Transcription downloaded from https://audio.dereddingsark.nl/sermons/107012/maatschapelijke-ontwikkelingen-in-het-licht-van-de-bijbel-deel3/. Disclaimer: this is an automatically generated machine transcription - there may be small errors or mistranscriptions. Please refer to the original audio if you are in any doubt. [0:00] Het gaat best wel heel snel allemaal. Het is alweer de derde avond. U kunt van alle vier de studies een samenvatting krijgen. [0:37] Die neemt Rienestal mee. En ik meen voor 4 euro of zo heeft u de 4 avonden op papier. Het is een best wel omvangrijk stukje werk dan. [0:48] Maar als u deze wilt hebben voor 4 euro, dan wilt u dan eventjes uw vinger opsteken. Dan zal ik de vinger stellen en dan zal ik aan Rienus meedelen hoeveel mappen hij mee moet nemen. [1:02] Dus 4 euro per stuk. Wie wil er zo'n map hebben? 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 16. [1:17] Oké, nou, dat weet ik voldoende. Dan zal ik zorgen dat die mappen meekomen. Maar wat bedoelde je nu met 12? Oh, jij wilde 12 hebben. [1:30] Oh, oké. Ga je ze aan al die leerlingen verkopen die in de auto naast je zitten ofzo? [1:44] Oké, nou, dan doen we er 12 bij. Prima. Nou, dan weet ik dat in ieder geval. Ik zag de evangelisatie brochures liggen hierop in de hal. [2:00] Ik had gisteren een gesprek met de directeur van het zoeklicht. En ze zijn ontzettend bemoedigd door de manier waarop gereageerd wordt op deze brochure. [2:12] Er wordt regelmatig gebeld naar het zoeklicht om bijbels die aangevraagd kunnen worden. Om meer informatie. Dus we hebben wel het idee dat deze folder wel wat losmaakt bij de mensen die het lezen. [2:28] En ook belangstelling tonen voor het evangelie. Dus dat is wel heel mooi dat we veel reactie krijgen op deze folders die door heel Nederland verspreid worden. Het is een heel waagstuk om een half miljoen van die folders te laten drukken. [2:42] Maar we zijn heel blij dat we het gedaan hebben. En ja, om van de gelegenheid gebruik te maken. Ik kan u ook meedelen dat het aantal abonnees op het blad dat groeit gestaag de laatste tijd. [3:01] Je hoort heel vaak van uitgeverijen met magazines dat ze van alles en nog wat moeten doen om het abonneebestand op pijl te houden. Nou, wij hebben een behoorlijk dip gehad. [3:14] Maar sinds een jaar, anderhalf jaar, zien we dat er weer een stijging in zit. En daar zijn we heel erg blij mee. En ja, als ik het zoeklicht zo bekijk elke maand. [3:26] Het is nu dus een maandblad geworden. Dan kan ik u wel vertellen, het is elke keer weer een zeer interessant blad. Zeer opbouwend. En degene die een abonnement hebben, die weten waar ik het over heb. [3:38] En als u dit blad wilt hebben, dan kunt u zich daarop abonneren. En dan krijgt u elke maand het zoeklicht. Juist ook in deze tijd waarin zoveel gebeurt. [3:51] We proberen als zoeklicht zijnde, proberen we te kijken wat er om ons heen gebeurt. En ook te ontdekken wat dat ons heeft te zeggen. Waar we iets over kunnen lezen in de Bijbel. [4:04] En over de Heer Jezus ook, de komst van de Heer Jezus te actualiseren eigenlijk. Om te laten zien in welke tijd we leven. En ik kan u van harte aanbevelen dit blad. [4:15] Dus wanneer u zich wilt abonneren, u kunt ook uw naam en adres aan mij meegeven. Dan geef ik het wel door. Maar u kunt het ook de volgende keer doen. Als Rienes hier is, die kan dan gelijk zorgen dat u het blad ook krijgt. [4:32] Goed. Nou, vanavond gaan we met elkaar nadenken over de derde thema, rusteloosheid van het leven. [4:44] We hebben het gehad over de waarde van het leven. We hebben het gehad over de identiteit van het leven. We hebben gezien hoe verder de mens bij God vandaan komt te staan. [4:55] Hoe onmenselijker een mens wordt. En we hebben ook gezien als je je maker niet meer kent, dan weet je ook niet met welk doel je er bent. [5:07] Wie er bent. Wat je identiteit is. Nou, een van de dingen waar we vanavond met elkaar over na willen denken, dat is de enorme rusteloosheid waar we vandaag in de maatschappij in terechtgekomen zijn. [5:21] Ik denk, de meest ingrijpende maatschappelijke ontwikkeling is ook de enorme snelheid van het leven waar we mee te maken krijgen. [5:35] Ik hoop niet dat ik een beetje overkomt als, nou, je bent ook een beetje bejaard geworden en alles gaat nou snel zeker. Ik hoop niet dat ik u dat idee kan geven. [5:48] Maar het is wel zo, de enorme snelheid, het tempo van het maatschappelijk leven is zo opgeschroefd de laatste tijd, dat het wel tot een gevolg geleid heeft, en dan heb ik het over een onderzoek wat geweest is, dat één miljoen Nederlanders momenteel leeft met psychische klachten. [6:10] Eén miljoen Nederlanders. Een kwart van onze bevolking wordt wel eens voor psychische klachten behandeld. Dan hebben we het over depressie, burn-out, wat steeds meer voorkomt. [6:25] En het is misschien best wel goed om met elkaar eens na te denken van, hoe komt dit? Waar ontstaat zoiets? En wat kunnen we eraan doen? En wat zegt de Bijbel daarover? [6:37] We willen met name ook eens kijken wat de Bijbel hierover zegt. En ik denk ook, net zoals ik zei, je raakt de waarde van het leven kwijt als je God kwijtraakt. [6:50] Je raakt je identiteit kwijt als je God kwijtraakt. Maar je raakt ook je basisrust kwijt wanneer je God kwijtraakt. Het heeft allemaal te maken met het loslaten van God, ook als het gaat om de rusteloosheid in het leven. [7:08] We hebben in de maatschappij de laatste tijd te maken met een nieuwe vorm van werken. Het gaat, ja ik weet niet of er veel mensen zijn die hier in een actief arbeidsproces zijn. [7:27] Ja het is eigenlijk wel heel leuk. Ik heb eens een keer een boek gelezen van Tim Keller over goed werk. En hij zei, ja wij denken altijd dat betaald werk werk is en niet betaald werk geen werk is. [7:38] Maar het kwam er in zijn boek erop neer dat zolang je hier op aarde als christen leeft, ben je geroep om goed werk te doen. En of het nou betaald werk is of niet, we zijn allemaal in ons arbeidsproces. [7:53] Dus, maar als het gaat om betaald werk, dan hebben we eigenlijk te maken met een hele andere vorm van werken. Het nieuwe werken zoals het wel eens genoemd wordt. [8:05] Dan gaat het niet meer om hoeveel uur je werkt, maar of je je target haalt of je je opdracht vervult. En waar en hoe, waar je die opdracht vervult, dat maakt eigenlijk helemaal niet meer uit. [8:20] Vooral ook deze coronatijd die draagt er ook aan toe. Dat je niet meer geacht bent om zoveel uur op je werk te zijn, maar dat je ook gewoon thuis kunt werken. En dan gaat het niet om hoeveel uur heb je gewerkt, maar of je je target gehaald hebt. [8:34] Of je je werk gewoon gedaan hebt wat gedaan moet worden. En hoe en waar, dat maakt helemaal niets meer uit. U weet waarschijnlijk wel dat er vandaag van die kantoorgebouwen zijn. [8:49] Van die enorme werkpleinen, waar je niet meer je eigen kantoortje hebt, je eigen bureautje, maar waar algemene lege bureaus staat. [8:59] En je schuift er maar aan. Daar staat niet meer een portretje van je gezinnetje of zo. En je kan gewoon op welke plek dan ook maar gewoon je werk doen. En het huidige 4G-netwerk, de vierde generatie netwerk en met het 5G-netwerk opkomst, is het natuurlijk helemaal makkelijk. [9:19] Waar je bent, je kunt overal gewoon met je werk doorgaan. En is het wel een goede ontwikkeling? Eigenlijk is het zo dat dat werk, dat is niet meer op een bepaalde plaats, maar dat werk is overal. [9:35] Dat is thuis, dat is onderweg in de auto, ben je aan het werk. Dat werk, dat is gewoon een heel onderdeel van ons leven geworden. Het is niet meer je werk en je privéleven, maar je werk en je privéleven gaat helemaal door elkaar heen. [9:55] Madelon van Hoofd van de Radboud Universiteit uit Nijmegen, die zei... De balans tussen werk en privé kan op twee manieren verstoord raken. [10:12] Of je kunt je werk niet goed doen omdat je thuisproblemen hebt. Of je hebt thuisproblemen omdat het op je werk niet goed gaat. [10:23] En dan is het voor ons dus een grote uitdaging. Hoe kun je werk en privé goed in balans brengen? [10:36] Dat daar een goede verdeling in is. Wat is het belangrijkste in je leven? Is dat, wat ben je? [10:48] Ben je teamleider? Ben je manager? Ben je ouder? Ben je partner? Aan welke rol geef jij de meeste waarde? Als we met elkaar even gaan kijken naar het eerste boek van de Bijbel. [11:07] Ik heb daar al iets over gezegd en is het zo mooi dat je in de Bijbel zulke prachtige handvatten krijgt... die ons helpen om gewoon leren onderwijzen over het dagelijks leven. [11:23] Ik vind het zo mooi dat de Bijbel niet alleen over, maar zo te zeggen, religieuze kerkelijke zaken spreekt... maar gewoon ook over hoe ga je met je tijd om? [11:34] Hoe ga je met je gezondheid om? Hoe sta je in het leven? En weet je, als je geen is, is één... [11:45] Ik heb een seminar geschreven wat ik afgelopen jaar ook op verschillende plaatsen gegeven heb. En dat heet Genesis 1 in het licht van de nieuwe schepping. [11:58] En daarmee vergelijk ik de zes scheppingsdagen... de zes scheppingsdagen met de zes heilsfeiten. De geboorte, de kruising, de opstanding, de hemelvaart, de uitslutting van de Heilige Geest... [12:17] en ten zesde de gemeente, de nieuwe mens die gebouwd wordt. Dat zijn zes heilsfeiten, het bouwen van de gemeente... die vergeleken kunnen worden met de zes scheppingsdagen. [12:28] Een schitterend seminar. En ja, dat is heel mooi. In dat seminar komt onder andere naar voren... Nou, ik dacht moet ik hem opnemen of niet, maar hij was al opgenomen. [12:43] In dat seminar komt voor dat als je naar de eerste werkweek... maar laat me zo zeggen, de eerste werkweek van God kijkt. [12:54] Want God heeft ook gewerkt. De eerste werkweek van God kijkt. Dan is het heel mooi dat er in de schepping... in Genesis 1, die eerste zes dagen een bepaald ritme zit. [13:07] Ik noem dat altijd het scheppingsritme. Daar heeft God heel duidelijk een ritme neergelegd. En dat ritme begint elke morgen vroeg weer met... [13:19] En God sprak. En het eindigt met... En het was avond geweest. De zoveelste dag. Het was... Ja, en elke dag had een bepaald ritme. [13:31] En... Wat denkt u? Als God op die eerste dag gesproken heeft, heeft er zijn licht. En er was licht. [13:44] Nou, dan kun je je toch wel voorstellen dat God op die eerste dag... toch nog wel wat meer kon doen. Hij had toen toch ook op die eerste dag wel het water van elkaar kunnen scheiden... [13:56] waardoor er een atmosfeer kwam. En toen hij daarmee klaar was... had hij op die eerste dag toch ook nog wel dat water bij elkaar kunnen laten vloeien... zodat het droger zit. God had toch wel een paar werkzaamheden meer kunnen doen op die eerste dag. [14:12] Nee, God heeft het er wel bij gelaten. God heeft op die eerste dag alleen het licht geschapen. En niet meer. En ook niet minder. En nadat God zes dagen gewerkt heeft... [14:33] elke dag... en dat vind ik zo mooi... elke dag had God een stukje gedaan... van een geheel. Kijk, ik ben wat dat betreft... best wel een vuurvreter. [14:43] Aan het einde van de dag denk ik... oh, ik kan dat ook nog wel even doen. En dan ga je soms net te ver, hè. Soms ten koste van je gezin. Ik weet niet of ik het de vorige keer gezegd heb... [14:57] maar het komt in deze studie ook voor. Als je naar de zes scheppingsdagen kijkt... dat scheppingsritme... dan begint elke dag met... [15:08] en God zei we... en elke dag eindigt... met de mededeling... en het was al zo. In het Hebraeus wordt daar een uitdrukking gebruikt... [15:20] het was al zo... wat wij kennen als het woordje amen. Mooie stad, hè? Elke dag... had een... [15:32] kop en een staat. Een begin en een eind. En dat is... zo heeft God het gewild. Een bepaald scheppingsritme. En dat gaat helemaal in... tegen de 24-7-economie... [15:44] waar wij vandaag in terechtgekomen zijn. Er zijn heel veel mensen... die vandaag niet meer het begin... en ook niet meer het einde van de dag kennen. Dat heeft natuurlijk ook te maken... [15:58] met het uitvinden van de elektriciteit. Want als vroeger... ja, gewoon de dag voorbij... men leefde met de opgang van de zon... [16:09] en het dalen van de zon... en dan was het voorbij. God had dat scheppingsritme in... de natuur gegeven. Maar wij waren zo handig... om van de nacht de dag te maken... [16:20] en als de zon er niet meer is... dan hebben we overal licht... en dan gaan we gewoon s'avonds door. Zou God het gewild hebben? [16:33] Ja, dan zegt u misschien... wat doe je dan hier nou? Ja? Maar is dat nou echt de bedoeling geweest van God? Ja, we lezen van Paulus ook... [16:44] dat hij tot s'avonds laat doorging... en dat er een kandelaar was... dat er licht was. Dat zien we wel. Maar... van de begin... [16:54] zie je heel duidelijk... dat als de zon onderging... dan was het klaar. En dan moest je zorgen dat je... dat je klaar was met je werk. Je bent een bevoorrecht mens... [17:11] als je smorgens... de nieuwe dag begint met Gods woord. dan ben je een bevoorrecht mens... als God spreekt. was de eerste werkweek van God. [17:25] God sprak. En dat je aan het einde... van die dag kunt zeggen... amen. en als je niet... [17:35] aan het einde van de dag... amen kunt zeggen... dan heb je vaak een nacht... dat je worstelt... en onrustig bent... en daarover zitten piekeren... [17:46] en daarover zitten piekeren... want amen... dat betekent dat je ook echt... een punt kunt zetten... achter de dag. Ook al is je werk... nog niet helemaal af. Maar dan kunt zeggen... [17:59] morgen gaan we verder. Dan hebben we een volgende stukje. Ik vond het zo mooi... dat wij vroeger... op school... zongen wij... [18:10] een lied... nou dat kennen jullie... allemaal wel, denk ik. gezang. Ik wil u, o God... [18:23] mijn dank betalen... u prijzen... in mijn... avondlied. Het zonlicht mogen... nederdalen... maar gij mijn licht... begeef mij niet. Gij wou ik mij... [18:34] met uw gunst omringen... meer dan een vader... zorgt het gij... gij milde bron... van zegeningen... zulke ontfermen... waard gij mij. En dan komt het... uw trouwe zorg... [18:44] zou mij bewaren... uw hand... heeft mij gevoed geleid... gij waart nabij... in mijn bezwaren... nabij in elke moeilijkheid... deze avond... roept mij... [18:54] naar mijn zorgen... tot rust... voor lichaam... en voor geest. Heb dank... reeds in de vroege morgen... zijt gij... mijn heil en hulp geweest. [19:05] wij zongen dat lied... altijd aan het einde van de week. Ik zal het nooit meer vergeten. Maar het was wel een momentum... waarvan je zei... nu is het klaar. [19:18] Nou, nogmaals... je bent een gezegend mens... als je aan het einde van de dag... amen kunt zeggen. Het was al zo. En dan kunt uitkijken... [19:29] naar de nieuwe dag. En als die nieuwe dag... dan komt uiteindelijk... God... legt... al heel duidelijk... in Genesis 1... [19:40] een scheppingsritme. God sprak... en het was al zo. God sprak... en het was al zo. God sprak... en zo gaat het zes keer door. Totdat je op een gegeven moment... [19:52] komt bij die zevende dag. En die zevende dag... laten we kijken... in Genesis 2... vers 1... Genesis 2 vers 1... [20:06] daar staat... en al zo werden voltooid... de hemel en de aarde... en al hun heer... toen God op de zevende dag... het werk voltooid had... dat hij gemaakt had... [20:16] rustte hij op de zevende dag... van al het werk... dat hij gemaakt had. En God zegende de zevende dag... en heiligde die... [20:26] omdat hij daarop gerust heeft... van al het werk... dat God scheppende... tot stand had gebracht. Mooi hè? God rustte... [20:39] van zijn werk. Misschien is u het nooit opgevallen... maar aan het einde... van elke dag... van elke dag... dag 1... tot en met dag 6... staat... [20:51] en het was avond geweest... het was morgen geweest... de eerste dag... de tweede dag... de derde dag... de vierde dag... de vijfde dag... het was avond geweest... het was morgen geweest... de zesde dag. [21:01] en dan komt die zevende dag... en dan komt die zevende dag... dan begint die zevende dag... en kunt u dan ook... in de Bijbel terugvinden... dat aan het einde... van die zevende dag... [21:13] daar staat... en het was avond geweest... het was morgen geweest... de zevende dag... staat dat er? Nee... [21:24] dat kunt u te vergeef zoeken... dat kunt u te vergeef... nou... aan het einde van elke dag... kun u het wel vinden... maar aan het einde van die zevende dag... kun u het niet vinden... dat is toch typisch, hè? [21:38] Waarom? In de Hebraïebrief... hoef je er niet op te slaan hoor... in Hebraïe 4... dan staat het dat... dan staat het dat... door het geloof... wilde... [21:49] wilde God... het volk van Israël... in het beloofde land brengen... maar ze geloofden niet in God... [22:01] en ze kwamen er niet in... het volk van Israël, hè? en weet je wat er dan staat? ja... misschien toch goed om dat even te lezen... als u Genesis erbij houdt... in Hebraïe hoofdstuk 4... [22:16] staat dat... vers 2... Hebraïe 4 vers 2... daar staat... vers 2... [22:33] vers 2... Hebraïe 4 vers 2... daar staat... want ook ons... is het evangelie verkondigd... even als hun... en dat gaat dan over... [22:44] over de rust die God geeft... en met name hoe... in... hoe Israël... een voorbeeld voor ons... geweest is... in het... in ongeloof als het ware... een waarschuwing voor ons... maar het woord... [22:56] der prediking... was hun niet van nut... omdat het... niet met geloof... gepaard ging... bij hen die het hoorden... want wij gaan tot rust in... wij die tot geloof gekomen zijn... zoals hij gesproken heeft... [23:08] gelijk ik... gezworen heb in mijn toren... nooit... zullen zij... tot mijn rust ingaan... dat waren dus... dat waren dus... alle mannen... [23:19] en vrouwen... ouder dan 20 jaar... die uit Egypte... verlost werden... en niet in het geloof stonden... en zij mochten niet meer... binnen gaan... en dan staat er... en toch... [23:30] en dan komt het... en toch... waren zijn werken... van de grondlegging... der wereld af... gereid... want hij heeft ergens... [23:42] van de zevende dag... al dus gesproken... God rustte... op de zevende dag... van... al zijn werken... van welk werk? van... [23:55] al zijn werken... en wat betekent dat? weet je dat hierin... ingecalculeerd wordt... [24:07] dat God... het werk... waardoor het volk van Israël... israël... zo... het land in kon gaan... dat God het allang klaar had... [24:19] God had het allang klaar... het was voor God allang... kijk... in de Bijbel... is het zo... als God spreekt... [24:32] dan is het al zo... er staat zo mooi... dan... toen... toen God een verbond met Abram sloot... toen zei hij... toen had hij het over het land... [24:43] van de belofte... niet dat ik jou zal geven... maar dat ik je gegeven heb... hij had het al gegeven... en als Jozua... voor het land staat... [24:54] dan zegt God... ik heb het je al gegeven... God was er allang klaar mee... en God kon allang... rusten... in dat waar hij... [25:06] wat hij al volleindigd heeft... snapt u dat een beetje? Hij rustte... niet alleen van het scheppingswerk... maar van... heel zijn werk... [25:17] vanaf de grondlegging der wereld... was het allang... klaar... ik vind het ook zo mooi... in Epheser 2... ik begrijp... het is een beetje moeilijk... [25:28] maar probeer het te vatten... in Hebreeën 2 vers 10... daar staat bijvoorbeeld... zijn maaksel zijn wij... in Christus Jezus geschapen... om goede werken te doen... [25:41] en weet je wat er dan staat? die hij... eigenlijk al lang klaar heeft... hij heeft het al lang klaar... hij heeft het al allemaal voorbereid... alleen... [25:53] wil hij... wat hij al lang klaar heeft laten zien... door ons heen... iemand heeft al een keer gezegd... dat zal ik nooit meer vergeten... wij moeten leren... te rusten... [26:07] in zijn werk... om te kunnen werken... in zijn rust... een beetje een doordenker... wij moeten leren... [26:18] te rusten... in zijn werk... om te kunnen werken... in zijn rust... dat betekent niet... als... als we weten dat hij alles... gedaan heeft... dat we met onze handen... [26:29] over elkaar gaan zitten... en niks meer hoeven te doen... maar werken... in zijn rust... dat geeft zo'n stuk ontspanning... dat kon Jezus ook zeggen... [26:41] die zei... zonder God... zonder de Vader... kan ik helemaal niks... hij rustte... in dat... wat God deed... in zijn leven... en dat mag u ook doen... dat mag ik ook doen... [26:54] en... dat is zo... zo'n stukje ontspanning... dat... het ligt niet aan... jouw talenten... nee... [27:06] God... God die zocht... kerkleiders... en die vonden een paar vissers... en die vissers... die gaven hun leven aan de Heer... en God gebruikte ze... God die zocht een koning voor Israël... [27:17] en vond een herdersjochie... en dat herdersjochie... gaf zijn leven aan God... en God gebruikt... niet rusten in je eigen werk... maar rusten in het werk van God... daar kun je in rusten... [27:29] nou... vandaar dat hier... dat het zo belangrijk is... dat die zevende dag... was een... rustmoment... een... [27:40] een dag... waarop God rustte... en deze dag ook... zegende... en... en niet zomaar... want als... als... Mozes daar later over spreekt... [27:51] wat... wat God deed op die zevende dag... eh... zou je eens Exodus 31 kunnen lezen... dat... dat wordt daar heel mooi... eh... eh... [28:02] mooie uitdrukking... het was... eh... eh... in Exodus 31... daar zie je heel duidelijk... [28:14] in de 13e vers... dat de Shabbat... een teken is... tussen mij... en u... in het midden van vers 13... het is een... teken... [28:25] van het verbond... tussen God... Yahweh... en Israël... en niet tussen God en de kerk... God en de kerk... God en de gemeente... het was een teken... tussen God en Israël... [28:37] en dan staat er in vers 17... eh... eh... van Exodus 31... tussen mij... en de Israëlite... is deze een teken... [28:49] de Shabbat... voor alto's... in zes dagen... heeft de Heer de hemel... en de aarde gemaakt... en op de zevende dag... [29:00] heeft hij... twee dingen... gerust... en... ademgeschept... nou... wat betekent dat nou? [29:11] hij heeft gerust... en ademgeschept... was het nou echt zo... dat God... aan het einde van die zes dagen... helemaal... tot en los was... en dat God daar op die zevende dag... [29:24] op zijn krukje zat... uit te heigen zo van... denk u dat echt zo? Nee... maar wat is dat dan? gerust... en... ademscheppen... [29:36] nou... het is een dag... om verkwikt... te worden... een dag om verkwikt... te worden... met drie grondbeginselen... de Sabbat... [29:49] drie grondbeginselen... in de eerste plaats... je kijkt terug... naar dat wat je gedaan hebt... het gedane... werk... krijgt betekenis... je kijkt terug... [30:00] op dat wat je gedaan hebt... dat is de zevende dag... ten tweede... het is de erkenning... dat het werk... op dat moment... [30:11] klaar is... het is op dat moment... klaar... volgende week... gaan we weer verder... ten derde... het leidt tot... [30:22] voldaanheid... en blijdschap... over het... gedane... werk... dus dat is de... ja... de... dat basis... [30:33] het basisprincipe... van de Sabbat... je kijkt terug... je krijgt... ja... het gedane werk... krijgt betekenis... het werk is... klaar... en... [30:45] je krijgt voldaanheid... en blijdschap... over het gedane werk... wat ik al zei... de Sabbat is een... ja... [30:56] is een... teken... een verbond... tussen God en Israël... maar dan komt er in Exodus... nog een... betekenis bij... wij denken heel vaak... oké... de Sabbat... [31:07] is dus ingesteld... omdat God in zes dagen... de wereld geschapen heeft... en de zevende dag rust hij... en dat is dan de Sabbat... maar dat heeft nog een vervolg... en dat heeft alles te maken... [31:18] met het feit... wat ik zei... dat God zijn werk... allang klaar heeft... want weet je... welke betekenis God er aangeeft... aan die Sabbat in Deuteronomium 5... laten we het even leven... [31:29] in Deuteronomium... hoofdstuk 5... vers... [31:43] er staat in Deuteronomium... hoofdstuk 5... vers... ja... misschien vers 12... [31:54] te beginnen... vers 12... vers 12... vers 12... vers 12... [32:05] vers 12... vers 12... vers 12... vers 12... vers 12... vers 12... [32:17] vers 12... vers 12... vers 12... vers 12... Gij, nog uw zoon, nog uw dochter, nog uw dienstknecht, nog uw dienstmaagd, nog uw rund, nog uw ezel, nog uw overigvee, nog de vreemdeling die in uw steden woont, opdat uw dienstknecht en uw dienstmaagden rusten zoals gij. [32:42] En dan komt het, want gij zult gedenken, en dan wordt hier eigenlijk niets meer gesproken over zes dagen geschapen en de zeven dag rustig God. Nee, dan gaat het over wat anders, want gij zult gedenken dat gij dienstknecht in het land Egypte geweest zijt, en dat de Heer uw God u vandaar heeft uitgeleid met een sterke hand en met een uitgestrekte arm. [33:08] Daarom heeft u de Heer uw God geboden de Sabbatsdag te houden. Nou, dat is een andere lading, hè, qua betekenis. Waarom? [33:18] God heeft gezegd, ik wil graag dat jullie op die zeven dag rusten, staat hier letterlijk, omdat ik met uitgestrekte arm jullie verlost heb. [33:32] Nou, dat heeft alles te maken met zij konden rusten in het verlossingswerk. God had hen verlost. [33:45] Weet je, toen het volk van Israël uit Egypte geleid werd en ze stonden voor de Rode Zee. Ze konden geen kant meer op. [33:56] U kent de geschiedenis wel. Wat heeft God toen tegen Mozes gezegd in Exodus 14, vers 14? Zei God, Mozes, jij mag stil zijn. [34:09] Ik zal voor je strijden. En toen heeft God op miraculeuze wijze, door een groot wonder, een pad door de Rode Zee gemaakt en zij werden verlost. [34:21] Alleen door het werk, wat God allang klaar had. Want toen God, en dan komen we bij een heel, ja, moeilijk punt, toen God rustte van zijn werken op die zevende dag, toen wist God allang dat zijn volk eens door de Rode Zee zou trekken. [34:47] Voor God, God had het allang overzien. God die kende de hele geschiedenis van Israël al. Voor God, en dat staat in de Bijbel, dat zelfs van voor de grondlegging der wereld het allemaal bekend was bij God. [35:03] En God rustte. Het is klaar. En toen het volk van Israël met grote paniek daarvoor, voor die Rode Zee stond, zei God, het is allang klaar. [35:18] Mozes, stil maar. Ik zal voor je strijden. Nou, en hier staat dus, omdat God dat toen gedaan heeft, moeten wij leren rusten. [35:31] Heeft God gezegd, en die zevende dag moet je leren rusten. En dan wordt die bepaald, die zevende dag, wordt je eigenlijk bepaald bij het feit dat wij kunnen rusten in dat wat hij gedaan heeft. [35:47] En voor ons is het natuurlijk heel mooi, niet zomaar de zevende dag. Kijk, de islamieten hebben de zesde dag als rustdag. [35:59] De joden hebben de zevende dag als rustdag. Maar wij hebben de eerste dag. Als een dag waarin we zo mogen rusten in het volbrachte werk van de Jezus. [36:11] Toen hij de dood overwon en we in zijn werk tot rust mogen komen. Nou, en door de hele Bijbel heen zie je dat God tegen het volk van Israël gezegd heeft, en heilig die dag. [36:29] Dit is zo belangrijk dat je die dag heiligt, want daar erken je in dat je in mij kunt rusten. En mij kunt vertrouwen. Dus het was niet alleen zo zes dagen heeft God de wereld geschapen en de zevende dag rusten. [36:44] Nee, God laat zien, ik ben klaar met al mijn werk en jij mag daarin rusten. En dat heeft David ervaren, dat heeft Jozef ervaren, dat heeft Daniel ervaren. [36:57] Daniel heeft zijn Sabbatsdag gehad in de Leeuwenkuil. Mag ik het zo zeggen? Daar kon hij rusten in dat wat God allang klaar had. Of die drie vrienden van Daniel in de vurige oven. [37:09] God had zijn werk al klaar. Leren rusten in hem. Dat scheppingsritme, zes dagen werken, één dag rust. [37:23] Die ene dag rust is geen luxe, maar noodzaak. Noodzaak voor ons geestelijk leven. We hadden vroeger een voorzitter, eindredacteur van het zoeklicht. [37:39] Dat was broeder Henk Blok. Misschien kennen sommigen van jullie hem wel. Hij had vroeger een grote drukkerij in dieren. En hij kocht eens een keer een hele grote drukpers. [37:49] En die vertegenwoordiger die hem die drukpers verkocht, die zei tegen de firma Blok van, weet je, het is voor die drukpers altijd goed dat zo'n drukpers één dag in de week gewoon even rust. [38:06] Anders krijg je metaalmoeheid. Het is goed. Nou, vergeten we de Blok, als het zelfs voor een machine goed is, om één dag in de week even je uit te schakelen. [38:20] Zou het dan niet voor een mens goed zijn? Nou. Dus dat voorbeeld van Blok, dat ben ik nooit meer vergeten. Als we gaan kijken naar voorbeelden uit de Bijbel, hoe belangrijk dat rust is. [38:33] Kijk, we gaan de rusteloosheid in deze wereld vergelijken met wat de Bijbel erover zegt. Een heel mooi voorbeeld heb ik gevonden in Genesis 33. [38:46] In Genesis 33. Daar heb je Jacob, die bij zijn oom Laban geweest is en weer terugkeert naar zijn eigen land. En dan de ontmoeting krijgt met Ezo. [39:00] Waarop Ezo zegt in vers 12 van Genesis 33. Hij zegt daar. Laat ons toch opbreken en verder reizen. [39:18] Ik, Ezo, ik wil u begeleiden. Maar hij, Jacob, zeide tot Ezo, hem. Mijn heer weet dat de kinderen teer zijn. [39:30] En dat ik kleinkinderen en zo zogende runderen bij mij heb. Zou men die één dag al te zeer jagen, dan zou de hele kudde sterven. [39:41] Mijn heer trekken voor zijn knecht uit. En dan komt het. En ik wil op mijn gemak verder trekken naar de tred van het vee dat voor mij uitgaat. [39:53] En naar de tred van de kinderen. Totdat ik bij mijn heer in Ser kom. Wat een schitterend voorbeeld is dat. Ezo met zijn wagens en met zijn paarden en met zijn soldaten. [40:07] Die zei, Jacob, broertje, ik zal je begeleiden. En Jacob ziet dat helemaal niet zitten. Want Jacob die weet als Ezo dat gaat doen, dan gaat hij ook die schapen opdrijven. [40:20] En dan, en die zogende koeien. Nou, Jacob. En Jacob was echt, Jacob was echt een geniaal herder. In no time heeft hij een kudde verworven bij zijn oom Labon. [40:35] Nou, daar zeg je u tegen. Er staat dat hij in een hele korte tijd verschrikkelijk rijk werd. En slaven had, en slavinnen. Nou ja, en Jacob die wist drommels goed hoe je met zijn kudde om zou gaan. [40:48] Dus Jacob, ja, Ezo die zegt, ik wil, dat staat hier heel duidelijk, ik wil u begeleiden. Zo van, ik zal wel eventjes het tempo bepalen. [41:02] En Jacob zegt zo mooi, in vers 14, mijn heer trek het toch voor zijn knecht uit, want ik wil op mijn gemak verder gaan. [41:15] Weet je, als jij, als u de keuze niet maakt, dan maakt een ander van jou de keuze. En we hebben heel veel van die ik wil te maken. [41:30] Ik wil dit, en ik wil dat, en ik wil zo, en ik wil het zo. Maar wat wil jij nou eigenlijk? We moeten ook leren luisteren naar ons eigen stemmetje. [41:41] En met name het stemmetje diep in ons hart. Wat wil jij nu eigenlijk? Ik wil. En het was wel heel dapper van Jacob om te zeggen, nee, nee, Ezo, dat doen we niet. Ik wil het op een andere manier doen. [41:54] En dan is het zo mooi dat Jacob, hoe hij dat zo mooi zegt. Ik wil op mijn gemak. Rustig aan. [42:07] Rustig aan. Ik laat me niet gek maken. Als ik soms kijk op de snelweg, hoe de mensen geen millimeter je ruimte extra geven. [42:22] En zo brutaal soms rijden op de weg. En dan denk ik van, wat een absurde wereld waarin we leven. [42:33] Wat een onrust. Dat mensen knipperend aankomen rijden achter je. Want ik moet er door. En even verder zitten ze weer achter een andere auto te knipperen. [42:45] Wat een onrust. Wat schiet je ermee op? En ja, ik weet nog zo goed, toen ik nog maar kort predikant was in Enschede, toen, ja, er staat in de Bijbel, niet de snelste winnende wedstrijd. [43:02] Kent u dat eens spreken? Niet de aller snelste die winnen de wedstrijd. Nou, dat heb ik toen begrepen. Want ik fietste op een gegeven moment van Glaar naar Brug, naar Enschede. En ik fietste altijd flink door. [43:15] En er reed zo'n jongen met zo'n! Aftaanse fiets. Rambelde van alle kanten. En ik fietste er zo voorbij. Ja. Het ligt vast op rood. [43:27] Dus ik sta voor de fietslampje, het rode fietsfietsstoplicht te wachten. En wat hoor ik achter me aankomen? [43:37] Er komt die fiets weer aan met die jongen op die fiets. En hij komt aanrijden, dat ding gaat op groen. En hij rijdt me zo weer voorbij. Ik denk, ja, dan kom op, hè. Dus ik rij weer, ga weer voorbij. [43:50] Oké. Nou, uiteindelijk kwamen we in Enschede aan, alle twee net zo snel. Ik moest elke keer voor het rode licht wachten. En hij kwam gewoon aan, keutelen op zijn fietsie. Nou, niet de snelste winnen altijd. [44:03] Wij denken altijd de snelste ze zijn. Maar dat werkt lang niet altijd. Nou, Jacob die zegt, laat mij maar op mijn gemak gaan. En dan zegt hij, dan pas ik mijn tempo aan op de tred van het vee. [44:22] De tred van het vee en de tred van de kinderen. En weet je, dat doet Jezus. Dat doet God. Dat doet onze grote herder. [44:34] Hij zal ons nooit opjagen. Wat ik eigenlijk heel mooi vind, dat vind je niet bij Jacob. Maar wat ik altijd zo mooi vind, in Israël, als je in Israël komt, nog steeds, daar loopt een herder altijd voor zijn schapen uit. [44:52] En de schapen volgen. Hier, ik weet niet of op de Hilverse heide nog een schaapskudde, maar in Ermelo, en daar loopt een herder meestal achter de schaapskudde aan. [45:04] En drijven ze de kudde op. Met honden en zo. Maar ik vind het zo mooi dat we hem mogen volgen. Jacob, die zegt, laat mij maar op mijn gemak gaan. [45:15] Als je het over David hebt, hè. David, die was ook zo'n herder. Als u kijkt in Psalm 23, in Psalm 23, nou ja, een hele overbekende psalm natuurlijk. [45:27] Ik heb wel eens een verklaring gelezen over Psalm 23 door een herder. [45:38] Die gewoon zelf herder is. En hij schreef toen zo mooi, in vers, ja, als je vers 1 en 2 leest, De Heer is mijn herder. [45:51] Mij ontbreekt niets. Hij doet mij nederliggen in grazige weiden. Dat woordje, hij doet mij nederliggen. [46:01] En toen schreef hij ook in het boekje, voordat een schaap gaat liggen, moet er heel wat gebeuren. [46:14] Je ziet niet zo heel vaak schapen liggen. Als een schaap gaat liggen, dan moet hij, a, genoeg gegeten hebben, want anders gaat een schaap echt niet liggen. [46:25] Ten tweede, een schaap moet zich veilig voelen. Ten derde, een schaap moet niet geplaagd worden door allerlei insecten. Dat zijn zomaar een paar dingen die nodig zijn voor een schaap. [46:41] En hij doet een schaap neerliggen. En dat vond ik zo'n mooie vergelijking. De Heer Jezus, die geeft ons die veiligheid. [46:52] De Heer Jezus, die geeft ons, ja, die voeding die we nodig hebben, met name dat geestelijke voedsel. En hij is degene die ons doet neerliggen. [47:03] En dat heeft David ook ervaren in zijn leven. Zoals in Psalm 62, waarin hij zegt, waarlijk mijn ziel, keer u stil tot God. [47:14] Want van hem is mijn verwachting. Hij komt tot stilte. Hij zegt zelfs in een van de psalmen, zoals een gespeend kind bij zijn moeder. [47:26] Nou, dat is zo'n prachtig gezicht. Hoe zo'n blerrend babytje ineens tot stilte komt bij moeder. Als ze gespeend wordt. En zo kom ik bij u tot stilte. [47:38] Dus de volmaakte rust vind je bij hem. Ja, en natuurlijk ook in het Nieuwe Testament vinden we voorbeelden van rust. [47:50] Als u kijkt in Matthäus 9. Matthäus 9. Daar staat... Zo even een paar voorbeelden. De Jezus die als de goede header naar de wereld kwam, naar Israël kwam. [48:11] En dan staat er in vers 36. De Jezus zegt daar in vers 36. Het is wel hè. [48:32] Hij zag die mensen. Hij werd met zoveel ontferming bewogen. Want ze waren zo voortgejaagd. Twee dingen die hier bij elkaar komen. [48:44] Als jij, als u zich laat voortjagen. Door je agenda. Door allerlei dingen die allemaal ik wils op je afkomen. En niet zoals Jacob zegt. [48:57] Ik ga op mijn gemak. Als je je laat voortjagen. Dan kun je erop wachten. Dan ben je zo afgemat. Voortjagen en afgemat. [49:08] Dat hoort bij elkaar. En als je je lang genoeg laat voortjagen in je leven. Dan kun je erop wachten. Dan ben je afgemat. En hou het op. En dat is ook hetgene waarom ik in het begin van deze avond ook gezegd heb. [49:23] Hoeveel Nederlanders dat er niet leidt aan depressie, burn-out. Het niet meer aankunnen. Ze kunnen het tempo niet meer volhouden. Voortgejaagd en afgemat. [49:36] We leren niet meer te luisteren naar die innerlijke stem in ons persoonlijk leven. Wat wil jij nu eigenlijk? Het hele bekende vers wat we net gelezen hebben. [49:50] We zijn er toch in Matthäus. Als u kijkt in Matthäus 11 vers 28. Daar heb je inderdaad dat hij Jezus op een gegeven moment zegt. Matthäus 11 vers 28. Kom tot mij. [50:00] Nou ja, weet je, dat vers 28, dat zien we in de meeste woonkamers hangen. [50:14] En dat kennen de meeste mensen ook wel. Maar het vers wat daarna komt, dat vergeten ze vaak. Want dat is juist de manier waarop je die rust kunt vinden. [50:29] Daar gaat het over in dat vers wat daarna komt. Terwijl heel veel mensen alleen het eerste gedeelte kennen, maar dat tweede gedeelte niet. Wat staat er? [50:41] Daar staat Hier staat pas Hier geeft hij aan hoe je die rust kunt vinden. [51:06] In de eerste plaats zegt hij Neem mijn juk op je. Wat bedoelt hier Jezus hier nou letterlijk mee? Weet je, in Israël was het gebruikelijk dat twee runderen naast elkaar liepen onder hetzelfde juk. [51:22] Dat juk dat was prachtig uitgesneden en dat paste precies op de rug van deze runderen. Als Paulus op een gegeven moment spreekt over een ongelijk juk, dan bedoelt Paulus daarmee dat als een van de runderen bijvoorbeeld dood was, dan zetten ze ook wel eens een ezeltje naast zo'n rund. [51:44] Nou, dat was schoppen en bijten en dat ging gewoon niet. Dat twee verschillende onder datzelfde juk, dat gaat niet. En zo zegt hij een gelovig en ongelovig samen, dat kan gewoon niet. [51:59] Dat werkt niet. Nou, hij zegt hier Neem mijn juk op je. Dat juk, hij zegt hier letterlijk kom nou naast mij onder hetzelfde juk. [52:12] Kom maar naast mij lopen. Mijn juk. Waar ik onder zit, kom jij er ook onder samen. Dat betekent als wij naast hem onder hetzelfde juk terecht gekomen zijn, dan gaan we dezelfde kant op. [52:27] En dat bepaalt hij het tempo. Nou, en dat is hetgeen wat hier zo duidelijk naar voren komt. Leer van mij. [52:39] Leer van mij de richting die we gaan. Het tempo wat we hebben. Leer van mij. Oké, ik weet wel hoe dat moet met dat juk. Kom maar naast mij lopen. [52:51] En dan zegt hij, ik ben zachtmoedig. En nederig. Zachtmoedig. Wat betekent dat? Heel veel mensen denken, zachtmoedig, dat, nou dan ben je zeker een zachtgekookt eitje of zo. [53:08] Dan kan iedereen over je heen lopen. Dan heb je geen ruggengraat. Of weet je wie de meest zachtmoedige man ter wereld die ooit geleefd heeft was? Was? Was Mozes, hè? [53:22] Was Mozes een zachtgekookt eitje? Zo. Je had hem moeten zien toen hij van de berg af kwam en toen het volk rondom het gouden kalf danste. De letterlijke betekenis van zachtmoedigheid betekent letterlijk de dingen zien met de ogen van God. [53:42] Dat is letterlijk het zachtmoedige. Leren met de ogen van God kijken. Dat is het eerste. En dat betekent, als je met de ogen van God gaat kijken, dan weet je, God heeft het allang klaar. [54:01] Hij heeft het allang klaar. Hij kon al rusten. Ten tweede, dan zegt de Heer, er leert van mij, want ik ben nederig van hart. [54:14] Het woordje nederig in de Bijbel heeft nooit te maken met het feit van een beetje kruiperig doen. Ja, ik ben wel de nederigste hoor. [54:25] Zo op die manier. Nee. Nooit. Weet je wat de letterlijke betekenis van het woordje nederig is? De betekenis van het woordje nederig betekent letterlijk afhankelijk. [54:37] Afhankelijk willen zijn. Was de Jezus nederig? Hij was volkomen afhankelijk van zijn vader. Volkomen. Leer van mij. [54:50] Nou en op deze manier krijg je echt die innerlijke rust. Rust. René Dijkstra is een keertje een beetje nieuws geweest door Plagiaat. [55:03] Hij is psychiater in Leiden, hoogleraar. En hij zei een keertje, de moderne mens is rusteloos op zoek naar rust. [55:15] De moderne mens is rusteloos op zoek naar rust. Want als we dan een keertje uit kunnen rusten, dan jakkeren we achter een grasmachine aan. [55:29] En dan gaan we allerlei actieve dingen doen. En als we maar bezig zijn, maar dan kom je nog niet tot rust. Weet je, als je echt wil kijken wat, als je een voorbeeld wil zien om echt tot rust te komen, dan moet je ze met Shabbat in Jeruzalem eens rondlopen. [55:51] En met name in die Joodse wijken. Weet je, daar zitten ouders met kinderen heerlijk op een pleintje te kijken. Hoe de kinderen spelen. En die doen gewoon niks. [56:03] Die doen gewoon niks. Die zitten gewoon te zitten en te kijken en te genieten. Maar die gaan niet zich afjakkeren op zo'n vrije dag. Als wij een vrije dag hebben, dan staan we in de file om naar het strand te gaan. [56:15] We kunnen een uurtje bij het strand kijken, dan staan we in de file om weer naar huis te gaan. We proberen allerlei activiteiten te ondernemen op onze rustdag. Ja, heel veel mensen vinden het ook moeilijk om tot rust te komen. [56:28] Want dan kom je een beetje bij jezelf, hè. Je moet eens weten hoeveel huwelijken er stranden tijdens de vakantiemaanden. [56:39] Want dan houdt het werk even op en ja, dan krijg je ineens met elkaar te maken. En dan kom je tot rust. Of mensen die angstig worden, of mensen die overspannen worden. [56:49] Juist op de momenten dat je ineens tot een situatie komt van een rusttoestand. En toch is het zo belangrijk om echt tot rust te komen. [57:02] Nog iets. Dan zegt u misschien van, oké, dat vind ik allemaal wel mooi, tot rust komen. Maar dan kom ik nooit klaar met mijn werk. Heb ik altijd tijd tekort? [57:13] Wat gebeurt er met onze tijd? Weet je dat er heel veel mensen zijn die totaal geen grip hebben op hun tijd. [57:24] En dan is de dag voorbij. En dan zeggen ze, ik had dat nog willen doen, ik had dat nog willen doen. En dat is niet gelukt. Weet je waar je het meest moe van wordt? Je wordt niet moe van de dingen die je gedaan hebt. [57:39] Maar je wordt pas moe van de dingen die je moet doen. Die je steeds maar vooruit schuift. Daar word je het meest moe van. Dat is ervaring. [57:52] Je wordt niet moe van de dingen die je gedaan hebt. Maar je wordt moe van de dingen die je moet doen. Daar word je moe van. Soms heb je wel eens het idee dat de tijd als fijn zand gewoon tussen je vingers door glipt en weg. [58:09] Het is weg. Je hebt geen grip op je tijd. De wereld waar wij vandaag in leven is vol met ongeorganiseerde mensen. Wat betreft een tijd. [58:20] Ze weten niet wat ze met een tijd... Mensen die hun afspraken vergeten. Chaos op hun bureau. Chaos in hun huis. En dat leidt tot vermindering van je zelfwaarde. [58:33] Altijd bezig met onzinnige activiteiten. Geen enthousiasme over je werk. Persoonlijke relaties komen onder druk. En met name je relatie met God. Als ik mijn werk goed kan organiseren... [58:50] Dan kan mijn vrouw dat zien aan de orde op mijn bureau. Echt waar. Oh, je hebt aardig in orde. Je kan het zelfs zien aan de staat van mijn auto. [59:04] Organiseren. Tijd. Waar haal je je tijd vandaan? Hoe word je meester over je tijd? En dan heb je natuurlijk de vraag... Hoe deed de Jezus dat dan? [59:16] Hoe deed de Jezus dat allemaal... De Jezus had geen auto? Hij had geen vliegtuig. Hij had geen internet. En toch heeft er nooit iemand hier op aarde geleefd... [59:28] die zoveel werk gezet heeft. En zoveel betekend heeft. En zo vruchtbaar geweest is als de Jezus. Kunnen we ooit lezen... [59:39] in de Bijbel... dat de Jezus... zei... Ik heb geen tijd. Of ik heb het te druk. Weet je, dat is ook een modewoord, hè? Als je het druk hebt, dan... [59:50] Oh, dan ben je zeker wel een interessant persoon, hè? De Jezus heeft het nooit te druk gehad. Hij heeft het nooit gehaast. Hij deed zoals... zoals Jacob... [60:02] Laat mij maar rustig verder gaan. Ik denk dat een van de belangrijkste... principes van de Jezus was... [60:12] toen hij in deze wereld kwam... wist hij precies... waarom hij kwam. Elke dag wist hij... [60:23] Daarvoor ben ik hier. Hij kende... Hij was heel gericht. Hij wist... wat het doel was van zijn leven. Hij wist dat... [60:33] God hem gezonden had. En hij liet zich niet afleiden. Betekent niet dat iedereen... autist moet worden of zo, hoor. Jeel of zo. Helemaal niet. [60:45] Maar hij... Hij had een missie. Hij wist... drommels goed. Hij wist ook... wat zijn beperkingen waren. Hij kende... zijn grenzen ook. Maar hij had ook tijd... [60:56] om mensen om zich heen te trainen. En... en ze ook... te instrueren... om dingen te doen... die hij niet hoefde te doen. Wij moeten leren... [61:10] net zoals met geld. Net zoals... dat we met geld... moeten leren omgaan... en moeten budgetteren. En budgetteren... betekent... je moet geld apart zetten... [61:22] voor de dingen die echt noodzakelijk zijn. Je moet geld... apart zetten... voor dingen die wenselijk zijn. En je moet geld apart zetten... [61:33] voor dingen nou... die je misschien... wel eens leuk vindt. Maar als je dat andersom gaat doen... dan... blijft er elke maand... [61:43] een stukje maand over. En niet een stukje geld over. En daar redden we het niet. We moeten leren om te budgetteren. Net zoals dat je dat met geld doet... [61:54] moet je dat ook met je tijd doen. Waar besteed ik mijn tijd aan? En weet je... als je dat niet kunt... als je dat niet kunt... ja weet je... [62:05] iemand zei eens een keer... Gordon MacDonald... die schreef in zijn boekje... ongestructureerde tijd... is vaak weggegooide tijd. [62:18] Ongestructureerde tijd... is vaak weggegooide tijd. Ze wordt juist... aan mijn zwakheden besteed. Onbelangrijke dingen. Ze wordt in beslag genomen... [62:30] door dominerende mensen om ons heen. Ze wordt ingezet... voor allerlei noodsituaties... die eigenlijk wel kunnen wachten. En ze vraagt om applaus. [62:44] Ongestructureerde tijd. Wat bedoel ik daarmee? Eén voorbeeld. In mijn tijd toen ik... predikant was in Enschede... werd ik een keer op een zaterdagmiddag gebeld. Ik was... [62:56] ik sprak elke zondag twee keer. En ik was bezig met de avonddienst... om die voor te bereiden. En ik werd... zaterdagmiddag om een uur of twee... gebeld door een... [63:08] een vrouw... van een echtpaar... bij ons in de gemeente. En ze zei... dominee Niemeijer... zou u... vanmiddag kans zien... om bij ons te komen. Want... [63:18] we worstelen zo met ons huwelijk. We komen er niet uit. En we zouden graag... van u... ja... met u een gesprek willen hebben. We komen in een crisis situatie. [63:31] Want ik was bezig... met de preek... voor zondagavond. Moet ik kiezen... moet ik nou... die voorbereidingen... voor de zondagavond... die is aan de kant zetten... [63:42] en naar deze mensen gaan? Ja... die preek... die was voor de hele gemeente. En nou zou ik dus moeten kiezen... voor... dit echtpaar. [63:55] Toen zei ik tegen deze vrouw... hoe lang... hebben jullie hier al... Oh ja... dit loopt eigenlijk al wel twee jaar. [64:08] Oh. Maar waarom belt u dan... nu pas? Was mijn tweede vraag. Toen zei ze... [64:19] nou weet u... we hadden vanmiddag toevallig... alle twee tijd... voor een gesprek met u. Toen zei ik... [64:30] ja... maar ik heb geen tijd... nu... op dit moment. Kunnen we een afspraak maken... voor volgende week? Dan heb ik wel tijd voor u. [64:40] Dan kunnen we rustiger praten. Nou met veel... haken en ogen konden we toen... de week daarna... een afspraak maken. Begrijp u wat ik bedoel? Als ik mijn tijd toen... [64:53] niet gestructureerd had... gingen anderen bepalen... wat ik ging doen. dan wordt je tijd weg... gezogen door noodsituaties... door dominerende mensen... [65:04] om je heen. En dan ben je je tijd kwijt. Dan zijn de dagen zo voorbij. En weet je wat je dan krijgt? Ik kom zelf uit... [65:16] de tuinwereld. Als je nou een hele mooie bloementuin hebt... dan wil je aandacht geven... aan je bloemen. Je hebt een mooi overzicht. Dan weet je... [65:28] als je... de grip over je tijd kwijt bent... en de ene wil dit... en de ander wil dat... dan wordt je tuin... binnen de kortste mogelijk... overwoekert... [65:39] door allerlei onkruid. En dan zie je... van de mooie bloempjes... niks meer terug. En dan is het soms wel eens nodig... om de snoeischaderen... even bij te halen... en de... die woekeraars... [65:51] weer eens even terug te knippen. Ik heb het uit ervaring... zo vaak meegemaakt... dat mensen soms zo dominerend... over jouw tijd kunnen beslissen. En jou in beslag kunnen nemen. [66:04] En wat dat betekent... heb ik een hele... kordate vrouw naast me staan... die me er wel eens opmerkzaam op maakt... van Theo... nee, moet je niet doen joh. Moet je een andere keer doen. Je bent zo gauw geneigd... [66:16] om de reddende engel te zijn... in bepaalde situaties. Waarvan je ook weet van... nou... misschien wordt het ook wel eens... een beetje misbruikt. Misschien kan het ook wel... een ander moment. [66:31] Het is zo belangrijk... om ook in ons leven... tot die rust te komen. Tot stilte te komen. Die stilte in je leven. [66:43] Weet je... de Heer Jezus... die zocht zo de stilte op... in zijn leven. Staat op een gegeven moment... aan het einde... vlak voordat de Heer Jezus... gevangen genomen werd. Dat de Jezus... [66:55] en dan staat er in... in... in... in Lucas... dat hij overdag... leerde hij in de tempel. En weet je waar hij... s'nachts was? En dan staat er... [67:05] s'nachts... was hij buiten... op de Olijfberg. Het is wat hè? Dagenlang. En na de nacht... [67:15] op de Olijfberg... ging hij weer de tempel binnen... en hij leerde hem weer. En s'nachts ging hij weer terug... naar zijn plekje op de Olijfberg. En dan... de volgende dag... dat was dag en nacht werken... [67:27] voor de Jezus hè. Maar hij vond wel die stilte. Dat alleen zijn met God. En weet je... dat is... zo belangrijk... dat je ook... in deze hectische wereld... [67:38] die stilte... mag ervaren... in je persoonlijk leven. Moeder Teresa... nou... al onbekend... zei zo mooi... over stilte. [67:49] God kan niet gevonden worden... in het lawaai... van de rusteloosheid. God is een God... van stilte. Zie hoe de natuur... de bomen... de bloemen... in stilte groeien. [68:02] Zie de sterren... de zon en de maan... hoe ze in stilte bewegen. Hoe meer wij... in stil gebed... ontvangen... hoe meer we... in het actieve leven... [68:14] kunnen geven. Dat zijn mooie woorden... van moeder Teresa. Juist die stilte... zo belangrijk is... ook in je persoonlijk leven. Mozes... [68:25] die luisterde... in stilte... naar de stem... van God... en openbaarde zich aan hem. Hij kon de heerlijkheid... van God... aan de achterkant zien. [68:37] Aaron... luisterde... naar de stem... van het volk. naar hun klachten... hun eisen... en hun verlangens... wat tot een enorme... teleurstelling leidde. Het is maar net... [68:48] naar wie je luistert. Voor wie je stil wilt zijn. Nou... dan ga ik toch even... een paar dingen zeggen over... de oorzaak... [68:59] van zoveel rusteloosheid... in de maatschappij... waarin we terechtgekomen zijn. ehm... ehm... en ik denk dat... ook met name... de sociale media... [69:09] daar een hele belangrijke rol in speelt. ehm... weet u dat... in 1971... nou... [69:19] dat is nou... vijftig jaar geleden... in 1971... de eerste... e-mail... verzonden werd. de eerste e-mail... dat waren een aantal... [69:30] techneuten... die zaten in... twee kamertjes... naast elkaar... met twee computers... en toen hebben ze het... voor de eerste keer... voor elkaar gekregen... [69:40] dat van de ene computer... naar de andere computer... een berichtje gestuurd werd. 1971. Dat is de eerste keer. En ze klopten tegen de muur... het is gelukt! Het is gelukt! [69:53] Noem maar vijftig jaar geleden... de eerste e-mail. Maar wat heeft het een revolutie veroorzaakt? Wat heeft het een verandering veroorzaakt? [70:05] Er zijn heel veel manieren... om nu, op dit moment... met elkaar te kunnen communiceren. Via Facebook, WhatsApp, Twitter... Snapchat... Instagram... weet je dat... [70:19] 95%... dit is alweer een onderzoek... van twee jaar geleden. Dus het zal ongetwijfeld... ongetwijfeld meer zijn. 95% van de jongeren... [70:30] van 12 tot en met 35 jaar... maken gebruik van internet. 95%... minimaal... procent. Van de jongeren... [70:43] van 12 tot 35 jaar... jaar... nee, wacht even... van de jongeren... van 12 tot 18 jaar... is 25%... [70:56] dus... van 12 tot 18-jarigen... is 25%... dagelijks... 3 tot 5 uur bezig... met sociale media... en internet. 10% van hen... [71:11] is zelfs meer... dan 5 uur... per dag... daarmee bezig. En... over het algemeen... wordt... [71:23] gezien... dat meisjes... nog meer... met sociale media... bezig zijn... dan de jongens. Men heeft zich afgevraagd... [71:34] waarom dat sociale media... zo intensief gebruikt wordt. Nou... 5 dingen... we vinden het leuk... je kunt contact leggen... met anderen... anderen doen het... [71:46] uit verveling... nou ja... je ziet het toch... je ziet het toch... overal om je heen... bij de bushokjes... in de trein... er is niemand meer... [71:58] die met elkaar praat. Ze zitten allemaal... allemaal zo... en niet meer van... hé... wat leuk dat je bent... of... allemaal in... in een eigen wereldje... [72:09] uit verveling... je kan kijken naar anderen... je wil geen informatie missen... dat zijn... ja... dingen waarom... [72:20] dat zo intensief gebruikt wordt... die sociale media... en wat het laatste betreft... je wilt geen informatie missen... weet je dat er onder heel... onder de helft van de jongeren... [72:31] die hebben last van... ze noemen dat... FOMO... de helft van de jongeren... heeft last van FOMO... en FOMO... betekent... fear of missing out... [72:42] dat betekent... ze willen... absoluut... niets... missen... het mag er niet ontgaan... nou ja... dat leidt natuurlijk... tot soms... [72:53] hele asociale situaties... als je... met elkaar aan het... eten bent... of je komt op bezoek... ja... dan... dan... dan... dan ligt dat ding naast je... [73:04] en... dan moet... bekeken worden... en je bent er bij... en je bent er ook niet bij... nou... u... u weet dat waarschijnlijk wel... uit eigen ervaring... dat... dat... dat... dat... dat... zeer asociaal... [73:14] Els van Dijk... uit Amersfoort... de directeur van de EH... die schreef een tijdje geleden... nog niet zo lang geleden... [73:26] zaten de studenten... na afloop van een college... op de trappen... met elkaar... om over de les na te praten... dat is een interessant college... en dan zaten ze na afloop... [73:38] met elkaar te discussiëren... op de trap over dat college... ze zegt... nu... direct na de... het college... checken ze... [73:49] allemaal hun iPhone... om te zien... wat ze allemaal... tijdens het college... gemist hebben... nou ja... zo gaat het dan hè... ze heeft er wel wat moois... [74:00] wat nieuws op ontdekt... ze heeft in ieder geval... besloten dat... als jonge lui... smorgens vroeg... in Amersfoort aankomen... dan worden alle mobieltjes ingeleverd... [74:11] en ze krijgen ze pas weer terug... als ze naar huis gaan... ja... nou ja... als het zo moet... en als het zo beter... u snapt natuurlijk wel... dat op zo'n manier... [74:22] de schoolprestaties... erg onder druk staan... de vele uren... die leerlingen... met sociale media... kunnen bezig zijn... wordt natuurlijk niet besteed... aan huiswerk... en huiswerk maken... [74:33] met... een aandachtvragende... iPhone-age... bevordert... je concentratie ook niet... weet je dat door... veel gebruik van sociale media... [74:45] en in de sociale media... via Facebook... of wat dan ook... dan wordt het altijd... mooier voorgesteld... dan dat het is... ze proberen het altijd... [74:56] mooier voor te stellen... en... en weet je dat... het ideaalbeeld... wat via Facebook... en allerlei andere sociale media... op je afkomt... [75:07] door een... een Brits onderzoek... wees uit... dat via Instagram... dat meisjes... uiteindelijk... tot een negatief... zelfbeeld komen... [75:19] want... al die beelden... die ze krijgen... zijn vaak veel mooier... dan wat het in werkelijkheid is... en ze denken... ja, daar kan ik niet aan tippen... en ze krijgen... een heel negatief... [75:29] zelfbeeld... want... die beelden... die zijn gefotoshopt soms... en het is... lang niet zo mooi... als dat je het altijd krijgt... het leidt ook... tot heel veel... [75:39] slapeloosheid... als je heel veel uren... naar dat blauwe scherm... zit te kijken... en... het is... a... slecht voor je ogen... [75:49] maar dat beroef je ook... van je nachtrust... door de verstoring... van... melatonine... wat je dus nodig hebt... voor je nachtrust... gaan... jonge lui... naar bed... terwijl hun lichaam... [76:00] nog in de werkstand staat... nou... er wordt niet geslapen... en... eh... als je je iPhone mee... naar bed gaat... en je wil niks missen... [76:11] nou... dan... weten natuurlijk wel... dat... heel veel... en het is ook bekend... heel veel... jonge lui... hebben ontzettend veel slaap... ze missen een goede nachtrust... [76:23] en ze hebben geen concentratie meer... het kan leiden tot... verslaving... volgens het Centraal Bureau... voor Statistiek... en dat is nogal wat... [76:34] het Centraal Bureau... voor Statistiek... heeft uitgevogeld... dat minstens... 30%... van de meisjes... niet meer... zonder... WhatsApp... Facebook... [76:45] of Instagram... kan... ze kunnen niet meer zonder... we hebben dat... pas nog... met een jeugdweekend... we beginnen heel vaak... het jeugdseizoen... [76:56] bij ons in de kerk... met een jeugdweekend... en wij hadden... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... [77:06] als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... als... [77:17] als... als... als... als... als... En s'avonds, de jeugdleiders konden het niet voor elkaar krijgen dat die jeugd hun telefoontjes in de doos beneden lieten. [77:31] Nee, maar mijn ouders zeggen dat het mag. En weet je wat je dan krijgt? Aan de ene kant heb je de iPhone en aan de andere kant hebben deze jongelui hun knuffeltje nog. [77:43] Ik vind het zo aandoenlijk hè. Aan de ene kant hun knuffeltje. Ze zijn aan de ene kant zo onvolwassen en aan de andere kant moeten ze zo volwassen zijn als het kan. [77:54] Wat is er toch aan de hand met deze jongens en meisjes? Meisjes die gebruiken de iPhone of sociale media met name voor contacten. [78:11] Communicatief zijn meisjes veel beter vaak dan jongens. En jongens gebruiken sociale media vaak meer voor games en spelletjes en allerlei andere dingetjes. [78:22] Maar het is wel gebleken dat het veel meer doet dan je denkt. Meisjes die willen zoveel mogelijk likes, reacties zien te krijgen. [78:34] Want daar zijn ze in. En als ze dat niet hebben, ja dan worden ze depressief. En het is ook bekend dat juist door intensief sociale media gebruik de kans vijf keer groter is dat je uiteindelijk verslaafd raakt aan drugs, aan roken en aan alcohol. [78:56] Daarnaast schijnt het. Er is een onderzoek geweest, een neurologisch onderzoek geweest. [79:09] Laat ik het heel eenvoudig houden. Een jaar of veertig geleden kende ik zeker zo'n veertig, vijftig telefoonnummers uit mijn hoofd. [79:25] Je hoeft maar de naam te noemen of ik wist het wel. Tegenwoordig niet meer zo. Weet je waar al die telefoonnummers nu staan? Niet meer hier, maar op mijn telefoon. [79:36] Ze zeggen wel eens, neurologen die zeggen wel eens, we hebben niet meer een geheugen hier, maar we hebben een extern geheugen. We weten precies waar het staat, we hoeven het niet meer te onthouden. [79:49] Nou binnen de neurologie zegt men, juice it or lose it. En het is bekend dat hele verbindingen tussen hersenen gewoon verdwijnen. [80:04] En dat het denkvermogen en het opslagvermogen, wat hersenen kunnen, dat het heel erg aan het verminderen is. [80:17] En dat dat desastreus is voor de huidige generatie. Kijk, we weten precies waar het allemaal staat, waar je het kunt vinden, maar we hebben het niet meer paraat hier. [80:31] Het zit niet meer hier. Dus er is een enorme verandering in de hersenen bij mensen door een veelvuldig gebruik met sociale media. [80:45] En natuurlijk heeft dit alles ook te maken met vreselijk veel eenzaamheid. HP De Tijd schreef onlangs een artikel over de vereenzaming onder jongeren. [80:58] Ze hebben genoeg contacten via sociale media, maar ze hebben echt weinig echte vrienden. Door het gebruik van sociale media blijkt men juist minder sociaal te worden. [81:12] Er stond pas een artikel in de krant dat meisjes soms grote moeite hebben om gewoon iemand te bellen. Om met iemand te spreken. Ja, appen dat gaat veel makkelijker. [81:25] Maar om iemand te spreken. En het is gewoon niet voor te stellen dat gewoon het lijfelijke contact, wat dat betreft, steeds moeilijker wordt. [81:38] De face-to-face communicatie. Overmatig gebruik van sociale media veroorzaakt regelmatig depressie, groepsdruk, eetstoornissen, concentratieproblemen, relatieproblemen. [81:53] En met name door de zelfpromotie. Wat ben ik goed? Wat heb ik het mooi gedaan? Narcissme. En het is niet het echte leven. [82:06] Het is een schijnleven wat je met name door die sociale media krijgt. Daarnaast heb je natuurlijk ook te maken met pestgedrag. [82:16] Moet je eens weten hoe via sociale media jonge lui soms elkaar vreselijk kunnen pesten. Of niet alleen jonge lui elkaar, maar ook leerkrachten op school gepest worden. [82:30] Gewoon. Ik ken voorbeelden van leerkrachten die het niet meer uit kunnen houden omdat ze via de sociale media op school zo voor gek gezet worden. En het gewoon niet meer uit kunnen houden. [82:41] Onder groepsdruk. Ja, en natuurlijk ook jonge lui die ongewild foto's van zichzelf laten maken. [82:55] En dan onder druk gezet worden van, ja als jij dit niet doet dan zetten we het op internet. Dan zetten we het op de sociale media. En dan van alles en nog wat voor elkaar kunnen krijgen. [83:07] Natuurlijk heel wat wat er via deze sociale media gebeurt. Maar als laatste wil ik toch ook dit zeggen. Door sociale media hebben we te maken met een enorme boes als het gaat over pornografie. [83:24] Weet je, een lichaam, je lichaam heeft instrumenten om bepaalde onreinheid uit je lichaam weg te zuiveren. [83:43] Je hebt je nieren, je hebt je bloed. Ja, je hebt mechanismen in je lichaam om jouw lichaam te zuiveren. Maar zijn er ook bepaalde mechanismen die onze geest kunnen zuiveren? [84:00] Of dat wat je gezien hebt. Weet je, wat je via porno ziet, dat staat op je netvlies. [84:12] Dat staat in je geheugen. Kijk, als je een slok alcohol drinkt, dat kan al een keertje weggaan. Of roken, of drugs. [84:23] Dat kan uit je lichaam weggehaald worden. Maar wat je met je ogen ziet, ja, dat staat soms zo op je netvlies. [84:36] Dat staat soms zo in je geheugen. Dat raak je soms je leven lang niet meer kwijt. Dat is heel wat anders. En daar heb je te maken met sociale media. [84:50] Porno is sociale media. Het is toegankelijk voor iedereen. Het is betaalbaar. Het is anoniem. [85:02] Met andere woorden. Het is makkelijk. Het is goedkoop. En niemand weet het. En het is bekend. [85:16] Wij proberen natuurlijk het water zuiver te houden. De lucht zuiver te houden. Het voedsel te controleren. Zodat we niet besmet worden met onreinheid. Maar we worden zo besmet met onreinheid voor de menselijke geest. [85:34] Porno sites kennen meer bezoekers. En dan hebben we het over Nederland even. Dan Netflix. En ik weet dat... Ik vind het heel fijn dat u geen Netflix-klever bent. [85:48] Want er zijn heel wat christenen die elke avond door Netflix aan huis gebonden zijn. En de ene film naar de andere film bekijken. Gelukkig u niet. Hoop ik. [85:58] Maar... Maar... Er zijn... Even kijken hoor. [86:11] Ja. Nou, er zijn mensen die... De porno sites kennen meer bezoekers dan Netflix, Amazon en Twitter bij elkaar. [86:24] Nou, dat is nogal wat. Vele miljarden euro's worden besteed aan porno. Miljarden euro's. In Amerika... [86:37] Wordt er meer besteed aan porno... Dan aan voetbal, basketbal en hongbal met elkaar. Zoveel. Onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat 25% van alle internetgebruikers porno bekijkt. [86:58] Dat is onderzoek geweest. Waarvan 10% van de jongeren dagelijks. Als er mensen zijn die regelmatig naar porno kijken... [87:16] Dan leidt dat tot... Ja... Dysfunctioneer in de maatschappij. [87:27] Sommige mensen die porno kijken, die hebben een soort sluier voor hun ogen. Het leven gaat aan hen voorbij. [87:39] Ze voelen zich beroofd van eigenwaarde. Het is zelfs zo... Ja, als je aan porno verslaafd bent, dan wil je steeds meer nieuwe dingen zien. [87:53] Je lusten moeten steeds... Hebben steeds meer lustprikkels nodig. En moet steeds meer. Want dat heb je al een keer gezien. Zo zelfs... Je wordt van je vrijheid beroofd. [88:06] En hersenonderzoek heeft uitgewezen dat door pornogebruik... Gebruik de lustsystemen in de hersenen overgeactiveerd worden. Waardoor de gezonde, natuurlijke lusten verdwijnen. [88:21] En de belangstelling voor je vrouw en je kinderen verdwijnt. En zo raken mannen hun vrouwen kwijt. En vrouwen hun mannen. En kinderen hun ouders. Wat ik nou zo frappant vind... [88:35] We kennen allemaal in Nederland de campagnes tegen nicotine. Tegen roken. De campagnes tegen alcohol. Die jouw lichaam aantasten. Maar is er in Nederland ooit een campagne geweest tegen porno? [88:51] Die je geest aantast? Eigenlijk niet. Waarom? Nou... Het zou zomaar kunnen zijn dat er ook onder politici mensen zijn die aan porno verslaafd zijn. [89:10] U begrijpt natuurlijk wel dat deze hele sociale media, deze wereld, zo kapot aan het maken is. En zoveel onrust veroorzaakt in het land waarin wij wonen. [89:24] En daarom... Ja... Er zijn heel wat boeken over geschreven. Er is ook een... Ik ben op dit moment een heel protocol aan het lezen wat binnen de GGZ daarvoor gebruikt wordt. [89:35] Om kinderen en ouders ook te benaderen over deze hele sociale media. En de rol die deze sociale media in deze mensen, kinderen speelt. [89:49] Maar het allerbelangrijkste is dat we... Ja, dat we terug moeten naar wat God bedoeld heeft met het leven. [89:59] En nogmaals... En nogmaals... Weet je, als je God loslaat... De ruimte die God in je leven had, als God daar verdwijnt, dan wordt dat opgevuld... [90:13] Door allerlei andere machten. En daarom... Het is zo ontzettend belangrijk om in deze tijd... Ja, dicht bij de Heer Jezus te blijven. Satan... [90:26] We lezen van Satan... Is een mensenmoordenaar van de beginnen. Is een leugenaar. En... Ja, meer dan ooit... Moeten we... [90:38] Teruggaan naar dat wat de Bijbel ons leert. Teruggaan naar die rust. Die echte rust. In Christus. Hij heeft het allemaal volbracht. [90:50] En... Satan die... Soms heb ik wel eens het idee dat Satan op zijn achterste poten staat... En probeert nog om zoveel mogelijk mensen mee te nemen naar de verlorenheid. [91:03] En je kan ze bijna niet meer bereiden. Ja... Kijk, de meeste jongens en meisjes... Die krijgen op hun twaalfde, of als ze naar de middelbare school gaan... [91:14] Hun eerste iPhone. Of hun eerste smartphone. De meeste jongens, meisjes van twaalf jaar. En dat is... Het moment... [91:25] Waarop je zomaar je kinderen ineens kwijt kunt raken. Kun je het controleren? Kijk, als ik... S'avonds... [91:35] Naar bed ga... Dan doen we de deur op slot. Ja, ik doe altijd de deur op slot. Hoewel we in Losser wonen. Maar ik doe wel de deur op slot. [91:47] Dan is het klaar. Maar ja... Met sociale media staan de deuren al wijd open hoor. Alles komt binnen. En om dan te zeggen... [91:58] Nee, het is nou klaar. Het is nou even klaar. Nou, je hebt al heel veel wijsheid nodig. Als ouders... Met pubers die net voor het eerst een smartphone hebben. [92:10] Om ze te helpen. Te trainen. Om daar goed mee om te gaan. Dus ik zou echt willen vragen. Vooral naar dat wat we vanavond gehoord hebben. Hoe vreselijk het is dat... [92:22] Naast de goede dingen. Prachtig. Je kunt sociale media op een hele goede manier ook inzetten. Zeker ook voor de verkondiging van het evangelie. Dat doen wij ook vanuit zoeklicht. Maar hoe Satan dit kan misbruiken. [92:35] En leven ze kapot kan maken. En wat is het dan belangrijk? Dat we zorg voor elkaar dragen. En met name de jonge generatie. Die misschien niet zo goed weten hoe ze met die sociale... [92:48] Ja, ze kunnen er heel technisch goed mee omgaan. Maar niet zo goed weten wat het allemaal in hun leven doet. Om hen ook lief te hebben. En hen ook misschien te helpen om niet goed mee om te gaan. [93:04] Rusteloosheid in het leven. Maatschappelijke ontwikkelingen. Nou, volgende keer gaan we met elkaar eens nadenken. En dat is dan de laatste keer natuurlijk. Over, ja, wat is nou het doel van het leven? [93:16] Waarom heeft God überhaupt een mens gemaakt? Had God dat nodig? Of niet? Een hele mooie studie ook. En ik hoop dat we dan ook met elkaar weer veel kunnen leren. [93:29] Goed, tot zover deze studie. En ik hoop dat we het zo enjoyed. 22… Ja. 13… 25… 24… 24… 25… 25… 24… 25… 25… 25… 26… 26… 26… 26… 28… 28… 28… 27… 27… 27… 27… 28… 28… 29… 29… 29… 29…