Een verlies lijden

Spreker

Aart Haverkamp

Date
June 11, 2023
Time
10:00

Transcription

Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.

Met een betraand gezicht zat ze tegenover mij. Een paar maanden daarvoor was haar zoon van 18 jaar verongelukt met zijn bromfiets.

En vanaf dat moment deed ze niets anders dan bij iedereen die ooit een ontmoeting bij haar zoon had gehad. Wat gegevens los te krijgen over het geestelijke leven van haar zoon.

Wat ze samen niet hadden kunnen delen. Heb je iets gehoord over hem? Waarin hij zijn hoop op de Heer Jezus heeft uitgesproken.

Ik had hem dat nooit horen zeggen. Maar ze klemde zich daar vurig in vast. Terwijl haar man juist heel gesloten werd. En ze samen niet konden praten over het innerlijke verlies.

Het diepe verlies wat ze hadden geleden. En dreigden daardoor zelfs elkaar ook kwijt te raken. Ik zei wat bijzonder dat je deze vraag aan mij stelt.

Hoezo zei ze. Ze zei ik heb net van broeder Aad van der Zander het verzoek gekregen. Om een les te schrijven over. Wat het betekent om in je leven een verlies te leiden.

Met felle ogen keek ze me aan. En ze zei je bent toch niet van plan om dan te gaan zeggen een verlies leiden. En het dan verwerken.

Want ik wil mijn kind heel dicht bij me houden. En je gaat het helemaal niet noemen een verlies leiden. En een plaats geven. Zo van daar staat een foto van mijn zoon.

Ik heb toen voordat ik aan de les begon gemerkt. Hoe diep ingrijpend een verlies leiden kan zijn.

En ik heb er toen voor gekozen. Om de les niet te noemen rouwverwerking. Want dat geeft zoiets aan van. Je moet op de een of andere manier daar toch maar.

Klaar mee zien te komen in je leven als gelovige. Maar gewoon kort en bondig. De les genoemd. Een verlies leiden. En ik wil om die reden prachtige woorden voorlezen uit Jezaja.

Woorden die de Heer Jezus later ook in het Lukas evangelie zelf herhaalt. En tegen de mensen zegt ze zijn nu waarheid geworden. Jezaja 61.

De versen 1 tot en met 3. En daar staat de geest van de Heere Heere.

Is op mij. Omdat de Heere mij gezalfd heeft om een blijde boodschap te brengen. Aan de zachtmoedige.

Hij heeft mij gezonden om te verbinden de gebrokenen van hart. Om voor de gevangenen vrijlating uit te roepen. En voor wie gebonden zaten opening van de gevangenis.

Om uit te roepen het jaar van het welbehagen van de Heere. En de dag van de wraak van onze God. En weet je wat zo bijzonder is? Dit stukje laat de Heere Jezus weg.

Want dat komt nog. Helemaal aan het eind. En zo zie je hoe bijzonder dat woord van God is. En wat staat er dan?

En toen God nietke en mij.

Na een periode van diep verdriet, gemis aan elkaar heeft gegeven. Hebben we ons hulpcentrum thuis genoemd.

Terebinten der gerechtigheid. Een terebint is ook een soort van eik zou je kunnen zeggen. En soms zie je midden in het landschap zo'n prachtige mooie grote eikenboom staan.

En daar kan iedereen zijn rust en zijn bescherming vinden. Een verlieslijden dus. In ons leven, broeders, zusters, krijgen we vroeg of laat allemaal te maken met verlies.

Met het loslaten van iets of van iemand die je lief of wat je lief en dierbaar was. Je moet dus afscheid nemen.

En letterlijk betekent dat gewoon afgescheiden worden. Het verdwijnt uit je leefwereld. En daarom is er sprake van verlies.

En als we daaraan denken, moet je eigenlijk aan drie verschillende categorieën van mensen denken. Mensen die in hun leven een ingrijpende crisis van verdriet en verlies hebben meegemaakt.

Mensen die daar nu op dit moment in zitten. En mensen die dat later in hun leven mee gaan maken.

En het is een fictie, want dat bewijzen de lieder al die we net zo hebben gezongen. Het is een fictie dat je elk verlies in je leven kunt vermijden.

O, ik weet nog dat ik tot geloof kwam in de Heer Jezus Christus. Wat was ik blij en ik wilde de hele wereld bekeren. En ik dacht bij mezelf, nou zondig ik nooit meer.

En dan gebeurde er in mijn leven ook nooit meer pijnlijke, verdrietige dingen. Maar binnen twee jaar werden mijn vader en mijn moeder op jonge leeftijd weggehaald.

En het ene verlies na het andere kwam in mijn leven. Je geboorte en je dood zijn universele menselijke crisis.

En daartussenin kun je in het leven van elke dag tal van verliezen leiden. Ik heb er een gewoonte van gemaakt om, als je over een bepaald woord spreekt, gewoon even de vandalen erop na te slaan.

Ik heb hem gezien, twee weken geleden. Ja, niet meer in het echt, maar in een groot borstbeeld in Sluis. Daar stond de man van de dikke vandalen.

En wat zegt nou een definitie over verlies? Dit. Dan raak je iets kwijt. Dus dat betekent, iets wat je kwijtraakt, daar kun je niet meer over beschikken.

Een tweede definitie is, dan lijkt je schade. Dat kan materieel zijn, maar ook emotioneel. En verliezen betekent ook dat je niet gewonnen hebt.

Je hebt al het mogelijke gedaan om te winnen, maar het is je niet gelukt. Nou, in je leven, broeders en zusters, kan op verschillende manieren, verschillende momenten sprake zijn van een verlies leiden.

Van los moeten laten. Van het op moeten geven. En op die woelige levenszee waar we zojuist van zongen, moet je dus telkens weer opnieuw naar zo'n gebeuren, vertrouwde en veilige havens die dat voor je waren verlaten.

En je weet één ding, daarin kan ik nooit meer terugkeren. Dat betekent dus dat je dan op zoek moet gaan naar nieuwe zekerheden.

En daarom was ik zo blij met de keuze van het lied wat we als laatste zongen. Zo bijzonder dat juist in de Bijbel, juist in die woorden van Jezaja en die de Heer Jezus later ook zelf spreekt, spreekt, er sprake is van een toekomst vol van hoop, die ook in dit leven hier en nu al zich laat gelden.

Dus dat betekent dat je in je leven van tijd tot tijd voor de taak komt te staan om je te onthechten van iets wat je lief en dierbaar was.

Wat diep met jezelf verbonden was, dat wordt dan losgesneden. En dat doet erg veel pijn.

Pijn die zich ook nog eens heel moeilijk laat beschrijven. En sommige psychologen zeggen, dat begint al bij je geboorte.

Als je van de navelstreng van je moeder wordt doorgeknipt, dan word je onthecht van je moeder. En dat gaat met gepaard, met verdriet, met huilen.

Alhoewel ik uit ervaring kan zeggen dat dat huilen je als muziek in de oren klinkt. Want dat betekent het leeft met water en bloed. Nou is het zo en dat is het moeilijke.

En dat is mij in dat gesprek met die zuster. En ik heb het echt ervaren als een van God gegeven ontmoeting. Zo bijzonder moeilijk om te peilen wat verdriet, wat verlies met iemand doet.

In zijn of haar persoonlijke leven. Want het kan verschillen in hoedanigheid, in vormen, in intensiteit en in grootte.

En dat houdt gewoon in dat het ene verlies veel dieper insnijdt dan het andere. Soms gaat het heel geleidelijk aan.

Zie je het aankomen. En plotseling komt het zomaar van het een op het andere moment in je leven. En dat doet, en ik spreek uit ervaring en velen met mij.

Dat doet altijd weer ontzaggelijk veel pijn. Ik weet nog dat ik in die periode een keer op het bord schreef met de kinderen. Een verlies leiden.

En toen zei ik, wat verstaan jullie daaronder? Noem eens voorbeelden van wat het betekent om een verlies te leiden.

Opa was overleden. Oma was overleden. Een van de kinderen zei, mijn konijn is dood gegaan. En ik zei, om ze te prikkelen, dan koop je toch gewoon weer een nieuwe.

Nou, ze konden me wel aanvliegen. Ik zei, nou de meester heeft dat heel bewust gezegd, om jullie te laten voelen hoe belangrijk het is dat je dan luistert. Nou, wat dat konijn voor je mede-schoolleerling heeft betekend.

En als zo'n kind als morgen snikkend bij mij als meester kwam, dan zei ik, je mag straks gaan vertellen wat het konijntje of de marmot of de cavia of noem maar een ander dier op voor jou zoal heeft betekend.

En dan zag je te midden van die traantjes het gezicht van zo'n kind helemaal oplichten, want dan sprak het over haar verlies.

Dus denk ik dat het heel goed is dat we ons vergewissen wat zij nou zoal in het leven, en ook als christen krijgen we daar dagelijks mee te maken, verliezen die we in dit leven, totdat straks alles nieuw wordt, kunnen verliezen.

Nou, als eerste natuurlijk het verlies van iemand die veel voor je betekende. Dat kan door overlijden, dat kan door scheiding.

Dus je moet ervaren dat je door je man of door je vrouw aan de kant bent gezet voor een ander. Dat kan zijn als het tot een breuk komt met kinderen of met familie.

Verhuizen. Verandering van verlies en baan. Kortom, gewoon verliezen van iets wat je zo lief en zo intens dierbaar was, is altijd een ingrijpende liefdeservaring.

En dat is zo belangrijk, broeders en zusters, hoe u dan, als u daar kennis van neemt, mee omgaat.

En ik hoop dat u weet als gemeente, hoe u daarmee om dient te gaan. Ik heb samen met mijn eerste vrouw Annika, acht jaar de gemeente mogen dienen.

Drie maanden voordat ik daar stopte, werd ze bevorderd tot heerlijkheid. Ik heb na die periode van mijn gemeente die we samen met hart en ziel hadden gedeeld, juist ook in de verliezen, nooit iemand op bezoek gehad in Ermelo.

Nooit een vraag van iemand, hoe maak je het nou, hoe gaat het met je? Ik had gelukkig twee broers uit de reddingsark in Bunschoten.

Die kwamen heel trouw. En die zeiden dan, voordat ze binnenkwamen, Aard, we willen niet horen waar je over bezig bent, maar we zijn maar in één ding geïnteresseerd. Hoe gaat het met jou?

Hoe ga je met dit verlies om? Wat betekent het voor jou? Wat doet het met jou? Ik moet u heel eerlijk zeggen, dat ik toen pas echt heb kunnen huilen, omdat er mensen tegenover me zaten die geïnteresseerd waren in wat verlies met mij deed.

Als tweede, kun je ook iets van jezelf verliezen. Allemaal hebben we zo onze eigen verwachtingen van het leven.

En daarin kunnen je geloof en je zekerheden, je dromen die je hebt, je moed, je durf, door bepaalde omstandigheden verloren gaan.

En u hoort het al, dat doet iets met jezelf. En daar moet je op instellen, als je met zo iemand in gesprek komt.

Materieel verlies. Nou, zegt u, mijn geld en mijn goed staan wel ergens voor. Maar er zijn dingen in materieel bezit die niet door verzekering te dekken zijn.

Denk maar eens aan al die mensen die tijdens de MKZ-crisis hun complete veestapel moesten ruimen met het oog op de volksgezondheid.

En wat te denken van het verliezen van je gezondheid. Fijn dat Betty ons laat weten hoe het persoonlijk met haar gaat.

En op welk terrein we op dit moment heel concreet kunnen meebidden. Maar het is nogal wat. Als je bij een uitslag weer geconfronteerd wordt.

Want er wat meer plekjes te zien zijn. Dat het zwel wat groter is geworden. Dat betekent dat je je elke keer weer opnieuw moet instellen. En je grenzen moet verleggen die je zo vertrouwd waren.

Je moet leren met de handicap. En met de beperking die een ziekte met zich meebrengt om te gaan. En weet u wat dan het mooie keer is?

Dan komen er mensen naar je toe. En begrijp me goed broeders en zusters. En ze bedoelen dat goed.

En dan vragen ze. Broeders, zuster. Hoe gaat het met je? En dat is nou de allermoeilijkste vraag die je kunt stellen.

Want je merkt al heel gauw. Dat als een echtpaar naast je staat. En jij bent alleen komen te staan. En je in een paar woorden spreekt dat er dan zo gauw gezegd wordt.

Ja broeder dat begrijpen we. En dan denk ik nee broeder dat begrijp je niet. Want jouw lieve vrouw staat nog naast je. En waarom gebruik ik zulke voorbeelden?

Op de pastorale kussens hebben we altijd gezegd. Pastoraat dat is luisteren. Luisteren. En nog eens luisteren. Eigenlijk moet je dan het voorbeeld volgen van de vrienden van Job.

Wauw wat knap. Een week lang hebben ze hun mond dichtgehouden. Dat is alleen één probleem. Als ze hun mond open trekken.

En Miek en ik zijn dat op dit moment aan het lezen dagelijks. Dan zeggen ze zoveel. En dan willen ze allemaal op hun eigen manier een verklaring geven.

Voor wat zij denken. Dat God heeft beslist. En daarom moet Job later voor hen vergeving vragen.

Dus als mensen tegen u zeggen dat u uw verdriet moet loslaten. Dan zeggen ze eigenlijk gewoon tegen je dat je dus je vertraande die je houdt.

Vanwege het gemis van dat wat je lief en dierbaar was. Eigenlijk maar verloren moet gaan. En overal om mij heen hoor ik en zie ik.

Wat mensen vaak goed bedoeld hebben aangericht in het leven van iemand die een verlies heeft geleden. Er wordt onzorgvuldig mee omgegaan.

Met verdriet van mensen. En daarom was ik zo blij. Met de woorden die Arjan las vanmorgen. Het woord van God zegt ons zo concreet.

Er is een tijd om te huilen. En een tijd om te lachen. Een tijd om rouw te bedrijven. En een tijd om te huppelen.

De zuster. Waar ik het aan het begin van de woordverkondiging over had. schreef. En dat ze had leren omgaan in haar persoonlijke leven.

Dit. Ik heb me heel alleen gevoeld in mijn verdriet. Dat kwam ook nog omdat haar man een hele andere manier van het omgaan met een verlies had gekozen.

Er was geen communicatie samen. Dus eigenlijk zag je ten midden van dat grote verdriet. Een jongen die in de kracht van zijn leven wordt weggerukt. Een vader en een moeder los van elkaar dat verdriet.

Een plek geven. Ik heb me heel alleen gevoeld in mijn verdriet nadat mijn zoon omkwam. En dan schrijft ze. Bij mensen vond ik weinig troost.

Ik vond wel veel monden. Die precies wisten te vertellen hoe het was. Maar eigenlijk geen oren.

Die gewoon alleen maar naar me luisterden. Ik zag eens een mooie tekening. In een boek over dergelijke dingen die in ons leven op ons af kunnen komen.

Dus het stormt in je leven. En in het water bevond zich een persoon en die dreigde te verdrinken. En aan de kant stond iemand. En die had zijn oor er afgehaald.

Tenminste dat had degene die het plaatje tekende gedaan. En hij rijkte dat zo aan naar degene in de storm. Ik wil tijd vrijmaken voor je. Om naar je te luisteren.

Ik vond veel monden die precies wisten te vertellen hoe het was. Maar eigenlijk geen oren die gewoon alleen naar me luisterden.

Eigenlijk had u een opname moeten zien toen Miek en ik elkaar voor het eerst hebben ontmoet. We hebben acht uur met elkaar gepraat. En soms gunden we elkaar de tijd niet om te vertellen wat onze geliefde voor ons had betekenen.

En buitelden we gewoon met tranen over elkaar heen. Alleen bij God kon ik mijn verdriet kwijt.

Hij vroeg niet mijn tranen weg te poetsen. En verder te leven alsof het goed met me ging. Nee. Hij bewaarde al mijn tranen in zijn fles.

Hij was de enige die me begreep. Dat heeft me heel dicht bij hem gehouden. Het is verschrikkelijk broeders en zusters.

Als tranen voor tijden gedroogd worden of in de vergetelheid raken. Let daarom op wat je over huilen zegt tegen de ander.

Nou, zo erg is het toch ook weer niet. Wij mensen zeggen toch de tijd heelt alle wonden. Nou, het zal maar tegen je gezegd worden.

Soms zeggen mensen, als je eerst maar eens een jaar alleen bent geweest. Maar ze hebben niet in de gaten dat het na dat jaar erger wordt.

Want dan voel je opnieuw de pijn van bijvoorbeeld feestelijke dagen die je alleen hebt doorgebracht. En gaat de wond schrijnen. Nee. Het woord van God, broeders en zusters, zegt onszelf in Psalm 51.

Tranen worden door God bewaard en vastgelegd. Dus ze moeten in gedachtenis blijven om mee te gaan naar de toekomst. Waarin God alle tranen zelf van onze ogen zal afwissen.

Dat hebben we net al gezongen. En ik weet niet of het is opgevallen, maar bij het laatste couplet gingen we, zeg ik dat goed, transponeren. Een half doontje hoger. Of misschien wel een hele, maar dat maakt niet uit.

Maar juist door dat te zingen en door je daarop te focussen. Dus het betekent dat als u en ik het in ons hart krijgen van God.

En ik zou u willen aanraden om dat in het vervolg te doen. Heren, u hebt mij deelgemaakt van dit deel van het lichaam van Christus.

En dat betekent dat als een van mijn broeders en zusters lijp, ik met hem of haar moet meeleiden. Wilt u me dan maar in het hart geven?

Als ik wat moet zeggen, dat dat louter en alleen uw woorden zijn. Want daarvoor moet je weten wat verdriet ten diepste doet.

En daar moet je juist naar luisteren. Met iemand die een verlies geleden heeft. Dus de emotionele ervaring na een zware verlies. Die dus, heb ik al gezegd, op vele manieren kan ontstaan.

Dat noemen we verdriet. En om daarmee om te gaan. Ook als degene die op bezoek komt. Moet je het eerst kunnen begrijpen.

Op welke manier is dat verlies tot stand gekomen. Wat doet het met mijn broeder? Wat doet het met mijn zuster? En laat het hem of haar maar vertellen. Je kunt het vergelijken met het feit dat je een reis gaat maken.

Maar er is één probleem. Je komt onvermijdelijk op een onbekend terrein terecht. Waarin je de weg zo gemakkelijk kwijt kunt raken. En ik dank God voor die twee broeders die mij in het oog hielden.

Maar Nieke heeft later wel ontdekt dat ik me helemaal aan het verwaarlozen was. Omdat ik er niet mee om kon gaan. Terwijl je zondag op zondag daarop uittrekt om mensen te bemoedigen met het woord van God.

Maar in je eentje verdrinken. Want verliezen en verdriet, dat confronteren je als mens op een hele diepe met jezelf.

Met je geloof. Ook met je grote vijand Satan. Tegenstondig van God. En boven alles.

Met de plaats die God in je leven inneemt. Mag ik een paar dingen noemen? Zodat u daar rekening mee kunt houden.

Verlies en verdriet maken een mens kwetsbaar. Want laten we maar heel eerlijk zijn als mens. Houden we het liefste alles onder controle.

Maar de dood of een ander ingrijpend verlies. Doet menige droom of illusie in scherven uiteenspatten. Het dwingt je dus als het ware tegen je eigen wil in.

Je kwetsbaarheid en je vergankelijkheid onder ogen te zien. En dat is een benauwende, zeg maar gerust, een beangstigende ervaring.

In de tweede plaats. Naast het feit dat verlies en verdriet je kwetsbaar maakt. Roept het ook tal van gevoelens bij je op die je voor die tijd niet kende.

Dus met andere woorden een persoonlijk verlies. Dat opent de deur naar diepe zielenroerselen. Die je vaak bij jezelf helemaal niet mogelijk houdt.

En deze gevoelens zijn niet alleen onaangenaam. Maar ze kunnen de crisis waarin je bevindt ook alleen maar erger maken. Als je niet weet hoe je daarmee om moet gaan. En enkele van die meest voorkomende gevoelens zijn in de eerste plaats angst.

Ik las van C.S. Lewis. Dat hij na het overlijden van zijn geliefde vrouw schreef. Niemand vertelde mij ook. Dat verdriet hetzelfde gevoel geeft als angst.

Ik ben niet bang. Maar de gewaarwording is hetzelfde. Hetzelfde nerveuze gevoel.

In de maag. Rusteloosheid. En voortdurende behoefte aan geven en slikken. Je krijgt ook problemen met helder denken.

Het beoordelen van zaken en beredeneren is voor zo iemand moeilijk. Sterke emoties en het feit dat je zo door de gebeurtenissen in beslag wordt genomen.

Verminderen je vermogen om helder te denken. En dat leidt tot afwezigheid en gebrek aan concentratie. Het leidt ook tot gedragsverandering.

Je merkt door het verliezen trekken velen zich terug. Uit sociale contacten en gegeven. En geven activiteiten op waar ze voorheen zoveel plezier aan beleefden.

Ik heb zelf in die periode de ene spreekbeurt naar de andere aangenomen. Om maar niet alleen thuis te hoeven zijn.

En daardoor veranderde mij bij mij eigenlijk de dag in de nacht en de nacht in de dag. Het kan op korte termijn misschien een beetje perspectief bieden.

Maar op de lange termijn brengen ze zelden uitkomst. Een ander aspect is negatief denken. Hoe meer je in de put zit, hoe groter de kans dat je ook in die gedachten gaat geloven.

En onze tegenstander is er als de kippen bij om dat te versterken. Door het verlies wat je hebt geleden lijkt de leefwereld beloofd van al haar goedheid en schoonheid die er wel degelijk is.

En kijk niet vreemd op dat velen daardoor uitmonden in een depressie. Alles lijkt zo fles. Zo hopeloos. En je leven schijnt geen enkele zin meer te hebben.

Het kan sterke emoties met zich meebrengen zoals woede. Toen mijn vrouw niet zo lang meer had te leven had ze nog een afspraak staan bij de longarts.

En ik zei Anneke zal ik die maar afzeggen? Nee zei ze ik wil naar de longarts toe. Ik zei. Eerlijk gezegd heeft dat toch niet zoveel zin.

Want hij heeft de laatste keer aangegeven dat die niets meer voor je kan betekenen. Dat weet ik wel zei ze maar. We gaan er naartoe. Speciale taxibus geregeld.

En de dokter keek verrast op dat ze er was. Wat kom je voor zuster zei hij. Ze zei dokter.

U hebt mij in die twee jaar zo ontzettend geholpen. Met de kennis die God u gegeven heeft. Daar wil ik u heel persoonlijk voor bedanken.

De arts hield het niet droog. Hij zei ik maak heel vaak andere gesprekken mee. Dat na het overlijden van een dierbare kinderen.

Of een partner bij me komt. Om tegen me te zeggen. En waarom heb u niet dit en waarom heb u niet dat. Dit is heel zeldzaam voor mij zei hij. En ik kreeg opeens.

Nog meer begrip voor de wijze waarop mijn vrouw door haar lijden is heen gegaan. Tot het laatst toe denken. Wat kan ik voor een ander betekenen.

En dat brengt me bij het laatste punt. Verlies of verdriet. Maakt je beter. Of bitter. Job 10 vers 1 en 2 zegt.

Mijn ziel heeft een afschuw van het leven. Ik wil mijn klacht de vrije loop laten spreken. In de bitterheid van mijn ziel.

Onthoudt u die tekst eens. 10 vers 1 en 2. En dan moet u erbij schrijven. Job 10 vers 12.

Dat is de andere kant.

Net als elk mens probeer je te wapenen. Tegen de onzegbare pijn die verlies met zich meebrengt.

En dat zul je eerst moeten vernemen uit de mond van de persoon in kwestie zelf. En om te voorkomen dat we erdoor verbitterd raken. Dienen we verlies niet te omzeilen.

Want als we dat doen dan wordt het lijden juist intenser. Dan word je opstandig. Bitter. Boos. Liefdeloos.

Ongenaakbaar. En soms zelfs ongenietbaar. Juist ten opzichte van hen. Die je nog zo lief en dierbaar zijn.

Je gaat je afsluiten voor anderen. En je zingt meer en meer weg in het drijfstand van de eenzaamheid. Met andere woorden het voert je naar wanorde.

Naar donkerheid en naar diepe duisternis. Juist dan. Heeft een broeder of zuster. Die een verlies heeft geleden. Jou zo nodig.

Om met lege handen bij iemand te komen. En als het ware tegen hem of haar te zeggen. Leg al je pijn. Leg alles wat het met je doet. En wat het in je oproept. Leg dat maar hier in mijn lege handen.

En dan gaan we dat straks samen. Bij de Heer brengen. Maar wanneer je nou juist leert. Om met God door je verlies heen te gaan.

Dan zul je ontdekken dat er een veilige haven van rust is. Ten midden van een wereld waarin zoveel ramspoed elkaar in sneltrein vaart opvolgt.

En als wij leren op Gods beloften te vertrouwen. Wat bijzonder dat we juist net ook zongen. Die tekst van de maand voor de kinderen.

Jezus Christus is gisteren. Ik hoop dat u dat toen ervaren hebt. Vandaag en tot in eeuwigheid dezelfde. En weet u wat daar dan achter staat?

Of bij staat? Ik zal u geen zins begeven. Ik zal u geen zins verlaten.

Maar dan moet je ook gaan instemmen. Met wat erachter staat. De Heere is mij een helper.

Ik zal niet vrezen. En deze tekst komt meerdere malen in de Bijbel voor. En weet u wat er dan praktisch altijd achter staat? Wat zou een mens mij doen?

En ik hoop dat u zo vanmorgen geraakt bent door het feit. Dat als u met iemand spreekt. Die een intens verlies heeft geleden.

Wees er voor zo iemand. Zulken vertrouwen in God zal je niet bewaren voor de angel van verlies en dood.

Maar zal wel, en dat hebben we net bezongen, de bron van Gods oneindige liefde en genade en vertroosting doen ontspringen. Als in een fontein.

En wat zegt de Romeinen 5 vers 5? Kun je makkelijk onthouden. En de hoop maakt niet beschaamd. Omdat de liefde van God in ons hart is uitgestart.

Tot slot nog dit. Ik wist al een aantal maanden dat ik vandaag over dit onderwerp zou mogen spreken.

En als voorbereiding daarop kijk ik vooral ook naar artikelen. En werd van de week in de site van C vandaag mijn oog getroffen op deze tekst.

De dood verwoest gezinnen. Maar door de dood van Jezus Christus kunnen familierelaties juist worden hersteld.

Ook al zijn de dierbaren gestorven. Dat is nogal wat. De dood verwoest gezinnen.

Maar door de dood van Jezus Christus zullen familierelaties juist worden hersteld. Ook al zijn de dierbaren gestorven.

Deze woorden komen van een Amerikaanse predikant. Chad Kirkx. Als ik zijn naam goed uitspreek. Op 27 maart.

Was zijn zevenjarige dochtertje. Eén van de zes slachtoffers bij een moordpartij op haar school.

En ze moesten hun enige dochtertje. Naast de zonen die ze hadden naar het graf brengen. En dan zegt hij heel eerlijk als predikant.

Want hij heeft op de zondag tussen hemelvaart en tussen pinksteren gesproken. En wellicht weet u wel dat we die zondag de wezen zondag noemen.

En hij zegt nee. Wij kunnen niet verder. Als echtpaar niet. Als gezin niet. Als volganger niet.

Tenzij wij het oog op hem slaan. Die gestorven is. En weer levend is geworden. Dit was zijn eerste preek.

Die ook over een verliesleider ging. Twee maanden nadat zijn oogappeltje Hellie was overleden. En hij zegt. Intens verdriet.

Kun je alleen dragen. Als je door Jezus gedragen wordt. En hij haalt dan in zijn preek. Enkele malen Psalm 77 vers 3 aan.

En daar staat. Ten dagen van mijn benauwdheid. Zocht ik de Heere. Mijn hand. Was desnachts uitgestrekt.

En liet niet af. Mijn ziel. Weigerde getroost te worden. Hij zei heel goed te kunnen begrijpen.

Dat Asaf in die psalm zingt. Ik was verslagen. En sprak niet. En eerlijk bekende hij. Dat mensen vragen hoe hij en zijn gezin het maken.

Maar zegt hij. Wij weten niet wat we daar naar eer en geweten op moeten antwoorden. En hij schrijft dan. Dat hij heel veel heeft gehad aan het boek.

Wat C.S. Lewis. Heeft geschreven. Na de dood van zijn geliefde vrouw. In het Nederlands heet dat. U kunt het verstellen. Verdriet.

Dood. En geloof. En daarin vergelijkt hij het verlies. Het lijden van een verlies. Als een amputatie.

Wij moeten leren leven met een deel. Waardoor het verlies ontbreekt in ons leven. En dat is mogelijk. Zegt de predikant.

Omdat. Omdat. Omdat. Jezus erbij is. En kort na de moord. schreef. En dat. En dat. door de tranen heen.

En dat. vertrouwen. Dat ze in de armen van de heiland is. En dat hij haar weer. Tot leven zal wekken.

Heer. Leer ons de bidden van mensen. Die alleen en eenzaam zijn. Help ons te delen.

Leer ons te leven. En te verlichten. In hun nood. En pijn. Als allerlaatste.

Afgelopen dinsdag. Werd ik gevraagd. Om een begrafenis. Dienst te leiden. Van een broeder. Die ik helemaal niet kende. Ik ben dus gewoon.

Met de hulp van de heilige geest. Die ik daarom gevraagd heb. Uitgegaan van de kaart van overlijden. En toen beschreef de familie.

Broeder die na zeven jaar dementie. En opgenomen te zijn. Was bevorderd tot heerlijkheid. Thuisgekomen was bij zijn heer en heiland.

Dat ze een lieve. Een zorgzame. En een biddende vader. Naar het graf gingen brengen.

En op de voorkant. Stond een plaatsje. Van de goede hedder. Met een lam. In zijn handen. En God heeft me zo bemoedigd.

Alleen maar met die beelden. Om een rijk. Troostrijk woord te spreken. En na afloop heb ik de zuster. Dit gedicht meegegeven.

Dit gedicht heb ik ooit gekregen. In de periode dat Anneke. In de laatste fase van haar leven was. En er werd aangebeld. En er stond een zuster bij de deur.

En ze zei. Ik kende haar van een van de collega's. Van het onderwijs. Broeder Havenkamp. Ik was op weg van Zwolle naar huis.

En God gaf me in het hart. Om even bij jullie langs te gaan. Ze zei. En ik wil gehoorzaam zijn aan de ingevingen. Die God geeft. Want ik heb wat voor jullie. Binnengelaten.

En ze zei. Ik wil jullie graag een gedicht voorlezen. En voordat ze dat deed. Zet ze een kruikje op de tafel. Ze zei. Mijn kruikje.

Wat ik jullie bij deze geef. Hoort bij dit gedicht. Er staat boven. Bijzonder mensenkind. Dit kruikje.

Is voor jou. Zodat je mag weten. Dat alle tranen die je huilt. Ze worden niet vergeten.

En ook de pijn diep in je hart. Je zorgen en je vragen. Er is er een. Die zo verlangt. Om ze voor jou te dragen.

Want. God verzamelt alle tranen. In een kruik. Heel bijzonder. Ze worden dan voor jou bewaard.

En eens gebeurt het wonder. Want God. Die alle tranen kent. Hij zelf wil jou vertroosten. Want zij.

Die met tranen zaaien. Zullen met gejuich. Eens oogsten. De tranen van jouw kruik. Zullen dan veranderd zijn.

In diepe eeuwige blijdschap. Als een bruisende fontein. Dus huil maar gerust. In jouw verdriet.

En pijn. En weet. Dat al jouw tranen. Niet verloren zijn. Weet u wat we als eerst hebben gedaan.

Toen we dit kregen. Want die zuster die bad mocht met ons. En toen ging ze. We hebben het gekopieerd. Vele malen.

En geplastificeerd. Totdat het tegen een stootje kan. En we hebben heel wat kruikjes meegenomen. Tijdens onze pastorale bezoeken. Die we samen nog mochten doen. En God heeft dit bijzonder gezegend.

Om mensen te troosten. En heen te wijzen. Naar hem. Dit heb ik op mijn hart. Om vanmorgen met u te delen. Er is alleen één probleem.

De les die ik mocht schrijven. Is nog een veel stuk groter. En ik heb het plan opgevat. Om met broeder Egbert de Waal. Contact op te nemen.

En bij de eerst verschijnende brief. Die u krijgt. Als aankondiging van de zondag. Doe ik de hele brochure. Die ik hierover geschreven heb.

Want. Het tweede deel gaat namelijk. Over het feit. Maar dat is weer heel specifiek gericht. Aan hen die op dit moment. Door het lijden van een verlies heen gaan.

Hoe God je wil helpen. Om hem in het zicht te houden. En dan zou ik u willen vragen. Neem daar ook kennis van. Want dat verdiept alleen maar.

Het inzicht over hoe je met. Mensen in de gemeente dient om te gaan. Die een verlies. Wat dat dan ook mag zijn. Hebben geleden. Maar geef het ook naar believen door.

Aan mensen van wie je weet. Die kan zo'n bemoediging wel gebruiken. En laten we naar elkaar omzien. En ik moet ook heel eerlijk zeggen.

Uit eigen ervaring. Als ik lees in de Romeinenbrief. Dat we blij zijn moeten zijn met de blijden. Dat gaat ons veel gemakkelijker af.

Dan te wenen. Met de wenen. Maar bij hem is kracht. Want we hebben een toekomst. Vol. Van. Ho. Ho.

Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho. Ho.

Ho. Ho. Ho. Ho.