Transcription downloaded from https://audio.dereddingsark.nl/sermons/107620/nahum-deel-1/. Disclaimer: this is an automatically generated machine transcription - there may be small errors or mistranscriptions. Please refer to the original audio if you are in any doubt. [0:00] Goedenavond. Een beetje maagertjes hoor. Goedenavond.! Kijk, ik weet in ieder geval dat u nu nog wakker bent. [0:11] En dan kijken we hoe lang u dat volhoudt. Ik ben blij om bij u te mogen zijn. En met u na te mogen denken over het bijbelboek Nahum. Dat is waarschijnlijk een boek dat in uw bijbel zich bevindt in het gedeelte waar de pagina's nog wat wit zijn. [0:30] Omdat dat over het algemeen gesproken niet zo heel veel gelezen wordt. En ik zie er naar uit om ook met u een studie te gaan doen over dit boek. [0:42] Voor de meesten van u ben ik bekend. Ik zal misschien als er nieuwe mensen zijn, wil ik het even mezelf voorstellen. Ik ben dus Mark Brussel. Ik ben 44 jaar oud. Ik ben getrouwd. Vandaag is een bijzondere dag. Vandaag zijn we 20 jaar getrouwd. [0:57] Dank u. We vieren het op een ander moment. Want mijn vrouw heeft het ook heel erg druk op dit moment. Dus we hebben een andere daapel gekozen om het echt te vieren. [1:08] We hebben drie kinderen. Een zoon van 17, een zoon van 16 en een dochter van 10. Ik woon in Putten. Dan mag ik in dagelijkse leven leiding geven aan het werk van de Hericon. Sommigen zijn er wel eens geweest. [1:20] Dat hebben we wel van gehoord. Dat is een plek waar we veel bezig zijn. Vooral in de zomer met kinderen, kinderkampen, ook tienerkampen. Maar ook voor volwassenen en zelfs voor senioren. [1:31] In de zomer, maar ook in het buitenseizoen. Afgelopen weekend hadden we bijna 40 jongvolwassenen. Tussen de 20 en de 35. En over anderhalve week hebben we zo'n 50 tieners. [1:42] Tussen de 13 en de 15. En het is mooi om te zien dat we aan alle leeftijden het evangelie van de Heer Jezus mogen vertellen. En daarnaast mag ik op de zondagmorgen ook her en der in het band volgaan. [1:55] En nu mag ik dus bij u zijn. We gaan met elkaar nadenken over het boek Nahum. Voor mij is een bijbelstudie, als we vanavond en de komende twee avonden doen, iets anders dan een preek. [2:06] Een preek is meestal een geheel met een inleiding en een middenstuk en een conclusie. Maar eigenlijk wat ik met u wil doen, en we gaan vanavond daarmee beginnen, is ik wil met u eigenlijk gewoon door het hele boek Nahum wandelen. [2:19] Dus dan beginnen we in hoofdstuk 1 vers 1. En we lopen eigenlijk gewoon vers voor vers door het boek heen. En zo zijn we dan aan het einde van de derde avond bij het laatste vers van het derde hoofdstuk gekomen. [2:30] Vanavond doe ik het ietsje anders. Ik neem een wat langere aanloop om wat na te denken met elkaar over het boek Nahum. Voordat we ook in het boek zelf duiken. [2:42] Dat betekent dat we vanavond, althans was mijn planning, hoofdstuk 1 vers 1 tot en met 8 behandelen. En dan morgenavond de rest van hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2. En dan de laatste avond, zo de heren hebben we het hoofdstuk 3. [2:56] Ik ben heel blij om te zien dat u een bijbel heeft meegenomen. Dan zegt u misschien dat lijkt voor de hand liggend. Dat is het niet. Heel veel gemeenten komen mensen en nemen geen bijbel mee. [3:07] Voor mij onbegrijpelijk. Ik zeg wel eens, als je gaat tennissen, dan ga je ook niet zonder een racket. Als je naar de gemeente gaat om Gods woord te horen, dan neem je je bijbel mee. Om mee te lezen en ook mee te denken. [3:20] Want degene die vooraan staat, die heeft niet een speciale inspiratie gekregen van God. Als we een stukje lezen, dan zeg ik meestal na het lezen van het stukje, tot zover het feilloze gedeelte van de preek. [3:37] Want dat is het woord van God. En dat is feilloos. Maar op het moment dat wij erover gaan praten, is het altijd goed om ook goed mee te luisteren. En te horen of wat de spreker zegt ook daadwerkelijk klopt. [3:49] Ik weet niet hoe het u vergaat, maar mijn ervaring is dat heel veel mensen liever het Nieuwe Testament lezen dan het Oude Testament. Misschien zegt u, nou ik kan ook echt genieten van het Oude Testament. [4:01] Maar ik ontmoet toch best wel christenen die eigenlijk niet zo goed met het Oude Testament uit de voeten kunnen. Omdat ze daarin soms een beeld van God tegenkomen, wat ze niet kunnen rijmen met de God van het Nieuwe Testament. [4:13] Als dat je insteek is, dan ga je ook echt tegen problemen aanlopen als je het boek Nahum gaat lezen. Want het boek Nahum is eigenlijk een boek wat voor een heel groot deel gaat over een oordeel. [4:26] Een oordeel dat aangekondigd wordt, uitgesproken wordt, over de stad Nineveh. En daarmee ook over het hele Assyrische Rijk, waar Nineveh de hoofdstad van was. En toch is het Oude Testament van onvoorstelbaar belang voor ons. [4:40] Je kan eigenlijk niet goed het Nieuwe Testament begrijpen zonder het Oude Testament. En ook het Nieuwe Testament vertelt ons dat het Oude Testament voor ons een grote waarde is. [4:52] En ik wil twee teksten met u lezen uit het Nieuwe Testament die dat ons zeggen. Allereerst lees ik met u 1 Corinthe 10. En ik ga u vast vertellen dat we vanavond heel veel gaan bladeren. [5:06] Als u zegt, het gaat me te snel, dan kan u misschien de tekst opschrijven en later nog eens teruglezen. 1 Corinthe hoofdstuk 10. [5:16] Er wordt gesproken over Mozes, over het volk van Israël, over de doortocht door de Rode Zee. [5:30] En dan staat er in vers 6, en deze dingen, dus teruggewijzend naar die gebeurten uit het Oude Testament, zijn gebeurd als voorbeelden voor ons opdat wij niet zouden verlangen naar kwade dingen zoals ook zij verlangd hebben. [5:45] En verzelf, al deze dingen nu zijn hun overkomen als voorbeelden voor ons en ze zijn beschreven tot waarschuwing voor ons over wie het einde van de eeuwen gekomen is. [5:58] Paulus schrijft naar Anne de Corinthe en hij zegt tegen hun, de gebeurten in zijn het Oude Testament bevatten lessen voor ons. En hier is het eigenlijk de minkant. Leer van hun fouten. [6:10] Lees de verhalen, zie hoe ze leefden, zie waar het fout is gegaan, en maak niet dezelfde fout. Leer ervan. Het is een voorbeeld voor je. Dat is de minkant. [6:21] Maar er is ook een pluskant. En die vinden we in Romeinen hoofdstuk 15, vers 4. Het is niet alleen maar leer van de fouten, wees gewaarschuwd, waar schuurt. [6:36] Maar er is ook een positieve kant. Romeinen 15, vers 4. Daar schrijft Paulus, want alles wat eertijds geschreven is, is tot onze onderwijzing eerder geschreven, opdat wij in de weg van volharding en vertroosting, door de schriften, de hoop zouden behouden. [7:01] Hoe behouden we de hoop in ons leven, als volgelingen van de Jezus Christus? We behouden dat door de schriften, zegt deze tekst. En op welke manier, krijgen we dat door de schriften, door te kijken naar datgene, wat eerder geschiet is. [7:16] Dat is een onderwijzing, voor ons. Zodat we in de weg, van volharding en vertroosting, door de schriften, de hoop zouden behouden. Dus heel de schrift, zegt de Bijbel, is van God ingegeven, en is nuttig. [7:30] Ook het Oude Testament. Ook het boek Nahum. Ook de geslachtsregisters. Waar je soms, als je dat leest, denkt, wat moet ik daarmee? Die was de vader van die, en die was de vader van die. [7:41] Zelfs die stukjes van de Bijbel, bevatten lessen voor ons leven, voor vandaag de dag. Het is belangrijk, dat we ook voor ogen houden, dat de hoofdpersoon in de Bijbel, is niet de mens. [7:55] Maar dat is de Heere God. Of, je zou kunnen zeggen, de hoofdpersoon in de Bijbel, is de Heer Jezus Christus. Die staat centraal. Dus als we ook de Bijbel lezen, en met name als we het Oude Testament lezen, waar ook veel verhalen in staan, dan is het altijd goed om jezelf de vraag te stellen, wat leert deze geschiedenis mij over God? [8:19] Want hij is de hoofdpersoon. Hij is degene die de hoofdrol vervult in het drama, zoals dat voor ons in de schriften uitgespeeld wordt. Het is het verhaal van de Gods liefde, voor deze wereld. [8:35] En dat loopt als een rode draad, door de hele Bijbel heen. We noemen dat met een moeilijk woord, de heilsgeschiedenis. Dus een woord dat je niet zo vaak meer hoort, is jammer, omdat eigenlijk, populair gezegd, het verhaal is van de Heer Jezus Christus. [8:50] Wat al begint in Genesis, hoofdstuk 3, na de zondeval, waar de Heer al belooft dat het zaad zal komen, en dat het zaad de zaad ons zal vermosselen. En het loopt door het hele Oude Testament heen, naar uiteindelijk het boek Openbaring. [9:06] Naar een nieuwe hemel, en een nieuwe aarde. De Bijbel is dus niet een verzameling, met allerlei verhalen over mensen. Het is niet als een zak, waar losse knikkers in zitten. [9:18] En je haalt er een knikker uit, en dat is het boek Nahum, en je haalt er een andere knikker uit, en dat is een stukje uit het boek Kronieken. Nee, het is een ketting. Er zit een lijn in. Het heeft een begin, het heeft een einde. [9:31] Het is het verhaal van God, en van zijn liefde voor deze mensheid. En alle gebeurtenissen die plaatsvinden, in dat grote verhaal met mensen, met volken, met natieën, zijn eigenlijk stukjes van een verhaal, dat ingeplucht kan zijn, onderdeel is, van dat grote verhaal. [9:51] Dus als we het boek Nahum gaan lezen, en zeker vanavond, dan gaan we daar vooral dingen lezen, over de Heere God. Over wie Hij is, wat zijn wezen is, wat zijn karakter is. [10:05] En nadenken over wat dat betekent, voor ons leven vandaag de dag. De Bijbel gaat in eerste instantie, over de Heere God. En niet over ons. Nou, als u met dat in uw achterhoofd, het boek Nahum wil opzoeken, dan weet u wellicht, dat we Nahum, een kleine profeet noemen. [10:25] En daarmee bedoelen we niet, dat hij klein is, omdat het belang van de, kleine profeet, niet zo groot is. We noemen hem klein, omdat hij klein is, ten opzichte van de grote profeten. [10:36] De grote profeten zijn dan Jezaja, Jeremia en Ezekiel. En daarna vinden we een hele rits van twaalf kleine profeten, eindigde in het boek Malachi. [10:47] En al die kleine profeten, hebben eigenlijk een aantal ingrediënten, die je steeds tegenkomt. Je vindt een stukje oordeel, komt terug in de kleine profeten. [10:59] Je vindt een beschrijving van zonde, dat de aanleiding is, voor het oordeel. Maar je proeft ook altijd, een roep om bekering. Er is een weg, er is een weg terug naar God, er is een mogelijkheid tot herstel, zeker voor zijn volk, als dat afgedwaald is. [11:18] En er is een belofte. Een belofte van een verlossing, die nog toekomst is. En als je dan al die profeten, zowel de grote als de kleine profeten, op een rijtje zet, dan vind je een aantal profeten, die heel specifiek spraken, tot Israël. [11:35] U weet, na David en Salomo, brak Israël uiteen, in een tienstammenrijk het noorden, en een tweestammenrijk het zuiden. En een aantal profeten, profiteerden heel specifiek, voor het noordelijk rijk. [11:47] Zoals Amos, en Hosea. En een aantal andere profeten, die richten zich met name, weer naar het zuidelijk deel. Naar Juda. Zoals Obatja en Miga, en ook Nahum. [11:59] Nahum profiteert, we gaan het zo lezen, met name een profetie, over Nineveh, de hoofdstad van het Assyrische Rijk. Maar hij spreekt, en we gaan het ook tegenkomen in het boek, ook woorden, namens God, tot Juda. [12:16] Op dit moment, als we Nahum gaan lezen, is dat noordelijk deel, is al in ballingschap weggevoerd. Het zuidelijk deel Juda, is nu nog over. En Nahum heeft een boodschap, ja, een boodschap gericht aan Nineveh, maar ook een boodschap gericht, aan het volk van God, aan Juda. [12:33] En daarmee ook indirect, aan ons. Als je het zo misschien in één keer geleest, en misschien heeft u het, ter voorbereiding gelezen, dan is de eerste indruk, dat het vooral een oordeelsboek is. [12:44] En dat klopt. Het is een oordeel, wat geveld wordt, uitgesproken wordt, over Nineveh. Maar Hans zei het al, de naam Nahum, betekent troost, of trooster, of vertroosting. [12:57] En die vertroosting, die is er, voor Gods kinderen. Het oordeel is er, voor Gods vijanden. Nou, we weten eigenlijk, heel weinig over Nahum. [13:09] Het enige wat we weten, is, wat er staat, in het boek Nahum. En in hoofdstuk 1, vers 1, lezen we, de last van Nineveh, het boek, van het visioen, van Nahum, uit Elkos. [13:22] We weten ook niet helemaal zeker, waar Elkos lag. Over het algemeen, wordt het aangenomen, dat Elkos wel in Juda lag. Misschien wat voor de hand liggend, omdat hij een profeet, was voor Juda. [13:33] En dan wordt er, over het algemeen aangenomen, dat het ergens in Zuid, Juda was. Een boek, met oordeel, en een boek met vertroosting. En het boek begint met de woorden, de last van Nineveh, het boek van het visioen, van Nahum, uit Elkos. [13:50] Ik lees zelf, in de herzienestatenvertaling, en als u dat ook doet, dan ziet u, bij het woordje last, een sterretje staan. En dat sterretje is een voetnoot, en bij de voetnoot staat, de last, dat wil zeggen, een woord van God, dat de profeet, als een last, is opgelegd. [14:07] Opgelegd. Vaker in de profeten, wordt dit zo omschreven. Dat de profeet, van God, een last gekregen heeft. Dat komt van een werkwoord, dat als betekenis heeft, tillen, of dragen. [14:23] En misschien zouden we het zo kunnen omschrijven, de profeet, in dit geval Nahum, heeft van de Heere God, een gewichtige, belangrijke, boodschap ontvangen. [14:34] Een last. Iets wat hem is toevertrouwd. Een boodschap, die hij gezien heeft, in een visioen, en die hij moest doorgeven. Er klinkt iets van urgentie in. [14:47] Er klinkt iets in van, ik heb eigenlijk geen keuze, maar ik moet het doorgeven. Een boodschap, in eerste instantie, van Nineveh. Over Nineveh. Maar zoals ik al eerder zei, ook een boodschap van troost, voor Gods kinderen. [15:03] Nineveh. Wat weten we over Nineveh? We weten dat Nineveh, de hoofdstad was, van Assyrië. We komen Nineveh al heel vroeg in de Bijbel tegen. [15:14] In hoofdstuk 10, van het boek Genesis, waar we lezen dat Nineveh, gebouwd is, door Nimrod. Nineveh, lag ten oosten van de rivier de Tigris. [15:25] In wat we vandaag de dag kennen als Irak. Sterker nog, Nineveh, lag op een plek, waar op dit moment, de stad Mosul is. [15:36] Misschien kan u uit de Irakoorlog, nog die stad herinneren. Het Nineveh van de Bijbel, was een grote, en een zeer indrukwekkende stad. Er is heel veel, archeologie uitgevoerd. [15:50] Er zijn heel veel onderzoeken gedaan, en we weten eigenlijk vrij veel, van het Nineveh. We weten dat er een binnenmuur was, en een buitenmuur. De binnenmuur van Nineveh, was 30 meter hoog. [16:03] En de binnenmuur had een breedte, breed genoeg, dat drie strijdwagens, naast elkaar, op de binnenmuur, konden rijden. Een gigantisch, indrukwekkende stad. [16:15] Om de muren van Nineveh, lag een slotgracht. Een slotgracht, van zo'n 40 à 45 meter breed, en 15 meter diep. [16:27] Ik heb even gecheckt, Amsterdam Rijnkanaal, is 100 meter breed, dus haal daar de helft van af, en is 6 meter diep. Een onvoorstelbare vesting. En ik vertel u dat, en ik ga nog wat meer dingen zo vertellen, over Nineveh en Assyrië, omdat als we na hem gaan lezen, we dingen tegenkomen, waarvan u zegt, hé, dat klopt wel bij dat beeld, van die grote, sterke stad. [16:51] En ik vertel het u ook, omdat ik wil dat u ziet, en voelt, dat de vijand van God, Assyrië, Nineveh, een formidabele vijand was. [17:04] Die het noordelijk rijk, eigenlijk was binnengevallen, had verwoest, Samaria, de hoofdstad van het noordelijk rijk, had verwoest. En ook Juda had lastig gevallen. Maar dat die grote, machtige stad, dat grote wereldrijk, geen match is voor God. [17:20] dat het niet uitmaakt, hoe groot, of hoe sterk ook iemand, of een natie is, God is altijd sterker. Maar het helpt, om het wat concreet voor jezelf te maken, als je beseft, dat we het niet hebben over een klein dorpje, ergens op de Veluwe. [17:36] We hebben het over een wereldrijk. We hebben het over een wereldstad. Met muren van dertig meter hoog. En zo breed, dat drie strijdwagens naast elkaar, op de muur kunnen rijden. [17:48] Het boek Jonah, gaat ook over Nineveh. Weet u nog? Het verhaal van Jonah, en de geweldige lessen, die we daar kunnen vinden. In Jonah 3, vers 3 lezen we, dat Nineveh, een geweldig grote stad was. [18:02] Van drie dagreizen doorsnee. Er is wat discussie over. Moeten we dat letterlijk nemen? Want als je een dagreist, als je een stevige dag loopt, en je doet het maal drie, dan krijgen we een kolossale stad. [18:17] En dat lijkt niet helemaal te matchen, met archeologische vondsten en dergelijke. Misschien wordt ermee bedoeld, dat het bijst, ook de bijsteden van Nineveh, erbij gerekend wordt. Hoe dan ook, het was een enorme indrukwekkende, en een grote stad. [18:32] De provincie van Jonah, had zo'n 100 jaar geleden, eerder plaatsgevonden. En we kennen het verhaal. Uiteindelijk bekeerden de mensen, van Nineveh zich. [18:44] Maar hun bekering, hield geen stand. Dat heeft een aantal jaren geduurd, misschien tientallen jaren, maar na verloop van tijd, vielen ze eigenlijk weer terug, in hun oude patronen. We zouden kunnen zeggen, ze bekeerden zich, van hun bekering. [18:58] En in het jaar 722 voor Christus, trokken ze dan ook, het tienstammenrijk binnen, en vernietigden ze, de hoofdstad Samaria. Maar dat was niet genoeg. Ze gingen gewoon verder, en trokken onder een van hun leiders, Asurbanipal, tot in Noord-Afrika. [19:16] En als u even kijkt naar hoofdstuk 3, vers 8, dan komt dat ook terug. Bent u beter dan Noamon, dat aan de rivieren ligt, met water eromheen? [19:32] Vers 9, Kush en Egypte waren haar kracht, en er kwam geen einde aan, Put en Libië waren er tot een hulp. Dit zijn volken, die ze bevonden in Noord-Afrika, dit zijn volken, waar de Assyriërs naartoe trokken, die ze overheersten, en die schatting aan hun betaalden. [19:49] Het werden een soort, fasalstaten van hun. Nou, zo groot, en zo machtig, en zo sterk waren de Assyriërs. En ook Juda, moest het ontgelden. We weten dat vanuit de schrift, u kan het onder andere vinden, ten tijde van koning Hiskia, weet u wel, dat de Assyriërs, het land binnenvielen, en dat God een geweldig wonder deed, door in één nacht, 185.000 land van de Assyriërs te doden. [20:15] Maar toen al, speelden ze eigenlijk, Juda parten. En probeerden ze ook daar al, te heersen en te overheersen. We zouden kunnen zeggen, dat de Assyriërs, in deze tijd, en we praten zo over de achtste, zevende eeuw voor Christus, de grote baas was in de regio. [20:33] Ze waren het wereldrijk, in die regio, op dat moment. Ze waren enorm sterk, enorm machtig, en ze waren onvoorstelbaar wreet. [20:45] Wat zij deden, werd gecharacteriseerd door massamoord, wreetheid, marteling, vernietiging, plundering, het land innemen, en een verbanning, die zijn weerga niet kende. [21:01] Ik citeer, één van hun leiders, Assyrbanipal. Hij zegt dit, bij de mensen, die denigrerende opmerkingen maakten, over mijn god Assyr, heb ik de tong uitgescheurd, en hen vernederd. [21:16] Hun uiteengereten vlees, heb ik aan de honden, de zwijnen, de jakhalsen, de vogels, en de gieren, gevoerd. Dit was geen uitzondering. Dit was, hun manier van handelen, met elk volk, dat ook maar enigszins, tegenstand bood. [21:33] In het British Museum, in Londen, kan je heel veel kunstwerken vinden, uit die tijd. En vele van die, noemen ze een basrelief. Ik moest opzoeken, wat dat was. [21:44] Maar een basrelief, is een soort beeldhouwwerk, maar waar je eigenlijk, alleen maar de voorkant, uitgesneden, uitgehouden ziet. De achterkant is, vlak. En wat laten die zien? [21:55] Ze laten stapels, met hoofden zien. Een totempaal, met gespitste hoofden. in stukken gehakte lichamen, nou, de rest zal ik u allemaal maar, besparen. [22:07] Een boos, wreetachtig, gruwelijk volk, dat een enorme haat had, voor alles en iedereen, die tegen hun opstand kwam, met name het volk van God, met name God. [22:22] Hoofdstuk 3, vers 1, noemt Nineveh, de bloedstad. Ze hadden heel veel bloed, aan hun handen. En dus, in het boek Nahum, wordt Nineveh, als hoofdstuk, en daarmee ook het Assyrische Rijk, aangeklaagd, door God, voor wat ze gedaan hebben, en wordt hun ondergang, profetisch beschreven. [22:48] Het is nog niet gebeurd, maar, met name in hoofdstuk 2, worden we eigenlijk, door Nahum, meegenomen, in de strijd, die gaat komen, waarbij Nineveh, ten ondergang. [23:00] En we worden eigenlijk, helemaal meegenomen, van voor de slag, om Nineveh, de poorten in, tot in de stad, het is alsof je een film kijkt. Het wordt heel erg, mooi is niet het goede woord, want er is een verschrikte strijd, dat geleverd wordt, maar heel beeldend, geschreven. [23:17] De toren van God, kwam over hun. Waarom? Omdat zij, vers 9 van hoofdstuk 1, tegen de heren waren. [23:29] Dat komt een aantal maanden terug. Ze waren tegen de heren. Maar, en nu komen we bij de troost. God blijft een vesting, voor wie hem vertrouwen. [23:42] Hoofdstuk 1 vers 7, De heren is goed. Hij is tot een vesting, op de dag, van benauwdheid. Goeders en zusters, er liggen enorm veel, kostbare lessen, in het boek Nahum, voor ons. [23:57] En ik wil met u, de komende drie avonden, proberen, om die, aan te stippen, te benoemen, en daar met u over na te denken. En ik ben ervan overtuigd, dat er nog veel meer zijn, dan wat ik zelf gezien heb. [24:10] Dat is de Bijbel. Of niet soms. De Bijbel is een boek, dat een boodschap heeft, dat in de kern niet complex is. Dat een kind begrijpen kan. En tegelijkertijd, heeft de Bijbel, een diepte, die onpeilbaar is. [24:26] Je kan de Bijbel, honderd keer, achter elkaar gelezen hebben. En dan nog, raak je niet uitgelezen. Ik heb een jaar of vijf geleden zelf, het voornemen, en de keuze gemaakt, dat ik elk jaar, door de Bijbel heen lees. [24:41] En er is als het ware, een wereld van me open gegaan. Ik ben tot geloof gekomen, toen ik zeven jaar was, het evangelisme, met de paplepel ingegoten. [24:52] Ik weet niet anders, dan dat we club hadden, dat we kamp hadden, dat we naar de kerk gingen, dat er Bijbelstudie was, en noem al maar op. Maar het lezen van de Bijbel, van kaft tot kaft, van de genesis tot openbaring, daar zie je, dat woord, die boodschap, het verhaal van God, tot leven komen. [25:11] En met name die boeken, die je misschien niet zo gauw zou lezen, gaan spreken voor je, en je ervaart dat God, tot je spreekt, door zijn woord. Hans en ik hadden het, voor de samenkomst vanavond, ook nog over, wat voor een enorme, gebrek er is, ook in de gemeente, van de heer Jezus Christus, naar een verlangen, naar het lezen, het bestuderen, en het toepassen van Gods woord. [25:35] En het laatste is ook heel belangrijk. Want je kan de Bijbel lezen, totdat je hem achterstevoren kan lezen, in het Grieks, Hebraeus, en in het Aramees. Maar de Bijbel is geschreven, niet voor onze informatie, daar krijgen we grote hoofden van. [25:50] Maar de Bijbel is geschreven, voor onze transformatie. Altijd als doel, dat we Christus zien, en dat dat ons leven gaat veranderen. Maar dat kan niet, met een gesloten Bijbelbroeders en zusters. [26:03] En of er één ding is, wat ik hoop, en waar ik bid, ik heb er nog voor gebeden, toen ik in de auto hier naartoe reed vanavond, uit Putten, was, Heer, laat het zo zijn, dat er bij broeders en zusters, een nog sterke verlangen komt, om het woord van God te lezen. [26:19] En te ontdekken, hoe groot u bent, welke liefde u voor ons heeft, en wat u ons aan wil reiken. Ook heel persoonlijk, en heel concreet, naar wat wij nodig hebben, in ons leven. [26:30] En zo kunnen we ook het boek Nahum lezen. En we vinden kostbare lessen, we vinden lessen over het feit, dat God niet met zich laat spotten. Dat God God is. En dat wat hij zegt, ook doet. [26:42] We leren de les, dat Gods vijanden niet het laatste woord hebben. En de vijanden van God, die zijn nog steeds levend, ook vandaag de dag. En misschien heeft u in uw eigen leven, er heel concreet mee te maken. [26:55] Maar het boek Nahum, laat ons vooral, de Heere God zien. In zijn veelzijdigheid, in zijn grootte, in zijn almacht. Met name, in het eerste gedeelte van het boek. [27:09] En dat wil ik nu met u lezen. En daar wil ik vanavond met u over nadenken. Vers 2 tot en met vers 8. En er staat ook boven, een loflied op de Heere. Een na-ijveren God, en een wreker, is de Heere. [27:30] Een wreker is de Heere, en zeer grimmig. Een wreker is de Heere voor zijn tegenstanders, en hij handhaaft zijn toren, jegend zijn vijanden. [27:41] De Heere is geduldig, maar groot van kracht. En hij houdt de schuldige zeker niet onschuldig. De weg van de Heere is in wervelwind en in storm. [27:53] Wolken zijn het stof van zijn voeten. Hij bestraft de zee en maakt die droog. Al de rivieren laat hij verdrogen. Basan en Karmel zijn verwelkt. [28:04] De bloesem van Libanon is verwelkt. De bergen beven voor hem. De heuvels smelten weg. De aarde reist op voor zijn aangezicht. De wereld met al zijn bewoners. [28:16] Wie kan stand houden voor zijn gramschap? Wie kan te midden van zijn brandende toren opstaan? Zijn grimmigheid is uitgegoten als vuur. De rotsen worden door hem stuk gebroken. [28:29] De Heere is goed. Hij is tot een vesting op de dag van de benauwdheid. Hij kent hen die tot hem hun toevlucht nemen. En door een overstromende vloed zal hij een vernietigend einde maken aan zijn plaats. [28:43] En duisternis achtervolgt zijn vijanden. Een loflied op de Heere. Dat hebben de vertalers erboven geschreven. Maar het is een hele goede beschrijving. [28:55] Het is bijna als een psalm. Vindt u niet? Als we dit stukje even van de psalm hadden gelezen, dan had het daar totaal niet misstaan. Er is nog wat opvallends aan dit gedeelte. [29:07] U kan dat zien, althans in sommige vertalingen. In de mijnen kan je dat zien. Aan de rechterkant, in de kantlijn, ziet u een aantal woorden. Hebreeuwse woorden, wat letters zijn van het Hebreeuwse alfabet. [29:19] We noemen dit een akrostigon. Dat is een naam, of een ander woord is een naamdicht. Waarbij elke regel, of elke strover soms, met een Hebreeuwse letter begint op volgorde. [29:31] We komen dat eigenlijk een paar keer tegen in de psalm. En de bekendste is misschien wel psalm 119. En over het algemeen wordt aangenomen dat zo'n akrostigon een literaar hulpmiddel is. [29:45] Misschien om de mensen te helpen het zo goed mogelijk te onthouden. Of misschien zelfs uit hun hoofd te leren. Omdat elke volgende regel met het volgende woord uit het Hebreeuwse alfabet begon. [29:58] Anderen zeggen, het is ook een hele poëtische manier. Om te zeggen dat het totale onderwerp behandeld is. Wij zouden zeggen, we hebben erover gesproken. Van A tot Z. [30:09] We hebben eigenlijk het van alle konten belicht. Van A tot Z. Het is er dan niet opvallend, broeders en zusters. Als dat inderdaad zo is. Dat we hier een akrostigon hebben. Maar dat stopt halverwege. [30:22] Het gaat maar tot het woord, tot de letter kaf. Beginnen bij Alef. Eindigen bij kaf. In een loflied dat spreekt over God. En de gedachte die mij opkwam. [30:34] En ik weet helemaal niet of dat inderdaad zo is of niet. Maar ik vond het wel een mooie gedachte. Als dit een beschrijving is van wie God is, zijn wezen. Dan is het nooit af. Dan kan je nooit zeggen, nou, dit is nou de Heerde God. [30:46] Van A tot en met Z. Alles wat er over hem gezegd kan worden, hebben we nu benoemd. Hij is zo groot. Hij is zo veelzijdig. Hij is zo onvoorstelbaar mooi. [30:59] Dat er geen woorden zijn. Dat we niet het begrip hebben om dat onderwoorden te krijgen. Op papier te zetten. We zullen de eeuwigheid nodig hebben. Om daarvan te genieten. Zo groot is onze God. [31:11] En als je het loflied ook leest. En misschien heeft hij ook al met die gedachten meegelezen. Dan kom je ook een aantal eigenschappen of karakter trekken. Als ik dat woord mag gebruiken. [31:23] van de Heerde God tegen. Ik noem er een paar. We lezen over zijn kracht. Vers 3a. De Heer is geduldig, maar groot van kracht. [31:36] We lezen over zijn geduld. Zijn langmoedigheid. De Heerde is geduldig. Vers 3a. Prachtige eigenschappen. We hebben een langmoedige God, broeders en zusters. [31:48] We hebben een machtige God. Maar er staan ook andere eigenschappen hier. We lezen over de toren. Vers 2b. Hij handhaaft zijn toren. [31:58] Je handhaaf zijn vijanden. We lezen over het feit dat de Heerde een wreker is. Drie maal maar liefst. Vers 2. Drie keer. Een wreker is de Heerde. [32:09] Een wreker is de Heerde. Een wreker is de Heerde. Vers 2a. Een wreker is de Heerde. En zeer grimmig. We lezen over de na-ijveren van God. [32:22] Vers 2a. Een na-ijveren God. Is hij. Het is alsof we niet hier de luxe hebben van een pick and choose. Als u soms naar een restaurant gaat en u heeft een soort lopend buffet. [32:36] Dan kan u kiezen. Ik wil wel dat. Maar in mijn geval, ik hou niet zoveel van olijven. Dus die laat ik dan maar links liggen. Maar dat vind ik wel wel erg lekker. En dat staan we een beetje tegen. Dus schuif dat maar aan de kant. [32:48] Die luxe kunnen we ons niet permitteren. De Heer is geduldig. Maar. Hij is ook groot van kracht. En dat wordt hier gelinkt aan oordeel. We lezen over het feit. [33:00] Dat de Heer een na-ijveren God is. En. Hij is een wreker. We zien. In dit stukje. Een kant van God. [33:11] Waar niet vaak over gesproken wordt. Maar die in en in. Bijbels is. En we moeten daar wat mee. Als we de boodschap van na hem willen begrijpen. [33:22] En ook willen toepassen. In ons eigen leven. Ik denk dat de meesten van u. Het wel met mij eens zijn. Als ik zeg. Dat. Vaak. Er een eenzijdig beeld. [33:34] Van God. Geschetst wordt. Er wordt heel vaak. De nadruk gelegd. Op de liefde van God. De genade van God. Op de barmhartigheid van God. [33:45] De langmoedigheid van God. En al die prachtige eigenschappen. En laten we dat vooral ook blijven doen. Want we hebben een barmhartig God. En de liefde van God. Inderdaad. Die kent geen grenzen. [33:56] En laten we daar elke dag. Opnieuw. Van onder de indruk. Zijn. Maar er is minder aandacht. Door de bank genomen. Naar zijn heiligheid. En zijn rechtvaardigheid. [34:09] En een van de consequenties. Die dat met zich heeft meegebracht. Dat heel veel mensen. Ik noem dat maar. Een Sinterklaas theologie. Hebben ontwikkeld. Waarbij de Heerde God. Eigenlijk een soort. [34:19] Veredelde Sinterklaas is. Of een soort. Verheven versie. Van de meest goede mens. Die je maar zou kunnen. Bedenken. Met alle gevolgen van die. [34:30] Want als je alleen maar God kent. In termen van zijn liefde. In zijn genade. En hem niet ook. Leert kennen. Ook in je leven. Als de heilige. En de rechtvaardige God. Dan ga je ook. [34:41] In je persoonlijke leven. Ergens vastlopen. Want dan kan je. Bepaalde dingen. Ook die vreemdzelvigen. Met de God. Zoals jij. Die dan zelf. Eigenlijk gemaakt hebt. Ik wil met u. [34:52] Een tekst lezen. Uit Romeinen 11. Die heel belangrijk is. Ik besef. De context. Gaat hier over. Israël. De belofte voor Israël. Ten opzichte van. [35:04] Van de heidenen. En dat laat ik allemaal even links liggen. Want. Daar gaat het in eerste instantie niet om. Maar we lezen hier in vers 22. A. [35:14] Van Romeinen 11. Over. Hoe de heerde God. In zijn. Relatie. In zijn omgang. Met zowel de jood. Als de heide. Iets liet zien. [35:26] Van wie hij was. En dan staat er in vers. 22. Zie dan. De goede tierenheid. En. [35:37] De strengheid. Van God. De goede tierenheid. En. De strengheid. Niet alleen de goede tierenheid. Niet alleen de strengheid. Maar beide. [35:49] Beiden. Beiden moeten erkend worden. Als we de God van de Bijbel recht willen doen. En als we hem ook echt. Persoonlijk in ons leven. Willen gaan leren kennen. En wat ik wil doen. [36:00] Als we terug gaan naar het boek na hun. Wil ik met u een aantal van die kenmerken van God. Die eigenschappen van God. Nog wat meer met u over nadenken. Wat wordt daar nou mee bedoeld. [36:11] En hoe moeten we dat nou zien. En ik zeg er meteen bij. Er zijn een aantal waar dat niet zo helemaal ingewikkeld is. Want die vinden we prachtig. Maar sommige zijn best moeilijk. Allereerst de eerste die genoemd wordt in vers 2a. [36:25] Een naïverig God. Een naïverig God. Je zouden misschien kunnen zeggen. De jaloerse God. Dat kan wat aanstotelijk overkomen. [36:36] Maar u weet misschien dat helemaal al aan het begin. In het boek Exodus. Toen de Heerde God in het twintigste hoofdstuk. Aan zijn volk zijn geboden gaf. [36:48] Bij het tweede gebod. Lezen we deze woorden. Ik de Heerde. Uw God. Ben een naïverig God. Dat is wie ik ben. [36:58] Ik ben een God van naïver. En in hoofdstuk 34 vers 14. Als God tot Mozes persoonlijk spreekt. Dan zegt hij het nog sterker. [37:09] De naam van de Heerde. Is de naïverige. En u weet. Een naam in de Bijbel. Is meer dan alleen maar de manier. Om iemand te roepen. Als je iets nodig hebt. [37:21] Een naam had een betekenis. Een naam zei iets over de persoon. Over wie hij was. Over zijn karakter soms. Over datgene wat God met hem ging doen. Abram met Abraham. [37:32] Vader van vele volken. Petrus. Rots. Op deze rots bouw ik mijn gemeente. De naam zegt iets over de persoon. En God zegt. Mijn naam is naïverige. [37:44] Dat zegt iets over mijn wezen. En over mijn karakter. En dan kan je. Als je een beetje flauw wil. Kan je meteen een probleem creëren. Dan kan je zeggen. Ja maar. Een naïverige. [37:55] Een jaloers God. Dat mag toch helemaal niet. Wij mogen toch ook niet jaloers zijn. Waarom mag God dat dan wel. Het is goed om te beseffen broeders en zusters. Dat als we de Bijbel lezen. [38:06] En we lezen over de Heere God. Dat de Bijbel op sommige plekken. Dat is een heel duur woord. Antropomorfistisch spreekt. Dat simpelweg betekent. [38:17] De Heere God heeft door zijn geest geïnspireerd. In zijn woord dingen gezegd over hem. Waarin hij ons tegemoet komt. Om hem te begrijpen. [38:27] Een voorbeeld. De Bijbel spreekt over de arm van God. Maar God heeft geen arm. God is geest. Hij heeft geen lichaam zoals u en ik. De Bijbel spreekt over de hand van God. [38:41] Hij voorziet. De adem van God. En we zijn er nog een hele rits te noemen. En God als het ware gebruikt die woorden. Als een soort analogie. [38:51] Een soort vergelijking. Zodat wij een voorstelling kunnen maken. Wij weten wat een arm is. Wij weten wat een hand is. Wij weten wat adem is. En zo is het ook met de eigenschappen. [39:02] Bepaalde eigenschappen die God heeft. Die hij beschrijft. Die herkennen wij. Want wij hebben soortgelijke eigenschappen. Maar de fout die we niet moeten maken is. Dat de onvolkomenheden. [39:13] Onvolkomenheden zoals ze bij ons die eigenschappen uitspelen. Dat we die gaan projecteren op hem. En dat we zeggen. Ja na ijver. Dit is hoe het bij ons meestal gaat. Dus dan is dat ook zo bij God. [39:24] En als wij het niet mogen. Dan mag God het ook niet. Want er zijn twee vormen van jaloezie. De eerste vorm is de kwade. U heeft wat. Wat ik niet heb. [39:35] En ik wil dat. Ik ben jaloers. De Bijbel verbiedt dat ten alle tijden. En zegt als dat zich gaat uitspelen. In een leven of in een gemeente. Zijn er allerlei problemen. [39:46] Jacobus 3 zegt. Waar afgunst is. Daar heer zijn wanorde. En allerlei kwade praktijken. En is dat niet waar. Helaas zien we dat bij alste vaak. [39:58] Maar na ijver. Daar zit ook het woord ijver in. En dat is een tweede betekenis. Dat is een ijver. Om iets wat waardevol is. Te willen beschermen. [40:10] Kosten wat het kost. Denk aan een huwelijk. Een man en vrouw zijn met elkaar getrouwd. En een van de partijen. Die is niet tevreden. [40:20] En die zoekt wat contacten buiten de huwelijk. En dan komt een derde partij. Die dringt dat huwelijk binnen. En een man of de vrouw. Die dat helemaal niet wil. Die daar niet voor gekozen heeft. Die heeft een bepaalde jaloezie. [40:33] Maar dat is een na-ijver. Een mijn huwelijk is mij zoveel waard. Dat ik koste wat kost. Indringers buiten wil houden. [40:44] Dat is een hele normale en gezonde reactie. Zelfs in het oude testament. Was er een wet. Een achterdocht wet. Een hele aparte wet. Ik moet maar eens lezen. In nummer 5. [40:56] Over wat een man zou moeten doen. Op het moment dat hij achterdocht koestert. Dat zijn vrouw wellicht. Een buitenechtelijke relatie heeft. Daar was een provisie voor. [41:08] Er moest water gedronken worden. Dat vermengd was met stof. En als de vrouw dat dan zou drinken. En haar buik zou opzwellen. Dan was dat een teken. Dat ze trouwbreuk had gepleegd. Maar het gaat erom. [41:19] Dat dat een na-ijver is. Die er eigenlijk zou moeten zijn. Nou dat is het na-ijver. De na-ijver die God kent. Hij beschermt. Wat van hem is. [41:31] Dat beschermt hij. Koste wat het kost. Hij heeft een volk. Dat hij lief heeft. Hij heeft een volk. Dat hij gered heeft. En hij eist van dat volk. [41:42] Loyaliteit. Ze zijn van hem. En indringers. Die houdt hij buiten. Eigenlijk is de kern van de na-ijver van God. Zoals we dat in het boekje Zaja vinden. [41:52] Waar God zegt. Ik ben de Heere. Dat is mijn naam. Mijn eer zal ik aan een ander niet geven. God is zo zuinig op zijn naam. [42:06] God is zo beschermend naar zijn kinderen. En naar zijn volk. Hij is een na-ijverig God. Dat geldt toen. Maar dat geldt ook voor ons. Jacobus hoofdstuk 4. [42:20] Staat in vers 4 en 5. Ik lees hier de MBG. De geest die hij in ons deed wonen. Begeert hij met jaloersheid. [42:32] Hij wil ons. Helemaal. Met alles erop en eraan. Jacobus 4 vers 4 en 5. Hij begeert onze geest. Dat immateriële gedeelte van ons. [42:45] Met jaloersheid. Weet u. Dat is een van de tragedies van het leven van heel veel christenen. En ik spreek ook hier vanavond tot mezelf. Is dat wij ook in ons hart kapers toestaan. [42:56] Die allemaal op de loeren liggen. Die loyaliteit van ons hart weg willen kapen. Die ruimte in ons hart willen wegnemen. Waardoor er eigenlijk geen of veel minder ruimte bestaat voor de Heerde God. [43:10] En weet u het lastige is. Dat zijn inderdaad soms de verkeerde dingen. Die we allemaal wel weten dat we niet doen moeten. En toch soms wortels giet in ons leven. Dat zijn vaak ook de goede dingen. [43:22] Waar niks mis mee is. Maar die een plek kunnen krijgen in ons leven. Waarmee God van de troon gestoot wordt. De Bijbel heeft daar een woord voor. Afgoderij. [43:34] En nogmaals. Dat zijn vaak de goede dingen. Dat kan sport zijn. Dat kan een bepaalde persoon zijn. Dat kan je echtgenoot zijn. Dat kunnen je kleinkinderen zijn. Dat kunnen het verlangen om gezond te zijn. [43:46] En goed voor je lichaam te zorgen. Er is niks mis mee. Het lichaam is een tempel van de Heilige Geest. Maar het kan heel subtiel een afgod worden. Waardoor het loyaliteit bij je wegkaapt. En de Heere zegt. [43:57] Ik ben een na-ijveren God. Ik heb je gekocht en betaald met mijn bloed. Je bent van mij. En ik wil alles van je. Omdat het ook voor jou best wel is. [44:08] Dan kom jij het best tot je recht. En tot eer en glorie van mijn naam. De Heere is een na-ijveren God. En dat lijkt er ook toe. Dat we hier geïntroduceerd worden aan de kant van God. [44:21] Waar we ook niet zo heel vaak over spreken. En dat is zijn toren. Komt in vers 2, in vers 3, in vers 6 en in vers 8 naar voren. Heb je ook wel eens een preek gehoord over de toren van God? [44:33] Ik niet. Of nauwelijks. Een onderwerp wat ook een beetje taboe is. In de kerk. De Bijbel leer bloeders en zusters. [44:44] Dat God goed is. Voor wie hem aanvaarden. Maar dat hij verschrikkelijk is. Ten opzichte van hen. Die hem verwerken. Die hem verwerpen. [44:54] De toren van God. Wordt wel eens gezegd. Ja, dat vinden we eigenlijk in het Oude Testament. En daarom lees ik niet zo graag het Oude Testament. Ik lees liever het Nieuwe Testament. [45:06] Want dat is de genade en de liefde van God. Maar ook in het Nieuwe Testament. Komen we de toren van God tegen. In het boek Romeinen. In 1 Thessaloniansen. [45:17] In 2 Thessaloniansen. In het boek Openbaring. Wat een hele leuke vraag die je zou kunnen stellen. Wie is de meest liefdevolle persoon. Het wezen in de Bijbel. [45:29] Antwoord is de Heer God. Hij is liefde. Zegt de Bijbel. Hij is niet liefdevol. Hij is liefde. Alles wat hij doet. Wordt gekanaliseerd. [45:40] Wordt voortgebracht uit zijn liefde. Wie is het meest boze wezen in de Bijbel. Dat is God. Psalm 7 zegt. Een God. Een God die iedere dag torent. [45:53] En dat maakt ons. Wat ongemakkelijk. Maakt mij wat ongemakkelijk. Als ik heel eerlijk ben. Maar de Bijbel wordt totaal niet in verlegenheid gebracht. [46:04] Om dat soort dingen te benoemen. Ik denk een van de redenen waarom wij aarzelen. Om daarover na te denken. Om laat staan daarover te spreken. Is dat wij associëren toren met een verlies van zelfbeheersing. [46:19] Grilligheid. Een uiting van onmacht. Uitbarstingen. Dat is onze voorstelling van toren. En opnieuw. Belangrijk. Wij kennen ook toren. [46:31] Wij kennen ook boosheid vanuit ons eigen leven. Vanuit de wereld waarin wij leven. En opnieuw is het belangrijk dat we niet. Hoe wij het ervaren. Spiegelen op God. En daarom is het dus ook zo bij God. [46:43] God. Kent altijd. En alleen maar. Gerechtvaardigde boosheid. In ons eigen leven. Kunnen wij boosheid ervaren. Niet alle boosheid is zonde. [46:55] Bijbel zegt in Evese. Hoofdstuk 4 meen ik. Als we boos zijn. Zondig dan niet. Dus boosheid staat niet gelijk aan zonde. Gaat verder. Vertelt iets wat we doen moeten. [47:06] Wanneer we boos zijn. Laat de zon niet onder die boosheid ondergaan. Doe er wat mee. Spreek het uit. Los het op. Voor zover het van u afhangt. Leef in vrede met alle mensen. Romeinen hoofdstuk 12. [47:17] Maar er is een gerechtvaardigde boosheid. Een gerechtvaardigde boosheid. Ik denk zelf dat we nog wel eens makkelijk onze boosheid gerechtvaardig noemen. En als we nog eens goed nadenken. [47:29] Dat we misschien soms moeten zeggen. Nou. Misschien was ik daar wat te lief voor mijzelf. Maar Gods toren. Gods boosheid. Is altijd gerechtvaardigd. Omdat hij een heilig God is. [47:41] Een volmaakte God is. Wij staan soms onder onze boosheid. Die ons heerst en controleert. Dat we soms het gevoel hebben dat we machteloos zijn. Maar de Heere God niet. [47:51] Hij staat er altijd boven. En als je wat verder nadenkt. Broeders en zusters. Dan is de toren van God een hele logische uiting van wie God is. Iets waar we eigenlijk dankbaar voor zouden moeten zijn. [48:05] Als de Heere God onaangedaan naar het kwaad zou kunnen kijken. Zou hij dan een goede God zijn. Als hij het kwaad wat geschiet in deze wereld. Het lijden. [48:18] De verkrachtingen. De moord. Wat er gebeurt met zijn volk. En noem alles maar op wat een uitvloeisel is van de zonderval. Kijkt en beziet. Zonder dat het hem raakt. [48:32] In hoeverre zouden we dan kunnen spreken over een goede God. De toren van God is altijd gerechtelijk. Heel vaak is onze toren en onze boosheid in eerste instantie vanuit onze emoties. [48:49] Onze gevoelens worden gekwetst. En daarom worden we boos. Maar bij de Heere God gaat het niet zozeer om het feit dat zijn gevoelens gekwetst zijn. Het gaat erom dat er iets gedaan is wat niet goed is. [49:02] God oordeelt altijd rechtvaardig. Zegt Romeinen 2 vers 5 tot en met 7. Romeinen hoofdstuk 5 vers 9. [49:14] Als hij dat op wil zoeken met mij. Vertelt ons. Dat er een weg is uit de toren van God. Het oordeel van God dat ligt volgens Johannes 3 op elk mens. [49:26] En dan lees ik in Romeinen 5 vers 9. Prachtige bemoedigende woorden. Veel meer dan zullen wij, nu wij gerechtvaardig zijn door zijn bloed, door hem behouden worden van de toren. [49:46] Dat is het evangelie broeders, zusters. Dat is het goede nieuws. En die toren van God over de zonde werd op de Heer Jezus Christus gelegd. [49:57] Toen hij aan het kruis hing, met name in die drie uren van duisternis. Toen hij het uitriep, mijn God, mijn God, waarom ga je mij verlaten? En u weet ongetwijfeld, in het hele leven van de Heer Jezus, lezen we dat hij steeds spreekt over zijn vader. [50:13] De vader en ik zijn één. Gemeenschap met zijn vader. Ook als hij bad, dan sprak hij tot zijn vader, tot zijn Abba. Zelfs in de hof van Gethsemane zei hij, Vader, Abba, als deze beker voorbij mag gaan. [50:27] Maar daar aan het kruis van Golgotha was zijn vader niet meer zijn vader, maar het was zijn God. En de heilige toren van God over de zonde van deze wereld, over uw zonde, over mijn zonde, werd op Christus gelegd. [50:40] En de vader keerde zich af van zijn zoon. Hij heeft de Godverlatenheid ervaren, zodat u en ik dat nooit hoeven te ervaren. Dat is de straf die hij gedragen heeft. [50:52] Dankt u hem daarvoor? Elke dag. Voor het geweldige wonder dat hij gedaan heeft. Dat de toren van God, die rechtvaardig en rechtmatig op u rustte. [51:05] We verdienden allemaal de hel. Zelfs al zouden we ons maar op één vlak, op één punt aan de wet van God verteeld hebben, verdienen we het eeuwige oordeel van God. De hel. [51:16] De straf. Maar Christus droeg het. En we zijn behouden van de toren. Maar die toren van God moeten we nu niet in een kastje zetten met een deurtje ervoor en een sleuteltje erin. [51:30] Als wij het evangelie ten volle willen begrijpen en aanvaarden, dan zullen we ook moeten beseffen wat hier staat. [51:40] We zijn bevrijd van die toren. We hoeven niet meer in angst te leven voor de toren van God. Die heeft Christus allemaal gedragen. Maar we gaan het wel beter begrijpen, het wonder van het evangelie en de liefde van God, als we begrijpen dat we in eerste instantie wel die toren verdienen. [51:58] De diepte van Gods liefde. Komt erin naar voren. We kunnen ook het boek Openbaring beter begrijpen. De urgentie van evangelisatie neemt het toe. Luister maar naar wat Judas 23 zegt. [52:11] Red anderen. Echter met vrees. Ruk hen uit het vuur. Dat is waar elk kind van elk mens, dat niet de Jezus Christus kent, op weg is. [52:25] Naar de eeuwige hel. Gescheiden zijn van God. Onder de rechtvaardige toren van God. En Judas zegt, wees zo onder de indruk van de liefde van God, maar ook van de toren van God. [52:40] Dat je gedreven bent, passievol bent om anderen te redden. En hun in figuurlijke zin uit het vuur te rukken. God is een God van toren. [52:52] Hij laat niet met zich spotten. En wat heerlijk is het, dat we als kinderen van God niet meer onder die toren zijn. We hoeven niet bang te zijn voor de toren van God. [53:04] We mogen God zien als onze vader, als onze Abba. Als iemand met wie we een intieme relatie mogen hebben. Maar God is nog steeds God. Hij laat niet met zich zollen. [53:17] En hij zal zijn woord gestand houden. Maar, en dan ga ik terug naar Nahum. God is niet een God die popelt om torenig te zijn. [53:28] Integendeel. Hij is geduldig. Kent u dat in uw leven? Het geduld van God. Op gelopen weekend hadden we een weekend voor jongvolwassenen. [53:43] En raakte in gesprek met iemand. Moest zo hard huilen. Ze zegt, ik heb zo'n hekel aan mijzelf. En al pratende bleek dat er wat dingen waren in zijn leven waar hij heel erg mee worstelde. [53:57] En eigenlijk niet meer terug durfde te gaan naar de Heerde God. Dan kom ik weer. Voor de honderdste keer. Voor de honderdvijftigste keer. Om weer mijn zonde te beleiden. [54:08] Om vergeving te vragen voor datgene wat ik weet wat niet goed is. En waar ik zo mee worstel. We mochten met elkaar de schriften open. We hadden wat teksten met elkaar lezen die daarover spreken. [54:19] En een van de dingen waar we met elkaar over hebben gehad. De Heer is gedachtig dat we stof zijn. Psalm 103. Ja, zijn norm staat vast. Fout is fout. [54:29] Maar hij is een God. Geduld. Hij is langmoedig. Je mag altijd een keer extra opstaan dan dat je valt. [54:40] Ja, je moet lessen leren. Ja, het is belangrijk dat je gaat groeien. En dat je niet blijft hangen in dezelfde fouten en problematiek. Maar we dienen en kennen een langmoedige God. [54:51] En hoeveel voorbeelden vinden we daarvan niet in de Bijbelbroeders en zusters. Hoe God het oordeel uitstelt. 1 Peter 3 vers 20 vertelt ons over het verhaal van Noach. [55:04] En hoe klaarblijkelijk in die 100, 120 jaar dat de ark gebouwd werd, de boodschap van rechtvaardiging, van heil, van verlossing uitgedeeld werd aan de mens. En het traag hier was dat niemand het geloofde. [55:16] Want God was geduldig. God was geduldig met Nineveh in het boek Jona. Gaf ze nog een kans. In het tweede brief van Peter, als ik dat op wil zoeken met mij. [55:27] Hoofdstuk 3 vers 9. Die hele bekende tekst. 2 Peter 3 vers 9. [55:38] Wat gesproken wordt over de wederkomst van de Heer. En daar staat er. De Heer vertraagt de belofte niet, de belofte van zijn komst. [55:52] Zoals sommigen dat als traagheid beschouwen. Maar hij heeft geduld met ons. En wil niet dat enigen verloren gaan. Maar dat alle tot bekering komen. [56:02] Ik heb vijf jaar les gegeven op een middelbare school. Godziense maatschappij leer. Eerste jaar dat ik les gaf had ik een vierde klas VMBO. En er waren een paar jongens die zeiden tegen mij. [56:12] Meneer gelooft u dat? Gelooft u in Heer Jezus? Dat geloof ik in. Meneer gelooft u dat het waar is wat de Bijbel zegt. Dat Heer Jezus terug zal komen. Dat geloof ik in. En ze liepen naar het raam. En ze keken uit het raam. Een beetje spotten. [56:23] Ze keken naar mij. En ze zeiden van. Hij komt niet hoor. En die belofte staat volgens mij al heel lang in de Bijbel. Ik geloof er helemaal niks van. En toen mocht ik ze wijzen op deze tekst. En deze tekst zegt. [56:34] God is geduldig. God vertraagt de belofte niet. In de zin van dat God zegt. Ik ga de belofte niet vervullen. Maar hij is geduldig. [56:45] Omdat hij niet wil dat iedereen dat enige verloren gaat. Hier klopt het hart van God. En weet u de gedachte die ik vandaag had toen ik het las. Daar staat hij heeft geduld met ons. [56:56] Vraag. Denk er maar eens over na. Wie is de ons? Ik heb het altijd gelezen in de zin van de mensheid. Hij heeft geduld met ons als mensen. En hij wil ons als mensen. [57:07] Wil hij de kans geven. Om hem te leren kennen als verlosser en zaligmaker. Zodat de toren van God weg gedaan wordt. Dat er vreugde is. Dat er een eeuwigheid is die op ons wacht. [57:17] Maar deze brief wordt geschreven aan gelovigen. Zou het zou kunnen zijn dat God geduld heeft met ons. Omdat wij soms zo aardelen met het uitdelen van de boodschap van God. [57:33] En God tegen mij zegt Mark Brussel. Ik ben nog niet gekomen. Omdat er mensen zijn die mij niet kennen. Mijn hart gaat naar hun uit. En daarin heb ik een taak voor jou. Ik ben geduldig met jou. [57:45] Sommige van u zijn evangelisten puur zang. Het maakt niet uit waar u over spreekt. U kan op een hele natuurlijke manier spreken over de Heer Jezus. [57:57] Maar dat is een opdracht aan ons allen. En in mijn eigen leven zijn er momenten geweest dat God mij kansen gaf. En dat ik ze niet gepakt heb. Ik schaam me ervoor. En ik heb de Heerde God daarom vergeving moeten vragen. [58:08] Ik kan me herinneren dat ik op de middelbare school zelf zat als leerling. Dat er een meisje bij mij in de klas zat. Ria. En zij was een christen. En ik was een christen. Maar zij durfde ervoor uit te komen. [58:20] Ik was een duikboot christen. Op zondag kwam ik boven. En dan was iedereen. Dat is Mark. Die kende Heer Jezus. En op maandag ging ik weer onder. En we hadden een moment in de kerstviering. [58:32] En er werd gevraagd door de meester. Ik kan me nog heel goed herinneren. Mavo 2. Ink Huizen. Wat betekent kerst voor jou? En je mocht op het bord komen en opschrijven wat kerst voor jou betekent. [58:44] En de een naar de ander kwam op het bord. En die hadden mooi maar een beetje flauw verhalen over lekker eten. En vakantie enzovoort. Toen kwam Ria. Ria schreef op. Kerst betekent voor mij dat de Heer Jezus Christus gekomen is naar deze aarde. [58:55] Om te betalen voor mijn zonde. Genifel, genifel. En toen moest ik. En ik wist wat kerst was voor mij. Precies hetzelfde als Ria. Ik kende de Heer Jezus. [59:06] Maar ik durfde het niet. En ik weet niet meer wat ik erop schreef. Maar ik weet nog wel dat het ook zo'n flauw verhaal was. Ik durfde er niet vooruit te komen. En gelukkig heeft God andere kansen gegeven. [59:19] En we hoeven niet te blijven stilzaam bij ons tekortkomen, bij ons falen. Maar in hoeverre is ons hart vol van liefde voor God en liefde voor onze naasten. Dat we ook bijna niet anders kunnen dan praten over wie de Heer Jezus voor ons is. [59:33] De Heer is geduldig. Ja, Hij is geduldig met de mensheid. Maar Hij is ook geduldig met ons. Maar. Dat is geen teken van zwakte. Als u teruggaat naar Nahum ziet u dat het geduld van God ook gekoppeld wordt met de macht van God. [59:48] De Heer is geduldig. Dat klopt. Maar. Hij is ook groot van kracht. En wat de volgende versen eigenlijk doen vanaf vers 3b. [59:59] Vanaf de weg van de Heer, die paragraaf. Is het laat ons zien een God die machtig is. Die regeert over zijn schepping. En schepping. Een paar dingen worden genoemd. [60:12] Hij heerst over de wervelwind en de storm. De Heer heerst over de wervelwind en de storm. Denk aan Jona. God wierp een hevige wind op de zee. [60:27] God heeft de macht over de natuurelementen. Hij heerst daarover. Ik lees u voor wat Psalm 147 zegt. Psalm 147 vanaf vers 15. [60:41] Hij zendt zijn bevel naar de aarde. Zijn woord loopt zeer snel. Hij geeft sneeuw als wol. Hij strooit rijp uit als as. Hij werpt zijn ijs als stukken. [60:52] Wie is bestand tegen zijn koude? De Heer heerst over zijn schepping. Zo machtig is Hij. Hij heerst over de wervelwind en de storm. [61:04] Hij bestraft, zegt Nahum, de zee en laat rivieren verdrogen. Het gaat onder andere over de exodus, de uittocht uit Egypte. De zee, de Rode Zee. [61:16] Maar ook de rivieren verdrogen. De doortocht door de Jordaan. God heeft de macht daarover. Hij hoeft maar met zijn vingers te knippen en het gebeurt. Niets wat Hij wil, kan Hij niet. [61:29] Alles wat Hij wil, kan Hij. In de Bijbel wordt daarom ook de exodus, de uittocht, heel vaak gebruikt. Ook met name in de psalmen. Om een aantal dingen te laten zien. [61:41] Natuurlijk ook dat hele beeld van verlossing. Ook heenwijzen naar de verlossing die de ons is in de Heer Jezus Christus. Maar dat laat ook heel vaak iets zien over de almacht van God. [61:51] Dit is wat God deed. Jullie waren slaven. Maar Hij heeft je verlost uit slavernij. Hij heeft al die plagen gedaan. En Hij heeft je gebracht naar de rand van de Rode Zee. [62:02] Hij heeft de zee gekliefd. Je bent er doorheen gegaan. Hij heeft je door de woestijn geleid op weg naar het beloofde land. De exodus is ook een van Gods grote daden in de Bijbel. [62:14] Op het algemeen worden gezegd dat er vijf zijn. We hebben de schepping, als eerste. We hebben de uittocht uit Egypte. Dan krijgen we de Jezus Christus, die staat in het midden. Dan hebben we de pinkste gebeurtenis. [62:26] De uitstorting van Gods geest. De start van zijn gemeente. En dan de wederkomst. De nieuwe hemel en de nieuwe aarde. En dat noemen ze, een duurwoord, een chiasme. Dit correspondeert met dit. Dit met dit. [62:37] En in het midden is het al het kruis van die reze. Daar gaat het allemaal om. Dat is de boodschap. Hij is het Paaschaland. En de heren bestraften de zee. [62:47] De heren regeert over zijn schepping. Basan en Karmel en Libanon wordt genoemd. Ze verwelken. Wat wordt daar nou weer mee bedoeld? Nou, Basan en Libanon en Karmel ligt zo'n beetje noord. [63:01] En ten oosten van Israël zijn hele vluchtbare gebieden. Prachtige weilanden. Bossen. Bomen. De zeder op de Libanon. Kom je tegen. [63:12] In de psalmen. Maar in Jezaja lees ik, hoofdstuk 33. Libanon staat beschaamd. Het is verwelkt. Basan en Karmel. Ze schudden hun bladeren af. [63:25] De heer regeert over zijn schepping. We lezen in vers 5 over de bergen die beven voor hem. De heuvels die smelten weg. De aarde reist op voor zijn aangezicht. [63:38] De wereld met al zijn bewoners. Een berg, een heuvel. Het is een teken van stabiliteit. Maar ze beven voor Gods aangewicht. Net zoals de Sinaï bevde toen de heren in Exodus daar kwam en verscheen om zijn geboden te geven. [63:55] De Bijbel leert dat God boven de aardbevingen staat. Dat hij als het ware de aardbevingen coördineert. We lezen het in Job. We lezen het in Jezaja. Aan het einde der tijden. [64:07] In het boek Openbaring lezen we over aardbevingen. Die een onderdeel zijn van Gods plan voor de wereld van dan. Zijn oordeel. In de jaren van grote verdrukking. [64:18] Een aardbeving waarbij een tiende van Jeruzalem in zal storten. Maar hier wordt zijn almacht gelinkt aan zijn toren. En met name denk ik ook omdat misschien Nineveh in zijn hoogmoed dacht dat ze zo goed en zo groot en zo machtig waren. [64:34] En wie kon nou hun weerstaan? De heer is geduldig. Maar hij is groot van kracht. En daarom zegt vers 6 twee keer. En hij stelt het een rhetorische vraag. [64:44] Wie kan stand houden voor zijn gramschap? Antwoordt niemand. Wie kan te midden van zijn branden de toren opstaan? Niemand. God is almachtig. [64:56] Zijn vijanden zullen niet stand houden. God kan doen wat hij wil. Job zegt in hoofdstuk 42. Ik weet dat u alles vermag. [65:09] Dat is niet geweldig om te weten broeders en zusters. Dat wij een God hebben die almachtig is. Weet u, ik loop mezelf ook regelmatig aan in mijn eigen leven dat we soms zo klein van God denken. [65:24] We bidden ergens voor. We bidden dat iemand tot geloof komt. En dan komt die persoon tot geloof. Dan verbaasden we ons. Ik weet dat mijn schoonzus in de Verenigde Staten die van God en gebod niet niks wilden weten. [65:41] Toen ze Jezus nog niet kende gingen we daar met ze twee keer op bezoek. Ze woonden in een pand in Chicago. We kwamen daar binnen. Er lag iemand te slapen. Er lag een drugsnaad op de grond. [65:52] En opeens worden we geknort. Kwam er een varkentje voorbij. Dat was dan een huisdier. Een klein varkentje. En mijn vrouw heeft heel wat jarig gebeden voor mijn schoonzus. Toen op een dag toen belde ze. [66:02] Ik heb Jezus leren kennen. En het eerste wat mijn vrouw dacht was. Ze zit in een sect. Ze is in een of andere secte terecht gekomen daar. Wat ongeloofd. [66:12] Dat God dat kan. God is een almachtig God. Kent u het verhaal in Marcus 9? Waar een vader bij de Heer Jezus komt. Met zijn zoon. En de zoon die is bezeteld door een demoon. [66:25] En hij staat schuim op zijn mond. En hij rolt over de grond. En hij heeft geen controle over zichzelf. En dan komt de vader bij de Heer Jezus. En dan zegt de vader. Als u hem beter kunt maken. [66:38] En dan zegt de Heer Jezus. Als ik dat kan. Weet je aan wie je het vraagt? Het is alsof we aan Johan Cruijff vragen. Kan jij een balletje hoog houden? Dat is zijn specialiteit. [66:50] Dat is wat hij doet. God is gespecialiseerd in het onmogelijke. En wat voor onmogelijke situatie we ook tegenkomen. Broeder en zussen. Ook in ons eigen leven. [67:01] God is groter. Geloven we. Dat strekken we ons daar ook naar uit. En ik besef dat we daarmee God niet aan een touwtje hebben. We kunnen God niet manipuleren. [67:12] Hij is geen marionet. Als dat zo zou zijn. En we zouden hem kunnen bidden zoals we willen dat hij reageert. Dan zijn wij God. Want wij bepalen uiteindelijk wat er gebeurt. Zo is God niet. [67:23] En soms kan de almacht van God ook ons voor mysterisch plaatsen. Als God dan almachtig is. Waarom doet hij het dan niet? Zeker als het om dingen gaat. [67:34] Waarvan we weten dat de Heer een hart heeft. Iemand die Jezus niet kent. En hij kiest voor hem. En we weten dat het hart van de Heer uitgaat naar die man of die vrouw. [67:46] Waarom gebeurt het dan niet? En u heeft uw eigen lijstje van mysteries. Maar broeders en zusters. We moeten niet de keuze maken. Die Rabbi Kushner dacht dat hij moest maken. Een Rabbi die een boekje geschreven heeft. [67:58] Als het kwaad goede mensen treft. En die niet uit de voeten kon. Met een God van liefde. En een God van almacht. Als God liefde is. En hij is almachtig. [68:09] Dan doet hij er wat aan. En als God liefde is. En hij doet er niks aan. Dan is hij niet almachtig. Dat is de keuze die hij maakte. Het is of het een of het ander. [68:20] Of hij is almachtig. Maar hij doet er niks aan. Dus hij heeft die liefde vol. Het interesseert hem helemaal geen lor. Wat er met mij gebeurt. En zijn keuze was. Nou God wil het wel. [68:32] Hij heeft liefde. Hij heeft een hart. Voor deze wereld. Hij kan het niet. Zijn handen zijn gebonden. En die keuze. En die keuze broeders en zusters. Moeten wij niet maken. [68:43] Al moeten we ook eerlijk tegen elkaar zeggen. Dat we soms voor mysterie staan. Als wij God altijd zouden begrijpen. Dan zouden wij gezelf God zijn. Onafspeulijk zijn zijn wegen. [68:54] Zegt de Romeinenbrief. God is machtig. En dan tot slot. Een prachtig einde. Vers 7. De Heere is goed. [69:07] We lazen in Romeinen 9. Zie dan de goede tierenheid. En de strengheid van God. We hebben gesproken over de strengheid van God. Zijn na-ijver. [69:18] Zijn toren. Maar de goede tierenheid. U weet misschien. In het boek Exodus. Dat God tegen Mozes zegt. Ik zal mijn goedheid. [69:30] Bij u voorbij laten komen. Wat was die goedheid? Mag u opzoeken in Exodus 34. Prachtig. [69:46] Exodus 34. God heeft gezegd. Ik zal mijn goedheid voorbij laten komen. En dan lees ik in hoofdstuk 34. [70:00] Vers 5. Toen daalde de Heere neer in een wolk. Ging daar bij hem staan. En riep de naam van de Heere uit. Toen de Heere bij hem voorbij kwam. [70:11] En wat God nu gaat doen. Hij gaat een beschrijving geven van zichzelf. Het is een uniek stukje in de Bijbel. Waar we heel veel dingen lezen over God. Die God zelf zegt dat hij is. Riep hij. [70:21] God zelf. Heere, Heere. God. Barmhartig. En genadig. Geduldig. En rijk. Aan goede tierenheid. Die goede tierenheid blijft bewijzen aan duizenden. [70:34] Die ongerechtigheid en overtredingen vergeeft. Maar die de schuldige zeker niet voor ons schuldig houdt. En de ongerechtigheid van de vaders vergeldt aan de kinderen. En de kleinkinderen tot in het derde en het vierde geslacht. [70:46] God zei tegen Mozes. Mijn goedheid gaat voorbij. En wat lees ik hier. Toen de Heere voorbij kwam. Wat we eigenlijk lezen hier. Zijn die eigenschappen. Het is als een cadeau dat uitgepakt wordt. [70:58] Nou wat is dan de goedheid van God. Wat is dan de goedheid van God. Zijn barmhartigheid. Zijn genade. Oh wat is God genade. Zijn geduld hebben we het weer. [71:11] En hij is rijk overvloeiende. Aan goede tierenheid. En trouw. Dat is God voor elk mens. In een bepaalde zin. [71:23] De genade van God. Kunnen we zeggen. Er is algemene genade. En daarmee bedoelen we dat God. In een bepaalde zin goed is voor alle mensen. Matthäus spreekt erover. [71:35] Hij laat de zon opgaan. Over goede en slechte mensen. Hij laat het regenen. Op de rechtvaardigen. En de onrechtvaardigen. God is goed. Maar voor ons als kinderen van God. [71:48] Ligt zijn goedheid met name. In die bijzondere genade. In de redding. Die hij ons gegeven heeft. In de heer Jezus Christus. Dat is de essentie van Gods goedheid. Waarin hij de hemel leeg gaf. [72:01] Omdat hij ons lief had. Niet omdat wij zulke geweldige mensen waren. We waren vijanden. We wilden God niet. We zochten hem niet. Hij heeft ons lief gehad. En daardoor kunnen wij hem lief hebben. [72:14] Hij heeft ons eerst lief gehad. Hij waren dood in onze overtredingen. Hij heeft ons levend gemaakt. In Christus. Dat is de goedheid van God. De goedheid waar we ook elke dag weer op mogen danken. [72:27] Over mogen danken. En dan eindigde in Nahum. In dat zevende vers. De goedheid van God. Komt ook tot uiting. In dat hij een vesting is. [72:38] Voor zijn kinderen. Op de dag. Van benauwdheid. Een vesting. Hij kent hen. Die tot hem. Hun toevlucht nemen. Als u de Heer Jezus kent. [72:50] Als u verlost en zalig maken. En ik zou graag willen zeggen. Dat ik ervan uitga. Dat u dat allemaal hier bent. Dat hoop ik ook van harte. Maar dat weet ik niet. En als u daar enige twijfel over heeft. [73:02] Of u werkelijk een kind van God bent. En ga dan niet weg. Voordat u met iemand gesproken heeft. Die u daar mee kan helpen. Het is de allerbelangrijkste keuze. Die u maakt kan in uw leven. Maar als de Heer u getrokken heeft. [73:15] Tot dat heerlijke licht. En u zijn kind bent. Dan mag u ontvangen. De goedheid van God. En allereerst in zijn Zoon Christus. Maar van daaruit ook. Hij is uw toevlucht. Hij is een vesting. [73:27] Op de dag van benauwdheid. Het woord heeft het idee. Van als het eng wordt. Als de muur op je afkomen. Als je niet weet wat je doen moet. Als je niet weet waar je het zoeken moet. De Heer zegt. [73:38] Dat kan gebeuren. Dat is inherent aan het leven. In deze schepping die gebroken is. Maar kom maar bij mij. Schuim maar bij mij. Bij mij ben je veilig. Dat is de goedheid van God. Kinden die in uw leven broeders en zusters. [73:51] De beste gebeden. Zijn vaak de kortste gebeden. Heren. Help mij. Heren. Ik wil mij op u richten. En de Heren wil ons dan tegemoet komen. [74:03] Omdat hij een goede God is. Het is geen vrijblijvende goedheid. Hij verlangt die loyaliteit. Hij verlangt die groei. Maar het is een goedheid. Die weggelegd is voor elk kind van God. [74:17] Ook groei in dankbaarheid. Verbaasd aan over zijn liefde. Wat hij ons heeft lief gehad. Dankbaar zijn voor het kruis. Waar Christus de toren gedragen heeft. En verlangend zijn. [74:29] Om hem te dienen met heel ons hart. Te weten dat er een geweldige toekomst is. Die ons wacht. Dit is onze God broeders en zusters. Een grote, onuitputtelijke God. [74:42] En we hebben maar een heel klein beetje vanavond gezien. Van wie hij is. Is hij uw God? En heeft u een verlangen om die God te dienen? [74:53] Ik hoop het van harte. Zoveel samen danken. Ze clicken. Middelen. Lee diden S Jesus. Pocht an ongesteld. Met het van 50 i space. [75:04] Miss cinst noens? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? [75:15] Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct? Miss het juist in direct?