Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.
Goedemorgen broeders en zusters, fijn om weer in uw midden te zijn vanochtend. En ik denk dat dit niet een mooie inleiding is op waar we het straks over gaan hebben ook.
Maar eerst wil ik kort wat zeggen over wat er zich de afgelopen tijd in het werk afspeelt. Voor degenen die dat niet weten, ik werk in het dagelijks leven voor Stichting Israël de Bijbel. Ik ben dus een collega van Jos en Alinda.
En we zien een hoop gebeuren op het moment. En momenteel liggen er twee nieuwe Bijbeluitgaven bij de drukker. En dat is opvallend, want wij hebben als stichting nooit gepland om zoveel eigen Bijbeluitgaven te geven.
Maar onder andere het Ivriet Nieuwe Testament wordt herdrukt. Die Jos en Alinda ook de komende maanden hopelijk in Israël veel zullen verspreiden. Samen met een partnerorganisatie in Amerika geven we een Hebraeus-Engels Matthäus-Evigene.
Die zijn we aan het drukken. En momenteel wordt het Hebraeus-Spaanse Nieuwe Testament gezet. Dus er gebeurt een hoop zo tegelijkertijd. En ook in het veld. Jos en Alinda zijn natuurlijk net vertrokken naar Israël.
Zelf hoop ik komende februari met een broeder naar Thailand te gaan. Om daar te werken onder de vele Israëlische backpackers. Die daar juist in deze tijd en tijden van de oorlog heen trekken.
En we merken dat het juist dat er zoveel gaande is dat het zo belangrijk is dat het werk ook wordt gedragen in gebed. Want als God bezig is dan is er ook iemand die dat niet wil.
En juist in deze tijd zou ik u ook zo willen aanmoedigen. Bid voor Jos en Alinda als ze de komende tijd in Israël zijn. Het is vaak een eenzame post om daar aan het werk te zijn. Bid voor het werk.
En dat is zo nodig juist in deze tijd. Ik vond het heel mooi dat Kees vanochtend de weegschaal neerzette. Want we gaan het hebben vanochtend over de stam dan.
En dan moet u drie keer raden wat het symbool van de stam dan is. Dat is een weegschaal. Misschien wilt u vast opzoeken richteren 18. Dat is het gedeelte wat we vanochtend gaan behandelen.
Dan zal ik er vast bij zeggen dat is niet zo'n heel vrolijk gedeelte. Dat is richteren over het algemeen niet zo. Richteren zien we juist namelijk wat de mens zonder God is.
Het boek Richteren kenmerkt zich door een ieder deed wat juist was in zijn eigen ogen. En we zien daar telkens hoe het volk weer God verlaat. Hoe ze dan worden overgeleverd tot een vijanden.
En telkens pas als ze dan de heren weer gaan aanroepen. Dan geeft God een richter die hen verlost. Totdat ze God weer verlaten en het hele cirkeltje weer opnieuw begint. En aan het einde van het boek Richteren komt dat eigenlijk tot een dieptepunt.
En we gaan vandaag hoofdstuk 18 lezen. En dat zit in de aanloop naar het einde van het boek Richteren. In hoofdstuk 17, we gaan het niet lezen, maar ik zal dat wat toelichten voor de context.
In hoofdstuk 17 lezen we over ene Miga. Een andere dan de profeet die we later kennen uit de Bijbel. Maar ene Miga die allerlei afgodsbeelden in huis haalt. En vervolgens vraagt hij een leviet die voorbij komt om priester te worden voor zijn eigen huis.
En dan maakt hij zelfs een evel, een borstschild zoals de hoge priester dat droeg. En hij gebruikte dus voor zijn godsdienst wel voorwerpen die God gegeven had.
De priesterdienst en de evel. Maar uiteindelijk belandt hij in afgoderij. En met die achtergrond gaan we hoofdstuk 18 lezen. En dat is een vrij lang gedeelte, maar ik wil het bijna helemaal lezen.
Omdat het zo'n onbekend gedeelte is. Hoofdstuk 18. We gaan er één sprong in de tekst maken. Maar dat zal ik aangeven wanneer we die sprong maken omwille van de tijd.
Hoofdstuk 18, vanaf vers 1. En ik lees zelf uit de Herzienestatenvertaling. In die dagen was er geen koning in Israël. En in die dagen zocht de stam van de Danieten voor zich een erfelijk bezit om er te wonen.
Want tot op die dag was hun onder de stammen van Israël niet voldoende erfelijk bezit toegevallen. Daarom stuurde Danieten uit hun hele geslacht vijf mannen.
Strijdbare mannen uit Zora en Estahol. Om het land te verkennen en om het te doorzoeken. En ze zeiden tegen hen ga op weg doorzoek het land. En ze kwamen in het bergland van Evrim bij het huis van Micha en overnachten daar.
En toen ze bij het huis van Micha waren herkenden zij de stem van de jonge man de Levite. Dat is dus die priester wat ik net introduceerde uit hoofdstuk 17. Ze weken van hun weg af en zeiden tegen hem wie heeft u hier gebracht?
Wat doet u hier en wat hebt u hier te maken? Daarop zei hij tegen hen zo en zo heeft Micha met mij gedaan. Hij heeft mij ingehuurd en ik ben voor hem tot een priester.
En ze zeiden tegen hem raadpleeg God toch. Dan weten wij of onze weg die wij gaan voorspoedig zal zijn. En de priester zei tegen hen ga in vrede.
Uw weg waar langs u zult gaan is de heren welgevallig. Vervolgens gingen de vijf mannen op weg en kwamen in Lais. En ze zagen het volk dat er onbezorgd woonde volgens de wijze van de Sidoniers.
En er was geen machthebber in het land die iemand om enige zaak lastig viel. Ook waren zij ver verwijderd van de Sidoniers en hadden zij niets met andere mensen van doen.
Daarna kwamen ze terug bij hun broeders in Zora en Esthol. En hun broeders zeiden tegen hen wat hebt u te zeggen? En ze zeiden ze op en laten we tegen hen optrekken. We hebben het land namelijk gezien en zie het is zeer goed.
Zou u dan niets doen? Aarzel niet om te gaan, het land binnen te trekken en het in bezit te nemen. Als u daar komt treft u een onbezorgd volk aan en het land is naar beide kanten ruim genoeg.
Ja, God heeft het in uw hand gegeven. Een plaats waar geen gebrek is aan iets wat er op de aarde is. Toen braken ze vandaar op vanuit het geslacht van de Denieten. Vanuit Zora en Esthol.
Zeshonderd man met hun wapenrusting aan. En zij trokken op en sloegen hun kamp op bij Kiriat Yarim in Juda. Daarom noemden ze deze plaats. Maar gaan het dan tot op deze dag.
Zie, het ligt achter Kiriat Yarim. Vervolgens trokken ze vandaar verder naar het bergland van Evreem. En kwamen ze bij het huis van Micha. Toen namen de vijf mannen die erop uitgegaan waren om het land van Laaïs te verkennen het woord.
En zeiden tegen hun broeders. Weet u ook dat er in die huizen een evelt is. En afgodsbeeldjes. En een gesneden en gegoten beeld. Wel nu, weet wat u te doen staat.
Toen weken ze af van hun weg. En kwamen bij het huis van de jongeman, de Levite. Het huis van Micha. En ze vroegen hem naar zijn welstand. En de zeshonderd mannen van de Danieten bleven met hun wapenrusting aan bij de ingang van de poort staan.
De vijf mannen die op weg waren om het land te verkennen liepen echter door. Ze gingen daar naar binnen. En namen het gesneden beeld. De evelt, de afgodsbeeldjes en het gegoten beeld weg.
Nu stond de priester bij de ingang van de poort, bij de zeshonderd mannen, met hun wapenrusting aan. Toen zij die het huis van Micha waren binnengegaan, het gesneden beeld.
De evelt en de afgodsbeeldjes en het gegoten beeld wegnamen. Zei de priester tegen hem, wat doet u? Daarop zeiden ze tegen hem, zwijg, leg uw hand op uw mond en ga met ons mee.
Wees voor ons een vader tot een vader en een priester. Is het beter dat u een priester bent voor het huis van één man, of dat u een priester bent voor een stam en een geslacht in Israël?
Toen werd het hart van de priester vrolijk en hij nam de evelt, de afgodsbeeldjes en het gesneden beeld en voegde zich bij het volk. Dan gaan we even een sprong maken omwille van de tijd en dan springen we naar vers 27.
Vers 27.
Dan gaven de stad de naam Dan naar de naam van hun vader, die een zoon van Israël was. Vroeger was de naam van de stad echt Elaïs. En de Danieten richtten het gesneden beeld voor zich op.
En Jonathan, de zoon van Gerson, de zoon van Manasse, hij en zijn zonen waren priesters voor de stam van de Danieten, tot op de dag dat het land in ballingschap werd gevoerd.
Zo richtten zij het gesneden beeld voor zich op dat Micha gemaakt had al de dagen dat het huis van God in Silo was. Tot zover het gedeelte wat ik met u wilde lezen.
Geen vrolijk gedeelte. En ik kan u ook zeggen, het begin van waar we het over gaan hebben is ook helemaal niet zo vrolijk. Maar ik beloof er dat we naar de hoop toe gaan werken. Dat we daarmee gaan afsluiten.
Want er zit wel degelijk zelfs in de geschiedenis van de stam Dan is er hoop te vinden. Nou, naar aanleiding van dit gedeelte wil ik met u nadenken over de stam Dan.
Wie was Dan ook alweer? Nou, Dan was natuurlijk een van de twaalf zonen van Jacob. En om precies te zijn was hij de vijfde zoon. En dat is een bijzondere positie.
Zoals de meesten van ons denk ik weten was Jacob getrouwd met Rachel en met Lea. En Lea kon geen kinderen krijgen. Sorry, Lea kon kinderen krijgen en Rachel niet.
Dus toen Lea drie kinderen had gekregen werd Rachel jaloers en zo extreem dat ze naar Jacob toe gaat en tegen hem zegt, geef mij kinderen en zo niet dan sterf ik.
Nou, Jacob wordt daarop boos. Wat we misschien wel enigszins kunnen begrijpen. Want wie is Jacob dat hij daar iets aan kan doen als Rachel geen kinderen kan krijgen. En hij antwoordt dan ook, ben ik soms God?
En wat we eigenlijk zien in deze geschiedenis is dat Rachel helemaal haar vertrouwen niet op God stelt in haar probleem. Maar ze komt met een eigen oplossing.
Want wat gaat ze doen? Ze biedt haar slavin Bilha aan aan Jacob. En uit die slavin, de eerste, wordt dan geboren.
Dus dan is de oudste van de zonen die niet bij Jacobs eigen vrouwen geboren zijn. En daar dankt dan ook zijn naam aan. Dan betekent rechter.
Vandaar ook zijn symbool van de stam een weegschaal van de rechter die het oordeel afweegt. Maar zijn naam betekent rechter, maar verwijst geen zins naar God zelf.
Alhoewel Rachel zegt dat ze hem dan noemt, want God heeft mij recht verschaft en naar mij geluisterd. Terwijl ze eigenlijk helemaal niet met haar probleem naar God zelf toe was gegaan.
Maar ze had zelf een oplossing bedacht. En eigenlijk zien we dat patroon van hoe dan geboren werd, ook terug in de geschiedenis die we zojuist hebben gelezen over de stam dan.
Nou kan ik me voorstellen dat als we het zo hebben gelezen, en het is een vrij onbekende geschiedenis, dat het niet gelijk helemaal duidelijk was wat er daar in hoofdstuk 18 gebeurde. Wat was er aan de hand?
De Heere God had aan elk van de stammen een eigen grondgebied toebedeeld in het land Israël. En het stuk land wat de stam dan had gekregen, dat lag ongeveer ten zuidwesten van Jeruzalem.
Voor wie een beetje de kaart van Israël in zijn hoofd heeft, ongeveer ten zuidwesten van Jeruzalem. Maar dat gebied wat ze hadden was in hun ogen niet groot genoeg, lezen we hier.
Wat was er aan de hand? Had God zich verrekend en had hij hen per ongeluk een te klein stuk grondgebied gegeven? Nee, natuurlijk niet. God had hen precies gegeven wat ze nodig hadden.
Nee, dat was een hele andere oorzaak. Als we eerder in het boek Richteren lezen, in hoofdstuk 1 vers 34, dan kunnen we lezen hoe de stam dan door de Amorieten, de inwoners van het land, wordt verdreven de bergen in.
Het berggedeelte van hun gebied. Dus die stam dan, die kon helemaal niet het volledig hen toegekende gebied gebruiken. Alleen het bergachtige gedeelte waar ze zich in hadden teruggetrokken.
Nou, daarom willen ze een nieuw grondgebied gaan zoeken. En wat doen ze? Ze gaan op zoek in het uiterste noorden van het land. En ze zoeken een gebied wat makkelijk te veroveren is.
En we zullen gaan zien in deze geschiedenis dat dat grote gevolgen heeft, die keuze. Maar laten we gelijk maar eens de vraag stellen. Hadden ze die gevolgen kunnen voorkomen? Jazeker.
Want bedenk maar eens wat er was gebeurd als ze met hun te kleine grondgebied in hun ogen, als ze daarmee in de eerste plaats naar God zelf waren gegaan. Net zoals Rachel dat had moeten doen.
Bijvoorbeeld de stam Evre in Menasse, die vragen op een gegeven moment ook om meer grondgebied. En die krijgen dat ook van de heren als ze meer grondgebied nodig hebben. Maar ik denk dat God in het geval van de stam dan een andere oplossing had gegeven.
En die baseer ik op het woordje gedachte. Want wat was hun opdracht? Om die volkeren te verdrijven uit het land en zo het land in bezit te nemen. En sterker nog, als ze dat zouden doen, dan zou God hen ook helpen in die strijd.
En zou God zelf voor hen strijden. Dus toen die danieten uit een gedeelte van hun grondgebied hadden weer te verdreven. Wat hadden ze moeten doen? God om hulp vragen en de strijd aangaan met Gods hulp tegen die amorieten.
Maar in plaats van met Gods hulp tegen hun vijanden te strijden, te strijden tegen een sterke vijand, gaan ze op zoek naar een zwakke vijand die ze in eigen kracht aankunnen.
Een makkelijke prooi. En net zoals Rachel niet met haar vraag naar God gaat en met een menselijke oplossing komt, gebeurt dat hier eigenlijk precies opnieuw, maar dan in het groot.
En ik zei het al, die keuze die heeft grote gevolgen. Als we deze geschiedenis lezen, en eigenlijk moet je hem vanaf stuk 17 lezen, maar dan is het alsof al die gebeurtenissen zo'n rij dominees stenen vormen.
En dan wel een rij stenen die telkens een stukje groter worden. De gevolgen worden telkens groter. En dat begint eigenlijk in wat we hebben gelezen met de verkenners die de stam uitstuurt.
Ze sturen een aantal verkenners om op zoek te gaan naar een land wat ze makkelijk in bezit kunnen nemen. En die verkenners die komen langs het huis van die Micha uit hoofdstuk 17.
Dat is die man met de afgodsbeelden in huis, de evel en de leviet als zijn persoonlijke priester. En die vijf verkenners die herkennen de leviet, lezen we.
Al wordt er hier nog helemaal niet verteld waarvan ze hem herkennen. Daar zullen we later op terugkomen. En wat doen ze? Ze vragen deze leviet om God voor hen te raadplegen.
En dat is eigenlijk al een vreemde keuze. Alleen zonen van een Aaron hoorden priesters te zijn, niet alle levieten. En sterker nog, als een zoon van een Aaron priester was, dan was hij priester ten behoeven van het hele volk.
En niet ten behoeven van een enkele man en zijn huis. Dus die verkenners hadden eigenlijk al moeten weten op basis hiervan dat dit geen koosjere priester was.
En toch vragen ze hem om God voor hen te raadplegen. En surprise, surprise, hoe kan het ook anders? Ze krijgen het antwoord dat ze precies wilden horen.
En ze gaan dat land in het noorden bekijken. Ze zien dat dat land geen sterk leger heeft. En ze keren terug met de boodschap bij hun stam dat God het land in hun handen heeft gegeven.
En dan gaat die dan niet te gaan met een leger, we zelf de reis naar het noorden maken. En dan komen ze opnieuw bij dat huis van Micha. En dan zeggen die verkenners, kijk, daar is dat huis met de afgodsbeelden.
En dan zeggen ze, jullie weten wat je te doen staat. En dan denk je, nou komt het. Dan gaan die gewapende mannen daar naar binnen, pakken die afgodsbeelden uit huis en hakken ze in stukken. Want dat was tenslotte wat er gedaan moest worden met afgodsbeelden.
Maar nee, ze gaan wel naar binnen. Ze nemen die beelden ook. Maar ze nemen ze mee als hun eigen beelden. En dat niet alleen, ze nemen ook die leviet mee.
Die man die priester was voor Micha's huis, die privépriester, die wordt nu de privépriester van de hele stam dan. Hij heeft een stap verder gemaakt in zijn carrière.
En met deze religieuze kermis, zou ik het haast noemen, met deze religieuze kermis trekken ze naar het noorden toe. Naar de stad Laïs. En dan overwinnen ze de mensen die daar wonen.
En daarmee vervullen ze eigenlijk Deuteronomium 33 vers 2. Waar staat dat dat dan is als een leeuwenwelp die uit Bazan tevoorschijn springt.
En dan moeten we maar eens opzoeken waar Bazan ligt. Dat ligt precies op weg naar Laïs. Ze trekken eigenlijk door Bazan heen en als een leeuwenwelp bespringen ze dat volk wat daar in Laïs woont.
En overmeesteren hen. En dat gebied, die stad heet dus Laïs. En wat doen ze met die stad? Die stad hernoemen ze naar hun voorvader en daarmee eigenlijk naar zichzelf.
Die noemen ze Dam. En zo hebben ze letterlijk voor zichzelf een naam gevestigd. Net zoals men dat probeerde te doen tijdens de torenbouw van Babel. Maar dit gedeelte, deze hele geschiedenis, sluit af met een aantal opvallende conclusies.
En ik wil er drie noemen. Ten eerste wordt plotseling aan het eind van het hoofdstuk 18 uit het niets, lijkt het haast wel, wordt Silo genoemd. Er staat, dit alles gebeurde in de dagen dat het huis van God in Silo stond.
Dus dat is de tabernakel, die stond in de plaats Silo. Dan kunnen we ons afvragen, waarom wordt dit zo haast terloops aan het einde van de geschiedenis genoemd? Nou, dit maakt heel erg duidelijk waar de Danieten hun antwoord wel hadden moeten zoeken.
Namelijk in Silo. Op de plek waar God zelf woonde. Bij de echte priesters, die daar dienst deden. En een heel pijnlijk detail, als u de kaart van Israël pakt en u zoekt dat gebied van de stam Dan op en u trekt de route naar het noorden.
Wat was de route waar je langs moest trekken? Ze waren gewoon langs Silo gekomen, op weg naar het noorden. Dus ze zijn eigenlijk met hun eigen plannen letterlijk God voorbijgerend in hun eigen enthousiasme.
Het tweede opvallende detail, wat we aan het einde van het hoofdstuk krijgen, is dat er staat dat ze daar in het noorden woonden, tot op de dag dat het land in ballingschap werd gevoerd.
Eigenlijk krijgen we gelijk al een blik in de verre toekomst. En eigenlijk zien we gelijk al iets wat de ultieme consequentie is van afgoderij. De ultieme consequentie van hun daden is dat het volk Israël, wat als geheel in afgoderij verviel, uiteindelijk in ballingschap werd gevoerd als het oordeel over hun afgoderij.
En zo krijgen we al een blik vooruit wat de gevolgen in de toekomst zullen zijn. Het derde opvallende detail is dat deze leviet, die privépriester, opeens een naam krijgt.
Twee hoofdstukken lang wordt zijn naam niet genoemd, van hoofdstuk 17. Vanaf het moment dat hij wordt geïntroduceerd, wordt het telkens over de leviet geschreven.
En het is haast alsof de schrijver van het boek Richter hier de spanning opbouwt naar het moment dat we weten wie die leviet was, tot hij gaat onthullen wie dat is.
En zeker gezien het feit dat hij al heel subtiel noemt dat die danitische verkenners hem herkenden. Blijkbaar was deze man een bekende van hen, wisten ze het wie het was.
Nou en dan krijgen we aan het eind van het hoofdstuk zijn naam. Jonathan, de zoon van Gerson, de zoon van Manasseh. Nou dat is misschien niet een naam die meteen een belletje doet rinkelen.
Maar misschien hebben sommigen van u in een andere vertaling meegelezen, bijvoorbeeld in de MBV. En dan is het u misschien opgevallen dat daar niet Manasseh staat, maar Mozes.
Nou hoe zit dat? Is er een vertaalfoutje ingeslopen? Nou het is hier een ingewikkeld punt. Je hebt de originele Hebreeuwse tekst. En bijna alle vertalers van elke Bijbelvertaling baseren zich voor het Oude Testament op die Masoretische tekst.
Dat is een document uit de middeleeuwen wat heel betrouwbaar is, omdat die Joodse Masoreten, daar is die tekst naar genoemd, heel zorgvuldig telkens dat Oude Testament hebben overgeschreven. Maar precies op dit punt is er met die tekst iets ingewikkeld, iets bijzonders aan de hand.
Als we een tekst schrijven, dan zijn normaal gesproken alle letters even groot, die staan op dezelfde lijn. Maar hier in de naam Manasseh staat de Noen, onze N mee vergelijkbaar, staat de naam N iets kleiner en hoger geschreven.
Nou wat gebeurt er nou als je dus uit de naam Manasseh, Menasheh, de Noen weghaalt? Dan staat er Mosheh, Mozes. En vandaar de verschillende vertaalkeuzes.
Het lijkt haast wel alsof de Masoreten de schok zo groot vonden dat hier de naam Mozes staat, dat het hier dus om een kleinzoon van Mozes gaat, dat ze er voor de zekerheid maar een N aan hebben toegevoegd om daar Mozes niet te laten staan en Manasseh te schrijven.
En hoe weten we nou dat het waarschijnlijk om Mozes gaat? Nou Mozes is veel waarschijnlijker, want Mozes had inderdaad een zoon die Gersom heette. En Gersom is helemaal niet zo'n gebruikelijke naam.
En dat leert ons eigenlijk iets belangrijks. Dat deze lefiet die hier zo'n dwaalweg opgaat, dat dat een kleinzoon van de grote man Gods Mozes is.
En dat leert ons dat je geloofsleven, de keuzes die je maakt als het gaat om geloven, niet worden bepaald door je afkomst. Jazeker, het is een enorm voorrecht om op te groeien in een gelovige zin.
Je bent bevoorrecht als je dan al van kleins af aan uit Gods woord onderwezen wordt. En zo belangrijk dat we dat hier doen om de kinderen al vroeg te onderwijzen. Maar het is een voorrecht maar geen garantie dat we zelf daarin de goede keuzes maken.
Zelfs een kleinzoon van Mozes gaat hier volledig het verkeerde pad op. En dat is ook een waarschuwing voor ons. Waar we ook zijn opgegroeid. Het gaat er uiteindelijk om dat we persoonlijk zelf een keuze maken.
Ik heb begrepen dat het vorige week ging over de brede en de smalle weg. En ik weet niet wat Job allemaal heeft gezegd. Maar ongetwijfeld heeft hij het ook gehad over keuzes maken. Het is zo belangrijk om zelf daarin een keuze te maken voor je eigen leven.
Hoe gelovig je ouders of grootouders ook zijn. Zoals Corrie ten Boom ooit zei, God heeft geen kleinkinderen. God heeft kinderen. Het gaat erom dat we zelf die keuze maken.
Nou, nou heb ik het al een aantal keer gehad over de consequenties van deze geschiedenis. En dat zijn er nogal wat. De grootste consequentie is dat de naam van de stam dan in de Bijbel nauwelijks meer op een positieve manier genoemd wordt vanaf deze geschiedenis.
Omdat Dan nu de uiterste stad in het noorden is, wordt er telkens als het over heel Israël gaat gesproken, gesproken over vanaf Dan tot Berseba toe.
Wij zouden over Nederland zeggen van Groningen tot Limburg toe. Het meest noordelijke en het meest zuidelijke stukje. Dus met hun actie, wat ze hier hebben gedaan, heeft Dan zich eigenlijk voorop gezet in de stammen van Israël.
Vanaf dit moment staan zij telkens voorop in de opzomming als het gaat om het land. Maar verder wordt Dan vooral genoemd als een centrum van afgoderij.
Later maakt koning Jerobeam van de tien stammenrijk twee gouden kalveren. Waarvan de één in Dan komt te staan. En verder valt op dat als we de Bijbel erop naslaan, dat Dan juist heel weinig wordt genoemd.
Een treffend voorbeeld is één kronieke. Daar worden de nakomelingen van alle verschillende stammen opgezomd. En dan zouden we daar tussen Benjamin en Naftali, zouden we de nakomelingen van Dan verwachten.
Maar Dan wordt niet genoemd. We lezen daar in één kronieke zeven vers twaalf alleen over Housim, zoon van Aher. Nou de zoon van Dan heette inderdaad Housim.
Maar Aher betekent een ander. Dus je kan het ook lezen als Housim, de zoon van een ander. Alsof Dans naam niet meer genoemd wordt. Sowieso wordt hij helemaal niet genoemd.
Je kunt zeggen eigenlijk dat Dan als afgode dienaar binnen het volk eigenlijk niet meer meetelt. Iets soortgelijks zien we in openbaring zeven.
Daar lezen we over de 144.000 verzegelden uit de stammen van Israël. Maar drie keer raden uit welke stam daar geen mensen bij zijn.
Uit de stam Dan. En ik denk dat dat een hele ernstige en serieuze waarschuwing is. Ook voor ons. Wat de gevolgen zijn van afgoderij.
En weet u dit alles begon met een man die dacht. Nou die paar afgodsbeelden in huis die kunnen toch niet zoveel kwaad. En sterker nog wat die Micha deed leek allemaal wel mooi en bijbels.
Hij gebruikte hele bijbelse beelden. De afgod en de priesterdienst die God zelf had gegeven. Maar hij gebruikte ze wel op zijn eigen manier.
Niet zoals God had voorgeschreven. En dat leert ons dat zelfs afgoderij er ook heel christelijk uit kan zien. Als je begint met iets dat net naast de waarheid zit.
Dan wijk je uiteindelijk af als je in die lijn doorgaat. Maar ja. Als ik het heb over afgoderij. Dan is dat een mooie les voor onze buurman.
Maar gelukkig hebben wij er niet zoveel mee te maken. Wij zijn er niet zoveel gevoelig voor. We hebben niet zoveel wat eraan ons trekt in. In onze huidige maatschappij. We hebben geen tv.
Geen geld. Geen huis wat we mooi willen maken. Geen drank. Geen smartphone. Geen kleding. Geen seks. Geen auto. Geen carrière. Geen eigen mening waar we aan verslaafd zijn.
Dus daar hoef ik het allemaal niet over te hebben bij ons. Maar laat ik het eens over iets anders hebben. Weet u wat ik geloof dat er echt misging bij de stam dan?
En dat is natuurlijk die expliciete afgoderij. Maar ten diepste wat er misging volgens mij is. Gemakzucht. Waarom? Dan had gewoon een eigen grondgebied gekregen.
Maar ze waren bang om de echte strijd die zich daar plaatsvond aan te gaan met hulp van God. En in plaats daarvan zochten ze iets wat God hen niet had gegeven.
Maar wat wel veel makkelijker voor hen was. En zo renden ze eigenlijk God voorbij. En dat is een vraag die we ons misschien ook wel eens moeten stellen. Rennen wij soms God voorbij?
In wat we doen. In waar we mee bezig zijn. En dat kan op heel veel gebieden spelen. En dat begint heel praktisch. Nemen wij genoegen met datgene wat God ons heeft gegeven op materieel gebied?
Of moeten we eigenlijk altijd een groter huis hebben? Een mooier huis? Nog meer spullen? Moeten we in onze carrière ergens anders nog meer geld verdienen?
Zijn dat dingen die we najagen? Dat geldt ook voor onze positie op het werk. Nemen we daar genoegen mee? Nemen wij genoegen met het lichaam wat God ons heeft gegeven?
Of moet daar altijd weer iets aan veranderd worden? Is het nooit goed genoeg wat we hebben gekregen? En begrijp me niet verkeerd. We mogen genieten van datgene wat we hebben. En er is helemaal niks mis met wisselen van baan of verhuizen naar een ander huis.
Maar we mogen ons wel afvragen. Zijn dat de dingen die we najagen? Waar onze verlangens liggen? Datgene waar we alles voor inzetten? Streven we telkens naar iets beters?
Nou, op praktisch gebied is het denk ik wel duidelijk waar afgoderij toe kan leiden. Als we met die dingen bezig zijn en die ons kunnen aftrekken van datgene wat God ons vraagt om te doen.
Maar we zagen nou juist in deze geschiedenis dat het ook kan gaan om dingen die heel geestelijk lijken. Zoals die evod en die priesterdienst. Die toch helemaal verkeerd gebruikt kunnen worden.
Dus diezelfde vraag of we genoegen nemen met wat God ons heeft toebedeeld. Kunnen we ook stellen in geestelijk opzicht. En de plek die God ons heeft gegeven, waar we ook staan, wat hij ook van ons vraagt om te doen.
Dat kan nog wel eens in veel opzichten een moeilijk gevecht zijn. Als we staan op de plek die God ons heeft gegeven, de plek die God van ons vraagt, betekent niet dat dat een makkelijke plek is.
Er zijn altijd plekken die misschien mooier of leuker lijken. Maar weet u, als het niet de plek is waar God ons heeft gesteld waar we willen zijn, dan is dat niet zonder risico.
Laat ik maar eens heel concrete vragen stellen. Zijn we nog dankbaar voor de gemeente die God ons heeft gegeven? Of is de gemeente eigenlijk nooit goed genoeg voor ons?
Gaat dit nog niet goed en zit dit nog fout en moet dit anders? Een andere vraag. Nemen wij genoegen met de taken en de positie die wij binnen de gemeente hebben gekregen?
Of willen we stiekem binnen de gemeente een soort carrière opbouwen? En dat kan heel geestelijk lijken, maar we moeten ons telkens goed afvragen waarom we bepaalde dingen willen doen.
Is het iets om meer aanzien mee te krijgen? Of iets om de gemeente meer naar mijn eigen wensen ermee in te richten? Of is het misschien juist andersom?
Doen we helemaal niets, zitten we eigenlijk achterover? En zijn we helemaal niet bereid een strijd te leveren om datgene te doen wat God van ons vraagt? Mag het ons wat kosten, de plek die God ons geeft, wat hij van ons vraagt om te doen?
Stelkens heel goed om bij onszelf na te gaan wat onze motieven zijn waarom we de dingen doen die we doen. Ook in geestelijk opzicht. En naast praktisch en geestelijk kunnen we het ook toepassen op onze manier van Bijbel lezen.
Nemen we genoeg als het gaat in de Bijbel met datgene wat daarin voor ons geschreven is. En zelfs zonder verkeerde bedoelingen kunnen we dat soms haast onbewust doen.
Een prachtig vers uit Jeremia pakken over een hoopvolle toekomst en het zo zonder na te denken zo op ons eigen leven plakken. Of grote gedeeltes van het Oude Testament alleen maar lezen als een beeld van de gemeente.
En voor het gemak maar even vergeten dat het in de eerste plaats voor Israël is geschreven. Of misschien zit het wel in dat we stiekem proberen de wet te houden.
Die aan de eerste plaats in Israël is gegeven. En die zelfs voor hen niet eens te houden is. Die daar nooit voor bedoeld is. Of geloven dat we recht hebben op genezing omdat er in Deuteronomium daar iets over staat voor het volk Israël.
Als hem God gehoorzaam zouden zijn. Terwijl God dat inderdaad alleen beloofd had aan Israël als ze hem gehoorzaam zouden zijn. En zo kan ik denk ik nog wel even doorgaan met allerlei principes uit de Bijbel die we zo graag op onszelf willen toepassen.
En laat ik ook daar gelijk bij zeggen. Het is een goed verlangen om de Bijbel te lezen. En te kijken hoe we daaruit iets lessen kunnen leren voor ons eigen leven.
Maar als we dat doen moeten we wel goed blijven lezen wat de eerste betekenis is van datgene wat er staat. Dat wil dus niet zeggen dat ik zeg trek maar een paar boeken uit je Bijbel en pak alleen die paar boeken uit het Nieuwe Testament.
Nee, in tegendeel. We moeten Gods woord van kaf tot kaf lezen. Omdat het in de eerste plaats ons iets leert over wie God is. Wat zijn plan is met deze wereld. En we zo steeds meer van hem gaan leren kennen.
Maar als we dat bestuderen moeten we wel telkens goed onderscheiden. Wat heeft God daarin voor ons geschreven? En wat niet? En hoe kan ik het dan ook op de juiste manier toepassen?
En ik denk dat we zo op heel veel gebieden in ons leven een waarschuwing zien in de geschiedenis van de stam dan. En die waarschuwing is als wij geen genoegen nemen met datgene wat God geeft.
Kan dat zomaar tot afgoderij leiden. Ook al hebben we misschien niet eens bewust die bedoeling. Maar we hebben gezien wat afgoderij voor consequenties heeft.
Hoe we daarmee van God afdwalen. Nou, zo heeft deze geschiedenis u en mij even om de oren geslagen met het verkeerde voorbeeld van de stam dan.
En ik hoop dat dat een waarschuwing is die we allemaal ter harte nemen. Maar naast die ernstige boodschap klinkt er in de stam dan ook hoop door.
Klinkt er ook genade door. En ik zal dat toelichten. Daarvoor moeten we eigenlijk even teruggaan naar Genesis. Om precies te zijn, Genesis 49.
In dat hoofdstuk lezen we de zegeningen die Jacob meegeeft aan zijn zonen. Vlak voor zijn sterven. En die zegeningen gaan telkens over wat hen in later tijd zou overkomen.
En dat staat er over dan in Genesis 49 vers 16 het volgende. Dan zal over zijn volk recht spreken als een van de stammen van Israël.
Dan zal een slang zijn op de weg, een adder op het pad die in de hielen van het paard bijt, zodat zijn bereider oog erover valt. Op uw zaligheid wacht ik, Heere.
Zomaar een korte zegen, maar wat staat hier nou? Die eerste versen van deze zegen, die zijn eigenlijk uitgekomen in de geschiedenis van het boek Richteren. Want wat was er gebeurd?
Dan had recht gesproken in de persoon van Simpson. Simpson was hem dan niet. En hij was een van de richteren, een van de rechters over het volk Israël.
En laat het nou precies ook staan in de hoofdstukken voorafgaand aan wat we net hebben gelezen. Die verse over dan als een slang op de weg, nou dat kunnen we zo teruglezen in de geschiedenis die we net hebben bestudeerd vanochtend.
Ze hebben de stad Laïs overvallen. Maar dan komt er in die zegen van Jacob iets heel bijzonders. Bij geen van de andere zonen van Jacob wordt er iets tegen God zelf gezegd.
Het wordt altijd over de zoon gezegd waar die zegen over gaat. Maar bij dan staat er opeens een toevoeging gericht tot de Heere zelf. Op uw zaligheid wacht ik, Heere.
Het lijkt haast alsof de stam dan dit extra stukje in de zegening nodig heeft. Dat dan uiteindelijk wacht op de redding van de Heere.
Weet u dat het woordje zaligheid wat hier staat zelfs verwant is aan de naam Yeshua, de naam van de Heere Jezus zelf. Dan in alle ellende en afgoderij wacht eigenlijk op de komst van de Messias.
Waarom? Nou we hadden gezien dat dansnaam op heel veel plekken in heel veel rijtjes niet meer voorkomt. Zelfs niet daar in de eindtijd bij de 144.000 in openbaring.
Maar betekent dat dan dat er geen enkele hoop meer voor hen is, dat het eens en voor altijd over is? Nee, gelukkig. De Bijbel biedt wel degelijk hoop. Want we geloven, en ik hoop dat u dat met mij gelooft, dat als de Heere Jezus terugkomt, dat hij zijn koninkrijk zal oprichten, zal gaan regeren vanuit Jeruzalem.
En dan beschrijft Ezekiel 48 hoe dan het land verdeeld wordt onder de stammen van Israël. En wie wordt daar weer genoemd bij de verdeling van het land in Ezekiel? Dan.
Dan staat weer opnieuw vooraan in de lijst naar de wederkomst van de Heere Jezus. En daarin zien we iets van onze afhankelijkheid van Gods genade en onze afhankelijkheid van de Heere Jezus.
Eigenlijk moeten we het telkens weer over zijn redding hebben. Dat geldt voor de stam dan, dat ze op de zaligheid van de Heere wachten. Dat geldt voor het hele Joodse volk vandaag de dag waar wij Joss en Alina nu weer onder op uit zijn.
Maar het geldt ook over ons. Dus wij met al onze tekortkomingen, met al onze fouten, wij mogen telkens weer ons vertrouwen op de Heere zelf zeggen.
En eigenlijk met dan zeggen, op uw zaligheid wacht ik Heere. Wat er vandaag de dag ook gebeurt, wat voor ellende we ook om ons heen zien, misschien in ons persoonlijk leven, door onze eigen zonden en tekortkomingen, misschien door zorgen, ziekte en verdriet die er zijn.
Het wereld gebeuren wat ons kan aanvliegen. Dat we dan telkens weer zeggen, op uw zaligheid wacht ik Heere. Zoals het voor op het pand in Baarn staat, Maranatha.
Is dat nog iets wat betekenis voor ons heeft? Dat we uitzien naar de komst van de Heere. Omdat we weten dat we nu inderdaad met die ellende te maken hebben, met onze eigen zonden en tekortkomingen, met alles wat er om ons heen gebeurt.
Maar dat er een moment zou komen dat dat zou veranderen. Dat als de Heere Jezus terugkomt, waarnaar als het volk Israël hem heeft aangeroepen, en ik geloof dat het hele volk hem zal aanroepen, ook degene die voortkomen uit de stam dan, dat er dan weer een plek voor hen is, als ze hem hebben aangeroepen.
En dat is ook een moment waar wij hem naar mogen uitkijken. Dat we weten dat er een moment komt dat er een antwoord zal zijn op alle ongerechtigheden, dat er gerechtigheid ziel geschieden, dat er een antwoord zal zijn op alle oorlog en verdriet, dat er vrede zal zijn.
En dat de Heere Jezus zelf de tranen van de ogen zal afwissen. Wat een moment is dat om naar uit te kijken. Dus ja, laten we vandaag de dag in ons persoonlijk leven oppassen voor onze eigen menselijke oplossingen.
Maar telkens weer met datgene waar we tegenaan lopen, naar God zelf toe gaan. Bij hem onze vragen en problemen neerleggen. En als we dat hebben gedaan, laten we dan het oog gericht houden naar boven.
Om af te wachten wat hij zal antwoorden, maar ook om dat grote moment af te wachten, als de Heere Jezus zelf zal terugkomen. En zelf het antwoord zal geven, zelf het antwoord zal zijn, wat wij zo nodig hebben.
Op uw zaligheid wacht ik Heere. Amen. Mag ik u voorgaan in een dankgebed. Heer trouwe God en Vader.
God van Abraham, Isaac en Jacob. God van Israël. Heer, wat is het een voorrecht dat we u mogen aanroepen. En Heer, als we zo vanochtend uw woord hebben opengeslagen, dan klinkt er een ernstige, serieuze waarschuwing.
En Heer, we willen u vragen, wilt u ons helpen die ook te harten te nemen. Heer, u heeft gezegd in uw woord dat u uw eigen kinderen vermaandt en tuchtig, omdat u hen lief heeft.
En Heer, wilt u ons helpen ook dat te beseffen als we weer een ernstige boodschap tot ons krijgen. Heer, dat u iets doet, iets is wat u doet uit liefde, omdat u het zo graag anders voor ons wilt.
Dat u zo graag wilt dat we naar u als onze vader toekomen, met onze vragen, zorg en verdriet. Heer, en dat u zelf het antwoord wilt geven en zelf het antwoord wilt zijn.
En we willen u vragen, Heer, wilt u ons helpen om dat ook telkens zo in praktijk te brengen. En Heer, als we misschien verkeerde wegen erin gegaan zijn, wilt u ons zo terugtrekken naar u.
Wilt u ons helpen om ook van die dingen afscheid te nemen die we verkeerd hebben gedaan. En terug te keren naar u. En dank u wel dat u bij uw genade en hoop te vinden is, zoals we zelfs in die ellendige geschiedenis van de stam dan zien, dat uiteindelijk het antwoord ligt in uw zaligheid, uw redding.
En we willen u danken, Heer, dat u daarin de voorwaarden heeft gegeven voor die redding, in het offer van uw eigen zoon, ons Heer Jezus Christus, waar we straks ook bij stil zullen staan.
En Heer, wilt u ons helpen telkens weer te beseffen wat het u gekost heeft en hoe nodig we dat hebben. Heer, wilt u zo ons helpen om te leven met die verwachting, dat we inderdaad leven met de verwachting van uw zaligheid en ons leven ook daar zo naar inrichten.
Dat willen we u vragen, uit genade alleen in Jezus' naam. Amen.