Transcription downloaded from https://audio.dereddingsark.nl/sermons/106917/habakuk3-gebed-van-habakuk/. Disclaimer: this is an automatically generated machine transcription - there may be small errors or mistranscriptions. Please refer to the original audio if you are in any doubt. [0:00] Een hele goede morgen. Allemaal hier aanwezig en u die meekijkt en meeluistert.! Neem ik aan. Ik wil met u gaan naar de profeet Habbekuk. [0:17] ! Een van de zogenaamde kleine profeten. Het is al een poosje geleden dat ik hier de laatste keer was en ook Habbekuk hoofdstuk 2 heb behandeld en ik wil nu hoofdstuk 3 samen met u lezen en overdenken. [0:53] Habbekuk hoofdstuk 3. Na de vragen die Habbekuk had en het antwoord wat de Heere God aan hem gaf in het tweede hoofdstuk is daar een gebed van Habbekuk in het derde hoofdstuk. [1:16] En voor het woord gebed staat er in het Hebraeus een woord wat ook kan betekenen een lied, een hymn. Joden waren gewend zingen te bidden, bidden te zingen. [1:33] Ik kan dat niet nadoen, maar dan zou je dat op een hele zangerige wijze moeten voorlezen. En dat staat hier in het gebed van Habbekuk de profeet Epsich Jonot. [1:49] Ik lees uit de herstelde statenvertaling. Heren, toen ik uw tijding hoorde, heb ik gevreesd, Heren, uw werk. [2:01] Behoud het in het leven in het midden van de jaren en maak het bekend in het midden van de jaren. Denk in uw toren aan ontferming. God had namelijk gezegd, de heer Habbekuk, dat nu de zesde profeet naar Juda gestuurd was, Gods geduld eigenlijk op was en hij zou ingrijpen. [2:28] De Galdeeën of de Babyloniërs zouden komen en het volk in ballingschap nemen. Dat stond te gebeuren binnen een twintig, vijfentwintigtal jaar nadat Habbekuk had geprofiteerd. [2:41] Dan zegt hij, denk aan uw toren toch, aan ontferming. En dan gaat hij de geschiedenis na. God kwam van Theeman, de heilige van het gebergte Paran in de Sinaï. Zijn majestijd bedekte de hemel, de aarde was vol van zijn lof. [2:55] Er was een glans als van het zonlicht. Lichtstralen kwamen uit zijn hand. Daarin ging zijn macht schuil. Voor hem uit ging de pest, de gloed volgde hem op de voet. [3:07] Hij stond en deed de aarde schudden. Hij keek en liet heidenvolken opspringen. De alhouden bergen werden verpletterd. De eeuwige heuvels hebben zich neergebogen. [3:18] De eeuwige wegen zijn van hem. Ik zag de tenten van Kusjam gebogen onder het onrecht. De tentkleden van het land Midian sidderden. [3:28] Was de Heere tegen de rivieren ontbrand? Woerde uw toren tegen de rivieren? Of was uw verbolgenheid tegen de zee? Dat u op uw paarden reed. [3:40] Uw wagens brachten heil. U haalde uw boog tevoorschijn om de eden aan de stammen gedaan door het woord. Met rivieren spleet u de aarde. [3:52] De bergen zagen u en ze beefden van angst. Een vloed van water stroomde voorbij. De watervloed liet zijn stem klinken. Hoog hief hij zijn handen op. [4:03] Zon en maan stonden stil in hun woning. Met het licht bewoog uw pijlen zich voort. Met de gloed uw glinsterende speer. In gramschap schreet u voort over de aarde. [4:15] In toren vertrapte u de heidend wolken. U bent uitgetrokken tot heil van uw volk. Tot heil van uw gezalfde. U hebt het dak van het huis van de goddelozen verbreizeld. [4:28] U legt het fundament bloot tot de hals toe. U doorboorde met zijn eigen pijl het hoofd van zijn strijders. Ze stormde aan om mij te verspreiden. Zij die zich verheugden. [4:40] Alsof zij de ellendige in een verborgen plaats wilden verslinden. U betrad met uw paarden de zee de schuimkoppen van grote wateren. Ik hoorde het en mijn buik sidderde. [4:53] Bij het geluid trilden mijn lippen. Verrotting tasten mijn beenderen aan. Ik sidderde op de plaats waar ik stond. Zeker, ik zal rustig wachten op de dag van de benauwdheid. [5:09] Als die aanbreekt voor het volk dat ons zal aanvallen. Al zal de vijgenboom niet in bloei staan. En er geen vrucht aan de wijnstok zijn. [5:22] Al zal de opbrengst van de olijfboom tegenvallen. En zullen de velden geen voedsel voortbrengen. Al zal het klein vee uit de kooi verdwenen zijn. En er geen rund in de stallingen over zijn. [5:34] Ik zal dan toch in de Heere van vreugde opspringen. Mij verheugen in de God van mijn heil. De Heere Heere is mijn kracht. [5:48] Hij maakt mijn voeten als die van de hinden. Hij doet mijn treden op mijn hoogte. Voor de koorleider bij mijn snarenspel. Tot zover. [5:59] Het laatste gedeelte is overbekend. De woorden ervoor hebben we misschien nog nooit gehoord of gelezen. Maar het is goed om de Bijbel altijd in zijn verband te zien. [6:16] Nu, Habakkuk heeft het over de tijd. Wij zijn daarmee vertrouwd. [6:26] Wij zijn niet eigen met de eeuwigheid. Als je over tijd nadenkt, dan is de eeuwigheid heel dichtbij. [6:41] Als het goed is. Wij zijn tijdelijke mensen en kunnen niet anders denken dan in tijd. Jong. Jong. Heel jong. Jarig geweest afgelopen tijd. [6:55] Oud. Bejaard. Gebrekkig. Of gezond. Allemaal dingen die in de tijd plaatsvinden. Habakkuk krijgt een blik van God in zijn raadsbesluit, in zijn wil. [7:11] En daarmee wordt hij getrokken naar God zelf, de eeuwige. En gaat hij de dingen zien, ineens van boven, via de eeuwigheid kijkt hij naar de tijd. [7:22] En dan verandert alles. Alles. Dan kun je blijkbaar zelfs de tijdelijke dingen, de stoffelijke dingen, de materiële dingen, waarvan hij zingt op het laatst, los laten. [7:40] Dan kun je blijkbaar zonder dat. Omdat je genoeg hebt aan hem, de schepper van heel het leven. [7:50] Eigenaar van alles en iedereen. De bron van het leven. Nu. Wij leven in de tijd die ook nog eens een keer gebroken is. [8:08] Vanaf Genesis 3 is de mens afgevallen van God. Hij is weggelopen. Verleid door de boze, de tegenstander, Satan, de duivel, die alles door elkaar gooit en er een chaos van maakt. [8:25] Gevallen en gebroken. En dat is niet wat God, hij wist het wel, dat dat zou gebeuren. Hij had ook zijn voorzorgsmaatregel getroffen. [8:38] Maar dat is niet wat hij wil. Hij wil de mens zien leven in eeuwigheid. Hij wil de mens redden. Hij wil de mens verlossen van die verlorenheid en van die gebrokenheid die ons deel is. [8:54] Soms diep in ons lichaam waar we niet los van kunnen komen. We voelen die afbraak. De tijd alleen zadelt ons op met een groot probleem. [9:10] Ik zie mensen in mijn omgeving leven en dan plak ik er als het ware een etiket op een leeg leven. [9:22] Leven alleen maar uitsluitend voor de materie. Vervelen zich. Hebben geen inhoud. [9:35] Zijn altijd druk met van alles en nog wat zonder echte innerlijke vrede te kennen. En dat maken ze ook bekend door hun gedrag. Verslaafd aan het een of verslaafd aan het ander. [9:50] Geen enkele invulling in hun leven geestelijk gezien. Diep triest. Diep triest vind ik dat. En ik leid eronder. [10:02] Habakkuk deed dat ook. Habakkuk, de laatste van de zes profeten aan Juda, leed onder de situatie van het volk. [10:18] Een profeet is niet iemand die tussen God en het volk instaat en maar eventjes de opdracht uitvoert en doorgeeft wat hij moet zeggen. Maar die boodschap gaat dwars door hem heen. [10:30] Dwars door heel zijn lijf en zijn leden. Hij leidt eronder. Habakkuk zijn naam betekent eigenlijk omhelzing. Iemand die zoekt naar hou vast. [10:45] En zijn we dat niet allemaal in het leven? Op zoek naar hou vast. Want de ondergrond die wij van nature hebben is wankel. [10:58] Is zacht. God geeft geen echt hou vast. Habakkuk, hou vast. Hij heeft het over ten diepste in heel zijn boek over Gods trouw. Daar is waar hij aan twijfelde. [11:13] Maar daarin wordt hij door Gods woord zelf bevestigd. Dat God altijd te vertrouwen is in voorspoed. Maar ook in tegenspoed. [11:24] Ten midden van gezondheid. Ten midden van ziekte. Ten midden van leven. Ten midden van dood. Hij is altijd trouw. [11:35] Van nooit zijn woord en zijn belofte laat vallen. Hij komt het altijd na. We leven in Habakkuk rond het jaar 612, 615 voor de geboorte van ons Heer Jezus Christus. [11:51] Lang, lang geleden. Maar wij mensen zijn ten diepste niet veel anders dan de Israëlieten en de Judeërs toen. Zij leefden in welvaart. [12:04] En de provincie is ten opzichte van Juda. Was welvaart en heel veel daarmee komend afgoderij. Leegte van het leven die opgevuld wordt door de afgode. [12:20] De materie. Wat er ook aan beden wordt. Habakkuk was de ingenaamde van de zogenaamde kleine profeten. Even inleidend. Tot Israël waren de drie jonen Amos, Ozea. [12:31] Tot in 722 de ballingschap kwam van Assyrië. Dan de zes profeten tot Juda. Waarvan Habakkuk, zoals u ziet, de laatste is. In 586 werd Juda afgevoerd naar Babylon in de ballingschap. [12:46] En dan nog drie na de ballingschap naar de teruggekeerde Hag, Isagria en Malachi. Dat zijn de twaalf, drie, zes, drie zogenaamd kleine profeten. [13:02] Nou wat is hun taak? De taak die zij hebben is Gods woord te spreken door de verkondiging. Gods wil bekend maken. En Gods wil, je kunt daar niet altijd per definitie van zeggen dat dat positief is in de zin van fijn voor ons gevoel. [13:24] Het kan soms dwars tegen onze gevoelens ingaan dat Gods weg een andere weg is dan wij zouden hebben gekozen. [13:35] Begrijp je? Onze wil te onderwerpen aan Gods wil is niet altijd even gemakkelijk. Omdat wij mensen een eigen wil hebben en soms ook eigenwillig zijn. [13:51] En eigenwijs. Toch? Of ken ik dat alleen? Denk het niet. Nu, de verkondiging van Gods woord om Gods wil bekend te maken is dan wezenlijk belang en van eeuwig belang. [14:13] Want hoe zouden wij Gods woord zonder Gods woord kunnen verstaan en kunnen hebben? Als de wereld één ding en als de duivel één ding veracht, vroeger door te verbranden, later door te veranderen, is dat Gods woord de Bijbel. [14:32] De eeuwige waarheid van buiten de tijd. Ja, mens is toevertrouwd door de Heilige Geest die dat opgeschreven hebben zonder enige fout in het oorspronkelijk. [14:43] Wat heerlijk dat God ons niet in de duisternis heeft gelaten, maar vanaf het begin met het woord heeft verlicht, willen verlichten. [14:58] Ons verstand wat van nature verduisterd is, wordt door Gods woord verlicht. Hé, ineens gaat het licht aan. En ga ik verstaan hoe het leven werkelijk in elkaar zit. [15:10] Verkondiging, vermaning, altijd. In die verkondiging zit altijd vermaning, correctie. Gods oproep om om te keren. [15:22] Om je naar hem toe te keren. Om je van andere dingen af te keren. Oftewel te bekeren. Hem te leren vertrouwen op zijn woord te nemen. [15:36] Dat is wat hij verlangt. En wat nodig is voor ons hart. En de vertroosting tegelijkertijd, het gaat nooit zonder vertroosting, nooit zonder uitzicht, nooit zonder hoop. [15:51] Altijd geeft hij ons een aansporing en geeft hij moed op de weg. Ook als we wel eens zijn ontmoedigd. En teleurgesteld. [16:02] En een strijd te voeren hebben. Is hij daar met zijn troostend woord. En tot slot, voor, niet voorspelling, maar voortelling. [16:12] Hij heeft een heleboel van tevoren gezegd wat nog moet gaan gebeuren. Het was bij Habakkuk het geval. Het is nu toch steeds het geval. [16:23] Als we de Bijbel zien, al de proef het zien, in op zich van Israël. Maar ook in op zich van deze hele wereld. En de gebeurtenissen in de nieuwe hemel en nieuwe aarde. Het is allemaal voorvertelling. [16:33] Hoopvol. Ooit heeft iemand een boek geschreven over de christelijke hoop. En weet u hoe hij dat heeft genoemd? Dat is dominee J. Overduin. [16:45] De titel van dat boek was het onaantastbare. Onaantastbaar. Dat is de christelijke hoop. Door niets en niemand kan die worden aangetast. [17:01] Zelfs de duivel heeft daar geen enkele grip op. En laat die hoop u nooit ontnemen. Zelfs in de donkerste momenten van uw leven. [17:13] In Christus Jezus is hij veilig en geborgen. Nu, we hebben gezien, Habakkuk klaagt en vraagt in één en gaat naar God toe. Hij luistert en leert van de Heer God twee. [17:25] En nu, hij beeft en hij bidt. Hij beeft en hij bidt. Habakkuk is ontzettend diep onder de indruk van het woord van God. [17:37] En hoofdstuk 2 eindigt dan ook. Maar de Heer is in zijn heilige tempel. Wees stil voor zijn aangezicht heel de aarde. Wees nou stil. [17:48] Luister nou volledig. Nauwkeurig. Geef je oor en je hart aan hem. En dan komt er altijd het gevolg, hoofdstuk 3, een gebed. [18:00] Dan gaat een mens het hoofd, het hart buigen voor de Almachtige. In verwondering, in aanbidding, in vrees. [18:11] In alles wat maar in een mens op kan komen. En dat gebeurt hier ook bij Habakkuk. Elk hoofdstuk begint eigenlijk met een probleem. [18:23] En eindigt met een oplossing. Dat is het heerlijke van het woord van God. God beschrijft altijd de waarheid, de werkelijkheid zoals hij is. [18:35] Maar ook de uitkomst uit alle narigheid. Ach, dat laat ik nog even wachten. Habakkuk heeft geklaagd en heeft geluisterd. [18:50] Habakkuk beeft en bibbert. Staat er eigenlijk letterlijk een woord in het Hebraeus. Raghas, dat wil ik een trillen en tegelijkertijd ook vrezen. Hij staat letterlijk, want je leest het ook in vers 16. [19:05] Ik hoorde het en mijn buik sidderde. Buik, de zetel van je gevoel. Het was helemaal van slag. [19:17] Zijn darmen gingen borrelen en tekeer, bij wijze van spreken. Hij was helemaal niet goed van binnen. Verrotting tastte mijn beenderen zelfs aan. Tot diep in zijn wezen werd hij geraakt. [19:30] Ik sidderde op de plaats waar ik stond. Zonder trillen was een rietje. Van het woord van God. De waarheid had hem zo, zo overspoeld. [19:43] Dat hij er diep van onder de indruk was. En helemaal door gepakt. Ik hoop dat u dat kent. Op de een of andere manier. Dat u, als u het woord van God leest. [19:56] En als jij het woord van God leest, dat je daardoor gegrepen wordt. En dat je de waarheid erin herkent. En zegt, ja heren, dat is een röntgenfoto van mijn leven. [20:08] Ik zie de problemen. U ziet precies waar het vast zit. En u geeft ook de oplossing. U geeft ook het medicijn. Jezus Christus, uw enige geboren zoon. [20:19] Voor mij volmaakt geleefd. Volledig gestorven dood. Tot in het graf drie dagen lang. Maar ook de volledige overwinning behaald door zijn opstanding. Hij heeft mijn leven perfect overgeleefd. [20:34] En dat wordt mij toegerekend. Ik mag juichen. En jubelen in de God van mijn heil. De sterveling past maar één antwoord ten opzichte van de eeuwige schepper. [20:46] Is overgave. Het gelovige gebed. Prachtige tekst uit Nieuw Testament, Romeinen 12, vers 1 en 2. Spreekt over overgave. [20:57] En het niet gelijkvormig worden aan de wereld. Maar het vernieuwd worden door je. Door je denken. Laat daar diep het woord van God doordringen in je denken. [21:11] Zodat ook je handelen daarop geëmd is. En het voortkomt. Overgave. De enige juiste houding van een gevallen schepsel is door de knieën gaan. [21:27] Niet langer blijven staan. Buigen. Voor de almachtige God. Nou wat benoemt hij nog verder. Tot slot. Lopen we het gebed in grote stappen even door. [21:40] Hij zegt één ding heren. Vers 1 en 2. Kort samengevat heren. Doe uw werk. Ga uw gang. Ik zag het eerst niet zitten. [21:51] Ik zag er tegenop. Ik vond het wel heel heftig wat u van plan bent. Maar ik zie nu. U hebt het goede voor met ons. Ga maar uw gang. [22:02] U wil geschieden. We kennen nog een mens met een hoofdletter die dat sprak in de Hof van Gethsemane. [22:13] Hij verlangde dat God die drinkbeker van het lijden wegnam. Dat verlangde hij. Maar tot slot boog hij en zei. [22:26] Uw plan. Uw plan. Dat moet geschieden heren. En als dat door lijden heen moet. Door sterven heen moet. Oké. Ga uw gang. [22:38] En wat is het een overwinning in het hart van een mens. Als je dat kunt zeggen. Heer. Heer. Heer. Ga uw gang. [22:50] Met mij. Ik wil u niet de wet voorschrijven. U schrijft mij uw wil voor. Doe maar. Is niet altijd even makkelijk. [23:02] Als je met ziekte. Tegenslagen te kampen hebt. Met moeite. Met ouderdom. Met wat dan ook. Dan is het niet makkelijk. Om jouw wil. [23:13] Om de die van God te schuiven. Want dat is eigenlijk wat we moeten leren doen. Ondergeschikt aan Gods wil. Ga uw gang. [23:24] Habakkuk doet dat. In zijn gebed. En daarom kan hij in die laatste verse. In die laatste regels van zijn gebed. Zo vrij zijn. [23:35] En zo juichen. En zo jubelen. In wie? In de God van zijn heil. Nergens anders in. Niets blijft over. Dan dat. [23:46] Tweede wat we zien. Gods macht over de natuur. Dat laat hij zien in hoofdstuk 3. Vers 3 tot 11. Daar bidt en bezinkt hij als het ware Gods optreden. [23:58] Voor Israël. Tussen Egypte en het nieuwe land. De reis door de woestijn. 40 jaar lang. God trad op. God vocht voor hen. [24:11] God streed voor hen. God voorzag in voedsel. In manna. En in alles. In water. Uit de rots. Jezus Christus die meeging. God voorzag in alles. [24:23] Dat willen we in u en mijn leven ook doen. Niet voorzien van letterlijk water of letterlijk brood. Want dat moeten we zelf doen. Maar wel geestelijk gezien in onze situatie. [24:38] Dat is heerlijk. Psalm 19 spreekt erover. Colossense 1 vers 15 zegt ook. In Christus heeft hij alles geschapen. In Christus zijn wij een nieuwe schepping geworden. [24:50] Oude is voorbij gegaan. Het nieuwe is gekomen. We hebben al deel aan de eeuwigheid. Die is alleen ons. [25:03] En dat kunnen we al uit leven. Wat is dat een groots geschenk. Habakkuk. Tot slot. Spreken over de Gods macht. [25:13] Over de volken. Vers 12 tot en met vers 15. U bent ook uitgetrokken. Tot heil van uw volk. Zegt hij ook daar. Tot heil van uw gezalfde. Tenmidden van de volk is er één volk. [25:25] Wat uniek is. Wat bijzonder is. De Messias moest uit en geboren worden. Maar God gaat straks ook door middel van Israël. Het hele licht over deze wereld verspreiden. [25:36] Hij heeft nog zijn plannen klaar liggen. En dat maakt hij waar. Habakkuk's getuigenis tot slot. Tot zes keer toe noemt hij iets. En dat is niet zes keer. [25:48] Want wat is het getal zes? Is het getal van de? Van de mens. Van de aarde. Wat noemt hij? De vijgenboom. [25:59] Nou die was belangrijk en is wel en nog steeds. De wijnstok. Poeh. Dat is ook van groot belang. De olijfboom. Nou wat daar niet allemaal van af kwam. [26:10] Van eten tot geneesmiddelen. Tot olie toe. Alles. Hadden ze aan de olijfboom te danken. De velden leveren geen voedsel meer op. De klein vee uit de kooi. [26:22] En de runder uit de stal. Zes dingen. Oftewel. Je hele levensonderhoud. valt daaronder. In de tijd van Israël destijds. [26:33] Wij zouden zeggen. Al zou. Al zou. De winkel. De schappen in de winkels leeg zijn. Al zou de auto niet meer kunnen rijden. [26:43] Alle tankstations leeg zijn. Noem maar op. Alles waarvan wij afhankelijk zijn. Al zou dat er allemaal niet meer zijn. En eigenlijk moet je er niet aan denken. [26:53] He. Om zonder dat allemaal te moeten. Dat is heftig. Al zou dat er allemaal niet meer zijn. Ik zal dan toch in de heren van vreugde opspringen. [27:07] Ja. Doe je dat? Doe je dat echt? Denk je dat je dat kunt? Niet in eigen kracht. [27:19] Wel met Gods hulp. Als je die ontmoeting met hem gehad had zoals Habbekuk. En geluisterd hebt naar hem zoals Habbekuk. En met je vragen bij hem terecht bent gekomen zoals Habbekuk. [27:30] En als je doet wat Habbekuk heeft gedaan. Hem volkomen te vertrouwen. Dan kun je hem nazingen. Ik zal in de heren van vreugde opzingen. [27:42] Mijn vreugde God van mijn heil. Want de heren, heren is mijn kracht. Niets en niemand anders. Hij is mijn steun, mijn toeverlaat en mijn schuilplaats. [27:55] Dat blijft over. Daar is mee begonnen. En daar zal het mee eindigen. De heren, heren geeft moed en kracht. [28:08] Hij geeft zoals Habbekuk's naam zegt. Hou vast. In een leven vol van onzekerheid. Vol van gebrokenheid. Waaraan we meer of in mindere mate deel aan hebben. [28:21] De heren zegenen zijn woord aan jullie harten. En ook aan het mijne. En leert ons eruit te leven. En ons te verheugen in de God van ons heil. [28:35] Geprezen zij zijn naam. Halleluja. Amen. We samen de Heer daarvoor danken. Heer onze God. [28:54] Wij zijn u dankbaar dat wij uw woord hebben ontvangen. 66 boeken. Een Bijbel vol. Met heel veel lees, les en leerstof. [29:09] Zoveel dingen die u ons aanreikt. En als we ze goed leren verstaan. Goed leren interpreteren in de context van de tijd. En ook leren toepassen in ons eigen leven. [29:20] Dan is dat een geweldig rijke schat. Kinderen mogen er al mee kennis maken. En als jonge mensen mogen we ermee opgroeien. En als volwassenen en ouderen mogen we eruit leven. [29:34] Heer, meer en meer. En zien hoe waar dat woord is. Hoe betrouwbaar u bent die daar achter staat. En het heeft gegeven. [29:45] Dank voor deze profeet Habakkuk. Die weinig heeft nagelaten. Letterlijk. Aan teksten. Maar zoveel indruk maakt. [29:57] Door zijn houding. En door de houding van zijn hart. Door zijn diepe afhankelijkheid. En eigenlijk al iets laat zien van. Wat de Heer Jezus in volmaaktheid heeft getoond. [30:09] Als zoon van u. Diep, diep afhankelijk. Uw wil geschieden. Hoe moeilijk. Hoe zwaar ook. Hoe tegen onze natuur ingaan. [30:21] Hoe tegen onze eigen verlangers ingaan. Heren, want u hebt het overzicht. En u weet alles. En u bent volmaakt. [30:32] Wij geen zins. Waarom weet u het beter. Ga uw gang heren. En doe uw werk. In ons alle leven. Tot eer van uw naam. En stel ons tot een zegen. [30:43] Voor ieder die een leeg leven leeft. En dat zijn er heel veel in onze omgeving. Geef een gebed op ons hart. [30:53] Voor hen. En een gelegenheid. Om van u de hoopvolle te getuigen. En hen nieuwsgierig te maken. Naar de oplossing die wij bij u en in u gevonden hebben. [31:06] Tot eer en glorie van uw naam. Leid ons deze dag. En zegen ons de komende week. Uit genade alleen. Om Jezus wel. Amen. vanwege rec var. [31:17] mac vanwege 16 13 31