zo recht voor zijn raap tegen God kan en mag praten. [27:04] Als Mozes bij het debakel met het gouden kalf God smeekt om de zielen van zijn volk, gebruikt hij dezelfde twee Hebraause woorden. Hij vraagt om bekering en ontferming berauw. [27:19] Als wij het zondagsgebed bidden, zijn wij het die ons tot God keren, ons bekeren van onze zonden en om ontferming bidden. [27:31] Bij het gebeuren met het gouden kalf was het de intentie van God het volk weg te vagen en met Mozes een nieuw volk te beginnen. En Mozes vraagt aan God om zich van die gedachten te bekeer, af te keeren. [27:47] Hij stelt zelfs voor om God dan maar hem te laten wegvagen, als middelaar voor het volk. Hier zien we een zuiver beeld van Jezus Christus onze Heer. [28:00] Die alle toornen en woede van God waardoor wij dreigden om te komen, waaronder wij leken te bezwijken, vers 7, op zich genomen heeft en ons als plaatsvervangend offer heeft gered. [28:16] De rest van de psalm is een heerlijk gebed om vreugde en blijdschap. Mozes commandeert God haast om nu goede dingen te doen. [28:28] Luister maar, geniet er maar even van. Vanaf vers 14 Vervul ons in de morgen met uw liefde. Daar staat eigenlijk geset, verbondstrouw. [28:43] Laat ons van blijdschap juichen, al onze dagen. geef ons vreugde. Vergoet de dagen dat u ons kwelde, de dagen dat wij de ellende doorstonden. [28:58] Toon uw daden aan uw dienaren. Maak uw glorie bekend aan hun kinderen. Laat ons uw genade zien, Heer onze God. [29:11] Bevestig het werk van onze handen. Het werk van onze handen, bevestig dat. Mozes bidt hier, let op aan hun kinderen voor het volgende geslacht, dat wel het beloofde land in zal gaan. [29:28] Dan zal het werk van hun handen daadwerkelijk bevestigd worden. Dan wordt het beloofde land vol en opgebouwd. [29:40] Zie je hoe mooi de psalm loopt van het verre verleden via het heden naar een hoopvolle en gezegende toekomst. Als laatste wil ik nog twee dingen zeggen over vers 17. [29:56] Allereerst dat daarin weer een andere naam voor onze God gebruikt wordt, namelijk Elohim. Ik heb volgens mij hier wel eens eerder gezegd dat Elohim een soort van overtreffende trap van God is. [30:09] El Elohim, zeg maar de God der goden. er is niemand zoals hij. Hij is de enige echte unieke God. [30:21] En dan staat daarvoor wat die God ons gaat laten zien. En dat is wat mij betreft een van de weinige woorden die de NBV 21 hier niet goed heeft vertaald. [30:33] Er staat geen genade. Er staat Noam. Dat wil zeggen gunst, vriendelijkheid, liefelijkheid, schoonheid. [30:47] In Psalm 27 vers 4 lezen we dat David voortdurend in de tempel is om de liefelijkheid des heren te aanschouwen. O eeuwige God, we zijn hier in uw huis samengekomen met een diep verlangen om uw schoonheid, uw liefelijkheid te zien. [31:13] Heer God, toon ons uw glorie. Toon ons wie u bent. Heer, we willen u kennen. [31:25] Zegen ons. Behoed ons. Genees ons. Doe uw aangezicht over ons lichten en wees ons genadig. [31:37] Verhef uw aangezicht over ons en geef ons vrede. Halleluja. Amen. Amen. [31:47] ***