Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.
Geliefde broers en zussen in de Heer.! Van zilver en het vertegenwoordigde in die tijd een waarde van ongeveer een dagloon van een arbeider.
U kent vast die gelijkenis wel die Jezus uitspreekt dat allerlei mensen ingehuurd worden en dat ze uiteindelijk allemaal hetzelfde betaald krijgen.
Terwijl sommigen heel lang gewerkt hebben en anderen niet. Ze krijgen allemaal één denarius, dus het is één dagloon voor een arbeider. Nou ja, als we dat als rekenmiddel gebruiken, dan is het...
Wat is tegenwoordig het minimumloon voor een volwassene in Nederland? Zal het iets van... Dat is geen vetpot volgens mij. Volgens mij is dat 100 euro of zo per dag.
Wil je? Denk ik wel. Ik weet niet. Er zitten geen belastingtechnische mensen in de zaal, blijkbaar. Nou, kom goed. Zoiets. Laten we uitgaan van het minimumloon voor een volwassene.
Dat is dit dus. Toen. Het hoofd is dat van keizer Augustus. Dat staat er al naast. Die...
Dus het is gemaakt, dit muntje, tussen 27 voor en 14 na Christus. Bij het kerst evangelie horen we ook altijd de naam Augustus even langskomen.
En op... Je weet wel, het gebeurde in de dagen van Augustus dat er een bevel uitging. Dat er een bevel uitging vanwege keizer Augustus.
Dat er iedereen ingeschreven moest worden. Het is een van de eerste meentjes die ik heb aangeschaft. Het is ook leuk om te zien dat...
Nou, we toch aan het praten zijn daarover. Dat aan de bovenkant een stukje er afgesneden is. Zie je dat? En dat... Ja, want dat zou eigenlijk mooi rond moeten lopen met dat cirkeltje eromheen.
En de bovenkant is iets afgesneden. En dat deden ze vroeger wel, wel vaker. Dan... Ja, dan had je meer geld, hè. Dan schaaf je er wat van af. En als je dat bij alle meentjes doet, dan heb je samen weer een nieuw meentje.
En dat tikt de aardig aan. Op een bepaald moment zijn sommige meentjes zo beschadigd dat ze niet meer goed zijn. Maar deze is net op de goede plek, zeg maar, besneden. Laten we het zo maar noemen.
Dit meentje komt op twee momenten in de preek terug. En dan speelt het een belangrijke rol.
Dus daarom weet u alvast wat er aan de hand is. Oké. Intussen... Ja, anders leidt het zo af. Intussen pakken wij de draad weer op in Matthäus 5.
Ik besef dat dat ongeveer een jaar geleden is. Dat ik de tweede preek van de bergreden hield. En nu zal ik de derde houden.
Zo de Heer wil en wij leven. Dus als u Matthäus 5 even opzoekt. En dan vanaf vers 7.
Dat is ook bier.
Het vorige gedeelte was best wel een beetje een donderpreek, zoals dat heet.
Dat was echt wel van dik hout zaak mijn planken van onze heiland. En nu zijn we in een nieuwe categorie terechtgekomen. En dat is wat positiever.
Dus u komt waarschijnlijk toch wat meer lachend de gemeente uit dan de vorige keer. Dat is dus een nieuwe categorie.
Hen die leven met God heb ik dat genoemd. Hiervoor haalt Jezus het over hen die afhankelijk zijn van God. En hierna gaat het over hen die vervolgd worden.
Maar hier dus hen die leven met God. Met andere woorden, wat houdt een leven met God nou in? Wat ben je dan? Hoe gedraag je je dan?
Hoe ben je een goede burger van het koninkrijk van God? Dat lijken me buitengewoon belangrijke vragen die hier gesteld worden. De zalig gesproken mensen hiervoor waren meer slachtoffers, stakkers.
Ze hongerden, ze dorsten, ze treuren, ze zijn bedelaars enzovoort. En de categorie die nu volgt is actief.
Actief goed. Die hebben eigenschappen die goed zijn. Nou, laten we het eerst maar eens gaan lezen. Vanaf vers 7. Zalig de barmhartigen, want hun zal barmhartigheid geschieden.
Zalig de reinen van hart, want zij zullen God zien. Zalig de vredestichters, want zij zullen kinderen Gods genoemd worden.
Ik wil die drie teksten één voor één langs gaan. Dus als u uw duim erbij houdt, dan moet dat lukken. Of het moet digitaal zijn, dan wordt het wat lastiger.
Maar dat maakt niet uit. Barmhartigen. Barmhartigen. Reinen van hart en vredestichters. Daar gaat het over. Dus we beginnen eerst bij de barmhartigen.
Barmhartigen. Barmhartigheid. Wat is dat? Het woord dat er in het Griek staat, betekent zoveel als mensen die medelijden hebben.
Medeleven met anderen. Compassie. Genade. Met een oud-testamentisch woord goedertierenheid. Liefdevolle hulp.
Een heel mooie definitie vond ik in een oud-woordenboek. Even goed opletten. Niet een uiterlijk medeleven, maar een volkomen identificatie met de naaste in zijn of haar situatie.
Ik weet dat het een hele mond vol is. Ik zal het nog één keer doen dan. Niet een uiterlijk medeleven, maar een volkomen identificatie met de naaste in zijn of haar situatie.
Met andere woorden, jij bent de naaste op die manier geredeneerd. Je leeft je zo in in die naaste dat je alles voelt wat hij of zij voelt.
Dat je alles meemaakt dat je werkelijk kan meeleven, kan mevoelen met die ander. Iemand anders overkomt iets.
Daar kan hij of zij helemaal niks aan doen. En jij voelt daar iets bij. Ik hoop dat u de finesse in deze woorden pakt, want dat is heel belangrijk.
En overkomt iets. En jij kan zijn van ja, ja, rot voor je. Maar je kan ook zijn van, ik leef met je mee. Oh, wat erg.
Ik voel het gewoon. Je voelt zijn of haar pijn. Dat is barmatigheid. In de Griekse vertaling van het Oude Testament, de Septuagint, is het vaak een vertaling van gesed.
En volgens mij heb ik dat woord al eens eerder behandeld hier. Dat slaat het vaakst op God zelf. En het gaat dan vooral over zijn verbondstrouw.
Nou, als er iemand werkelijk barmhartig is, dan is het God wel. Het is zaaks dat we God daarin imiteren.
God nadoen. God naleven. U kent ongetwijfeld allemaal de gelijkenis van de barmhartige Samaritaal. Lukas 10, vers 30 en verder, als u het nog eens wil lezen.
Even kort, een man wordt beroofd, in elkaar geslagen en een half dood achtergelaten aan de kant van de weg van Jeruzalem naar Jericho. Toevallig kwamen er achterin volgens een priester en een leviet langs, die allebei met een wijde boog om hen heen liepen.
Een Samaritaan, een lid van een door de Joden verachte minderheidsgroep, ziet hem en krijgt medelijden met hem. Hij is dus werkelijk barmhartig.
En dan moeten we even goed gaan opletten, want dit is een prachtig voorbeeld van barmhartigheid in de praktijk. Hij gaat naar de gewonde man toe, verzorgt zijn wonden met olie en wijn.
Zo deden ze dat in die tijd. En verbindt ze. Hij zet hem op zijn eigen rijdier en brengt hem naar een herberg waar hij voor hem zorgt.
En als hij de volgende dag moet vertrekken, geeft hij aan de herbergier twee van deze kleine zilveren muntjes. Die ik u aan het begin van de preek heb laten zien.
Elk ongeveer een dagloon waard. Dus er wordt in ieder geval nog twee dagen voor hem gezorgd. Gezorgd. En hij zegt tegen hem, zorg voor hem.
En als je meer kosten moet maken om dat te doen, zal ik je die op mijn terugreis vergoeden. En voor de eerste keer, ik heb het misschien wel honderd keer gehoord, die gelijkenis.
Vul mij nu op dat barmhartigheid soms en misschien wel vaak een geldkwestie is. Het gaat bij barmhartigen.
Barmhartig zijn gewoon om poem, money, slappe was, centen. Euro's, doekoe's, geld. Daar heb ik nog een ander voorbeeld bij.
Sir Cliff Richard. Kennen we die nog? Beroemde zanger uit Engeland. Devote christen. Was in een ontwikkelingsland.
En zag daar dokters en verpleegkundigen belangrijk werk doen. Hij vroeg een verpleegster, wat kan ik doen? Ik wil zo graag helpen.
Nou, antwoordde de verpleegster, kun je injecties geven? Cliff antwoordde, nee, dat heb ik nog nooit gedaan. Kun je wonden verbinden?
Kun je gebroken botten spalken? En telkens moest hij zeggen, nee, dat kan ik niet. Nou, dan heb ik hier niks, zei je. Ga dan gauw terug naar Engeland.
Ga mooie liedjes zingen. Veel geld verdienen. En dan stuur je dat geld op naar ons. En dan kunnen wij al die dingen gaan doen. En zo geschiedde het.
Kijk, ik kan me zo voorstellen dat sommige van jullie denken, aha, daar is er weer een. Hij is op ons geld uit. Hij wil onze tienden hebben.
En dat is waar. Maar niet om voor mezelf te houden. Maar om weg te geven aan organisaties en mensen die dat zo nodig hebben.
Ik neem aan dat u allemaal uw tienden geeft. Toch? Of is het negenden?
Of achten? Of wat er over is aan het eind van de maand? Een. Maar als iedereen dat doet, dan kan deze gemeente zoveel meer doen.
Soms is barmhartigheid gewoon geld geven en dan maar een keertje minder op vakantie.
Nog even iets over de belofte die aan deze zalig spreking verbonden is.
Zalig de barmhartigen, want hun zal barmhartigheid geschieden. Ja, daar klopt toch niks van? Nou, inderdaad krijgen barmhartigen in deze gebroken wereld vaak de deksel op hun neus.
Wie goed doet, goed ontmoet, is helaas in de praktijk van het leven een zeldzaam iets. In Amerika zeggen ze, no good deed goes unpunished.
Geen enkele goede daad blijft ongestraft. De hond die je uit het prikkeldraad hebt gepeuterd, bijt je zodra zijn kop vrij is. Maar er staat hier ook niet dat de naaste andere mensen je als dank voor jouw barmhartigheid op hun beurt barmhartigheid gaan bewijzen.
Was het maar zo'n feest. Nee, ondank is zveel ons loon. Maar God zal je barmhartigheid bewijzen.
Dat wordt hier bedoeld. Het zou ook niet zuiver zijn als je alleen maar barmhartig was om van anderen op hun beurt barmhartigheid te ontvangen.
Nee, je loon, je kroon is in de hemel. Niet hier op deze aarde. Ik sluit dit gedeelte af met een tekst uit Jacobus.
Jacobus 2 vers 13. Ik lees hem dit keer uit de NBV 21, want die slaat bij deze tekst de spijker op zijn kop. Onbarmhartig zal het oordeel zijn over wie geen barmhartigheid heeft bewezen, maar de barmhartigheid overwint het oordeel.
Onbarmhartig zal het oordeel zijn over wie geen barmhartigheid heeft bewezen, maar de barmhartigheid overwint het oordeel.
Denk daar van de week maar eens over na. De tweede zalig spreking van dit setje van 3 vers 8 spreekt van rijn zijn.
Je hart moet rijn zijn. En rijn duidt hier niet alleen op goed gewassen met water en zeep, maar heeft ook een sterk geestelijke betekenis.
Rijn is zuiver, puur, gelouterd, onschuldig, vrijgesproken, vrij van verantwoordelijkheid, rechtvaardig.
En deze geestelijke toepassing van dit woord wordt hier bedoeld. Deze zalig spreking is de belangrijkste van allemaal. Hier ligt de basis van de relatie van de gelovigen met God.
God is heilig. En daardoor voor ons nu onzichtbaar. En met onze door zonden besmeurde zielen kunnen we onmogelijk voor God verschijnen.
Het Oude Testament staat bol van het idee dat je God niet kan zien. En als je dat wel doet, dan sterf je. Dan verga je. Maar het Oude Testament, en dan vooral het psalmenboek, staat ook bol van teksten waarin de oprechten, de reinen, juist wel voor het aangezicht van de heren zien.
Ik noem een paar voorbeelden, hoef je niet op te zoeken, want dan moet u wel heel snel bladeren. Psalm 17, vers 15. Dat vind ik zo'n mooie uitdrukking.
Mijn verzadigen met uw beeld. God zien, dat verzadigt je. Dat vervult je met een gevoel van gerechtigheid en waarheid en liefde en vreugde.
Een heel bekende tekst, psalm 24, vers 3 tot 6. Wie mag de berg des heren beklimmen? Wie mag staan in zijn heilige steden, die rein is van handen en zuiver van hart, die zijn ziel niet op valsheid richt, nog bedriegelijk zweert?
Wie zal van de heren een zegen wegdragen en gerechtigheid van de gods zijn zeils? Dat is het geslacht van wie naar hem vragen, die uw aanschijn zoeken.
Dat is Jacob. Rein van handen. Dat is de praktijk.
Gewoon dingen doen zoals ze gedaan horen te worden. We moeten geen zonde doen, bijvoorbeeld. Maar ook zuiver van hart.
Dat het echt van binnen uitkomt. Innerlijk gereinigd, schoon van binnen. Kijk, hier komt het op aan.
We moeten volkomen rein zijn als we voor God verschijnen. Ons hart moet schoongewassen worden van zonde. Nou, waarmee moet dat gebeuren, dat schoonwassen?
Dat kan maar met één vloeistof. Het bloed van Jezus Christus, de Zoon van God, reinigt ons van alle zonde. 1 Johannes 1, vers 7b.
Voor de mensen die meeschrijven. Zet er dan gelijk een streepje onder, zou ik zeggen. Een kind kan de toepassing hier begrijpen.
Kom met je vieze hartje en laat het schoonwassen door de Heer Jezus. Dan zul je God zien. Het is zo simpel.
Maar waarom is dan juist dit, je zonden beleiden om vergeving vragen, zo moeilijk voor ons? Waarom houden we zo vaak nog iets achter?
Doe het nou gewoon. Breng het bij de Heer. Geen, ja maar. Of, ja zo eenvoudig is dat niet, zoals je dat nu zegt, Harm.
Nou, zo eenvoudig is het dus wel. Waarom zijn er bijvoorbeeld nog steeds mensen die hier in ons midden zijn, die alleen als zuigeling gedoopt zijn? Waarom hebben jullie de laatste keer dat jullie hier doopten, twee mensen, een keer daarvoor drie mensen, en daarvoor een hele tijd niemand, gedoopt?
Dat is toch bij uitstek het teken van het afwassen van de zonde. Het afleggen van de oude mens, het opstaan van de nieuwe mens.
Ja, ik verwacht de eerstvolgende doopdienst. Ik heb begrepen dat volgende week het bad met vreugde gevuld wordt, als we dat willen. De eerstvolgende doopdienst verwacht ik een rij van mensen die gedoopt willen worden.
Ja, toch? Niet dan? Oké. Ik heb er zelf ook heel lang over gedaan hoor.
Ik ken alle problemen die er liggen. Maar uiteindelijk ga je toch door de knieën. En daar, in dat bad waar jullie boven zeer zitten. Ben ik ook ondergegaan.
Ben verdronken. Ben een nieuw leven opgestaan. En ik kan het iedereen aanraden.
Laat je met God verzoenen. Het enige dat je hoeft te doen is het toe te laten dat Jezus je handen en je hart reinigt.
Nou, ik sluit weer af met een tekst uit Jacobus. Dit keer 4 vers 8. Nadert. Nadert tot God en hij zal tot u naderen. Reinigt uw handen zondaars en zuivert uw harten gij die innerlijk verdeeld zijt.
Ken je dat gevoel? Innerlijk verdeeld zijn. Dat is geen goed gevoel. Dat is een beetje dit en een beetje dat.
Een beetje bij de Heer, maar toch stevig in deze wereld staan met het andere been. Het is, ja, innerlijk verdeeld.
Dat is niet goed. Daar zit geen rust in. Innerlijke verdeeldheid. Maar zuivert uw harten. En dan ben je niet meer innerlijk verdeeld.
Verdeeld. Hou grote schoonmaak in je leven. Doe het nou. De laatste categorie is er weer één die ik altijd verkeerd begrepen heb.
De vredestichters die zalig verklaard worden. Kijk, als ik het woord vrede zie staan, ga ik altijd uitleggen dat het Griekse woord Irene, sorry Irene, heel iets anders betekent dan het Hebraeuse woord shalom.
Dus dat in de Bijbel vrede niet slechts het ontbreken van oorlog is, maar een veel breder begrip, volstrekte harmonie, enzovoort, enzovoort. Probleem is dat hier een ander woord staat in het Grieks.
Je ziet dat ook al in de Nederlandse tekst. Er staat vredestichter, hij die vrede maakt. En dat gaat in dit woord alleen maar over vrede tussen mensen onderling.
Dus niet dat diepere shalom, vrede met God. Dat is immers al eerder besproken. Maar vrede tussen mensen onderling. En het is de enige plek in de Bijbel waar dit woord voorkomt.
Ook leuk om te weten. En als ik dan ga kijken waar het verder nog in andere Griekse en Romeinse boeken voorkomt, slaat het meestal op een heerser die vrede gebracht heeft door middel van oorlog.
Wij noemen dat een bevochten vrede. De mensen die in die tijd luisterden naar de preek van Jezus, dachten hierbij waarschijnlijk direct aan keizer Augustus.
Doe hem weer even. Ik weet dat je diep aan het nadenken bent over de preek. Maar ja. Want Augustus staat er bekend om dat hij na Julius Caesar, met al dat vechten en zo, de vrede van Rome, de Pax Romana, heeft bevochten, heeft gebracht.
Hij werd daardoor ook wel Vredevorst genoemd. Komt je bekend voor, hè, die titel. Vredevorst. En als we dan weer even naar mijn muntje kijken, zien we links van zijn snuffert, met een beetje moeite, zijn naam staan, Augustus.
Kun je dat lezen? Ik zie al wat hoofden die kant op gaan. Daar staat Augustus, van boven naar beneden. En aan de rechterkant staat van beneden naar boven, Divi F.
Divi F. Dat is Latijn en dat is kort voor Divi Filius. Divi betekent goddelijk, en Filius betekent zoon.
Dus zoon van de goddelijke. Zoon van God. Dit muntje is geslagen tussen 15 en 13 voor Christus. Daar is het begonnen.
Augustus heerste van 27 voor tot 14 na Christus. Dus dan hebben we het nog preciezer. Op 1 januari 42 voor Christus, bijna twee jaar na zijn dood, herkende de senaat Julius Caesar, u wel bekend vanuit de boekjes van Asterix en Obelix, ja toch?
De stiefvader van Augustus, die werd erkend als een godheid. Dus toen werd Augustus, de aangenomen zoon van Julius Caesar, dus zoon van God genoemd.
Nou, we gaan even terug naar onze tekst. De vredestichters zijn zalig, want ze zullen kinderen van God genoemd worden.
Vat je? Jezus gewijst hier heel subtiel naar in deze zalig spreking. En de boodschap is natuurlijk, ja, Augustus is niet de ware zoon van God.
En die vrede van Augustus, dat is eigenlijk niet echt. Want dat is een bevochten vrede. Dat is niet, ja, er is nog steeds allerlei ellende. Nee, de ware vrede hier wordt alleen gebracht door de enige echte vredevorst, Jezus Christus, die vrede op aarde zal brengen, zoals de engelen zongen in de kerstnacht.
Nu is het nog oorlog wat de klok slaat. Denk aan, nou ja, Iran, wat hebben we nog meer? Oekraïne, in Gaza gaat het ook nog niet zo lekker.
Dus er is allemaal oorlog en ellende. En wij bidden heel vaak om vrede, en dat is ook een bijbels goede manier van bidden, maar je wordt er soms wel eens moedeloos van.
Ja toch? Straks zal Jezus een duizendjarig vrederijk stichten, hier op deze aarde.
En ieder die hem daarin waarachtig navolgt, wordt ook met hem kind van God genoemd. Even voor de duidelijkheid, je hoeft niet een eind aan alle oorlog te maken.
We zouden het graag willen, maar het ligt boven onze macht. Maar in een kleiner verband, bijvoorbeeld een familie of een gemeente, heb je ook ruziemakers, onruststokers, maar ook, prijs de heer, vredestichters.
Ben jij daar een van? Zoek je naar conflict, of in liefde naar oplossingen?
Hou je vooral van je eigen gelijk, of gun je een ander ook zijn of haar mening? Als we Jezus navolgen, en waarlijk die vredestichters zijn, kunnen we kinderen van de Allerhoogste God genoemd worden.
Ook in het kleine is dat dus buitengewoon belangrijk. Belangrijk. Kijk, de Oekraïne, dat los jij niet zo even op, maar een ruzie in je eigen gezin wel.
En ik weet dat, want het is overal, ja, is er wel eens wat onmin en wat moeite. Ja? Een gezin is hartstikke gelukkig en geweldig, totdat het testament wordt voorgelezen, bijvoorbeeld.
Ja, dan is het, waarom hij wel en zij niet, enzovoort. Het ligt soms onder de oppervlakte.
Maar wij worden opgeroepen om vredestichters te zijn. Om vrede te brengen, waar wij ook komen. Kijk, in een kleuterklas, daar zie je dat soort dingen in het klein, en dat is dan wel heel duidelijk.
Dan kun je zien, welke zijn erop uit om de anderen een beetje te jennen. Ja, dat gebeurt ook bij kleuters. Zeker te weten. En anderen, ja, ze kunnen keihard zijn kleuters.
Ik heb een half jaar in een kleuterklas doorgebracht. Tjongejonge. Maar, maar je hebt ook vredestichters. Je hebt ook kindjes die het bij de ander proberen te lijmen, goed te maken, die ertussenin gaan staan, als ze met elkaar aan het vechten zijn, of zo.
Ja, die positie. Bewust innemen. Zelfs als het tegen je gevoel ingaat. Wij moeten vredestichters zijn.
Daartoe zijn we hier op aarde gezet. Ja, om de vrede tussen de mensen te bewaken, maar ook om ervoor te zorgen dat we allen de vrede van God in ons hart kunnen ervaren.
wat een genade, wat een eer, wat een glorie voor ons, wat een ontzettend rijke boodschap zit er in deze woorden dat we kinderen van God mogen zijn als we de vrede zoeken.
In de psalmen stond het al, psalm 34, vers 15b, zoek de vrede en jaag die na. En tot slot weer een tekst uit Jacobus.
Gerechtigheid is een vrucht die in vrede wordt gezaaid voor hen die vrede stichten. Gerechtigheid is een vrucht die in vrede wordt gezaaid voor hen die vrede stichten.
Halleluja. Amen.