Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.
Lieve broers en zussen in de Heer en Jos. Psalter.
Vind ik zo'n mooi woord. Je hebt er niks aan, maar ik vind het heerlijk om te zeggen. Psalter. We hebben net al een opwekkingslied gezongen dat erop gebaseerd is en zo zijn er nog velen.
En teksten uit het derde stukje van deze psalm, die vind je vaak op geboortekaartjes. En verschillende thema's die door het hele psalmenboek als een soort rode draad lopen, komen tot hun hoogtepunt in deze psalm.
Dan zit u natuurlijk te denken, welke psalm dan? Psalm 139. Pak hem er maar even bij. Psalm 139.
Ik zal u tussen even vertellen waarom deze psalm. De psalm is logisch te verdelen in vier stukken. En al die vier delen vertellen ons iets over God.
Geven ons eigenschappen van God. Vandaag de eerste twee delen. Vers 1 tot 6 en 7 tot 12.
En wat we vandaag en de volgende keer gaan doen, dat heet echte theologie. Theologie. Ja. Had je niet gedacht hoe je hier vanmorgen naartoe kwam, hè?
Echte theologie. Theologie betekent kennis van God. Theos en logos. Ja. Dus je leert iets over God.
En echte theologie. Ja, dan gaat het dus echt over God. Dus niet over allerlei randzaken en zo. Maar echt wie is God en wat voor eigenschappen heeft hij eigenlijk? Ik hoop dat u het intussen gevonden heeft.
We gaan praten over het karakter van God. En ja, ik heb het in twee delen verdeeld. Omdat er zit zoveel stof in dat ik makkelijk twee keer over deze psalm kan spreken.
U moet wel vrij lang wachten op deel 2, maar ach, dan heeft u nog iets om naar uit te kijken. Dus goed onthouden wat ik nu zeg.
De volgende keer overhoor ik u. Ik lees uit de NBV 21, de allernieuwste vertaling. Die hebben bij de psalmen een beetje extra hun best gedaan.
Dus dat is best mooi. En de eerste zes versen lees ik nu samen met jullie. Voor de koorleider van David.
Een psalm. Heer, u kent mij. U doorgrondt mij. U weet het als ik zit of sta. U doorziet van verre mijn gedachten.
Ga ik op weg of rust ik uit? U merkt het op. Met al mijn wegen bent u vertrouwd. Geen woord ligt op mijn tong of u, Heer, kent het ten volle.
U omsluit mij van achter en van voren. U legt uw hand op mij. Wonderlijk zoals u mij kent. Het gaat mijn begrip te boven.
Het gaat in dit stuk over de alwetendheid van God. En we lezen daarover heel duidelijk in andere gedeelten van de Bijbel.
Dat hoeft u niet op te zoeken, want dan gaat het veel te langzaam. In psalm 147 vers 5 lezen we bijvoorbeeld. Zijn, dat is Gods verstand, is onbeperkt.
Dat vind ik nou een mooi woord. Onbeperkt. Op Urk zeggen we dat regelmatig. Ik weet niet of ze dat hier ook doen. Onbeperkt. Geen beperking.
En Hannah zingt in 1 Samuel 2 vers 3. Want de Heer is een alwetende God.
Dat betekent er zijn geen grenzen aan de kennis, het verstand, het inzicht van God. En ook van Jezus wordt dit gezegd door Petrus.
Als Jezus hem voor de derde keer heeft gevraagd of hij hem lief heeft. Heer, u weet alles. U weet toch dat ik van u houd. Dat is Johannes 21 vers 17 voor de mensen die aan het meeschrijven zijn.
U weet alles. Jezus is God en weet dus ook alles.
Trouwens, je ziet wel vaker in de evangelie staan dat Jezus weet wat mensen denken. Terwijl ze het niet uitspreken, weet hij het toch.
Bijvoorbeeld bij de fariseeën. En in Johannes 2 staat dan heel duidelijk. Toen Jezus op Pesach, Pasen, in Jeruzalem was, kwamen veel mensen tot geloof in zijn naam.
Omdat ze de wondertekenen zagen die hij deed. Maar Jezus had geen vertrouwen in hen. Omdat hij hen allemaal kende. En niemand hoefde hem iets over de mens te vertellen.
Want hij wist wat er in een mens omgaat. Jezus is ook de alwetende God. En als ik dat zo allemaal zeg, klinkt dat misschien wat dogmatisch en theologisch en een beetje afstandelijk.
Maar David staat hier in onze psalm midden in de praktijk van zijn geloofsleven. Hij maakt het heel persoonlijk. Dit is tussen God en hem.
En als we eens even inzoomen op de tweede helft van de eerste tekst. Dan zien we daar twee woorden waarin dat prachtig wordt uitgedrukt. Uitgedrukt.
Zeg ik dat goed? Ja. Heer, u kent mij. U doorgrondt mij. Kent en doorgrond. Kennen in de Bijbel is heel wat anders dan het kennen dat wij elke dag gebruiken.
In ons taalgebruik. Kennen met name in het oude testament is werkelijk kennen. Ga eens even na.
Hoeveel mensen kennen jou, kennen u werkelijk? Diep van binnen. Voor de meeste mensen is dat de vingers van één hand te tellen.
Voor mensen jou werkelijk kennen. Nou, dat kennen, daar gaat het om. Dus diep van binnen. Het is zelfs zo sterk dat het is een liefdesrelatie.
En je kent er vast wel. Ik bedoel, ik ben hier in Bensgroot-Spakenburg. Dus dan weten jullie vast wel. In de Statenvertaling staat er dan dat Adam Eva bekende.
Ja? Dat komt jullie bekend voor of niet? Oh, daar zijn jullie al vrij van. Heel goed. Maar dat is ook kennen, bekennen.
En dat gaat over seksualiteit dan. Dus kennen is een heel intieme relatie hebben met. Elkaar echt kennen.
Een liefdesrelatie hebben. Nou, dat staat hier. Dus heer, u kent mij. Dan zeggen we niet van, ja, u weet hoe ik heet.
Of, ja, u weet waar ik vandaan kom. Nee, heer, u kent mij. Echt diep van binnen. Alles wat ik voor andere mensen nog verborgen houd, dat weet u.
U kent mij. U kent mij. Echt. En ja, dat vind ik zo heerlijk. Dat dat er zo staat.
En dat dat zo dat betekent. Want, ja, dat is geen afstandelijk weten. Dat is geen, ja, klinische kennis. Maar het is innige betrokkenheid.
Bij alles wat je doet. God voelt. God voelt wat. Als hij aan jou denkt. God houdt van jou.
God kent je echt helemaal. Hij doorgrond je. Staat het dan verder. En dat is een aardige vertaling, maar in het Hebreeuwse woord zit nog veel meer.
Eigenlijk staat er. U heeft mij onderzocht. Uitgezocht. Uitgeplozen. Denk maar aan een rechtbank. Waar helemaal wordt uitgezocht hoe de beklaagde in elkaar steekt.
Zijn gevoelens. Zijn karakter. Diep wroeten in iemand. In hoe iemand werkelijk in elkaar zit. Dat heeft God gedaan hier bij David.
En om nog een voorbeeld te noemen bij Jeremia. In Jeremia 17 vers 10 lezen we. Ik de Heere doorgrond het hart en toets de nieren. Even voor de duidelijkheid.
Als wij het over ons hart hebben. Dan bedoelen wij onze gevoelens.
De emotie. Als we het over ons hoofd hebben. Dan bedoelen we de gedachten. In het Hebreeuws is dat een beetje anders. Hun beeld is anders. Dus als je hoort over het hart.
Dan zijn daar de gedachten. En voor de gevoelens moet je nog wat dieper. Zeg maar naar de nieren. Bijvoorbeeld. Ik weet dat ze hier zitten. Ik heb er last van één. Dus ze zitten hier.
En je nieren. Daar zitten echt je hele diepe gevoelens. Dus nog dieper verborgen in je lijf. Zeg maar. Je diepste innerlijke gedachten en gevoelens.
Zijn na een grondig onderzoek. Bij God bekend. Nou. Maak dit allereerst maar eens heel erg persoonlijk.
Doe wat David hier doet. Laat God toe in je diepste gedachten en gevoelens. Wees niet bang.
Hij weet het al. Hij kent en doorgrond je. Ja maar Harm. Dat ene. Je weet wel.
Dat waar ik me voor schaam. Dat wat ik zo moeilijk vind. God weet het. Hij weet alles. Er is niemand die jou zo goed kent als God.
Er is zoveel liefde en geborgenheid bij God. God houdt onvoorwaardelijk van je. Ik wil dat eigenlijk ook even zeggen aan die mevrouw die dat net zei.
Ja ik heb zoveel zonden. Ik ben zo'n zondig mens. Maar toch mag ik daar dan staan. God houdt onvoorwaardelijk van je zuster. Waar zit je?
God houdt onvoorwaardelijk van je. Ja. Daar hoef je helemaal niks aan te doen. God houdt onvoorwaardelijk van je. Leg alles open voor hem neer.
Ik besef dat is heel makkelijk praten voor een voorganger hier. Dat is heel makkelijk praten. Ik kan jullie daartoe oproepen. Maar om dat werkelijk te doen.
Om dat werkelijk te doen. Om echt alles voor God open neer te leggen. Daar gaat meestal wel wat tijd overheen. Ik denk ook voor de jonge mensen hier. Dat is een proces.
Dat is iets wat je in je leven langzaam steeds meer leert. Om het niet zelf te willen doen. Om het in de handen van God te leggen. Ja.
Hoe doe je dat in de praktijk? Nou, zet maar gewoon je eigen naam erin. God houdt onvoorwaardelijk van harm. Zullen we dat eens doen?
Gewoon voor de aardigheid. Ja? Zeg mij maar na. En waar ik dan harm zeg, zeggen jullie je eigen naam. God houdt onvoorwaardelijk van...
Dat voelt gek hè? Dat voelt apart. Maar toch, toch. Heerlijk. Als je dat met een oprecht hart kan zeggen. Dat is toch heerlijk?
Vergeet voor mijn part alles wat ik vandaag zeg. Behalve dit. God houdt onvoorwaardelijk van jou persoonlijk. Kennen jullie die spreuk?
Een vriend is iemand die alles van je weet en toch van je houdt. Ja? Die hangt wel eens op zo'n tegeltje aan de muur en zo. Ik dacht tot gisteren dat het een spreuk van Toon Hermans was.
Dacht ik echt. Het blijkt Augustinus te zijn. Gaaf hè? Ja, er zit 1600 jaar tussen dus.
Nog een keer. Een vriend is iemand die alles van je weet en toch van je houdt. God weet alles, echt alles van je en toch houdt hij zielsveel van je.
Of je zit, ligt of staat, vers 2. Hij weet al van tevoren wat je gaat denken. Hij kent mijn verlangens en mijn plannen.
Hij weet ervan. Waar ik ook ben, wat ik ook doe, God merkt het op. Hij is met al mijn wegen vertrouwd. Hij weet al van tevoren wat ik ga bidden of zeggen.
Bij vers 5 moest ik direct denken aan die bekende Ierse zegen van St. Patrick. Kennen jullie vast wel. De Heer zei voor u om u de juiste weg te wijzen.
De Heer zei achter u om u in de armen te sluiten. En om u te beschermen voor gevaar. De Heer zei onder u om u op te vangen als u dreigt te vallen.
De Heer zei in u om u te troosten wanneer u verdriet hebt. De Heer zei om u heen als een beschermende muur als anderen over u heen vallen.
De Heer zei boven u om u te zegenen. Zo zegenen u de almachtige God vandaag, morgen en tot in eeuwigheid. Nou, bent u nu al gezegend.
Het is nog niet eens het eind van de dienst. En dat brengt ons naadloos bij het tweede gedeelte vers 7 tot 12. Leest u weer even mee. Hoe zou ik aan uw aandacht ontsnappen?
Hoe aan uw blikken ontkomen? Klom ik op naar de hemel? U tref ik daar aan. Lag ik neer in het dodenrijk? U bent daar. Al verhief ik mij op de vleugels van de dageraad.
Al ging ik wonen voorbij de verste zee. Ook daar zou uw hand mij leiden. Zou uw rechterhand mij vasthouden. Al zei ik laat het duister mij opslokken.
Het licht om mij heen veranderen in nacht. Ook dan zou het duister voor u niet donker zijn. De nacht zou oplichten als de dag. Het duister helder zijn als het licht.
Tot nu toe was de NBV 21 vertaling prima. Maar vers 7 zet ons in deze vertaling toch echt op het verkeerde been. Ik vind hoe zou ik aan uw aandacht ontsnappen toch wezenlijk iets anders dan waarheen zou ik gaan voor uw geest.
In het Hebraïus staat er een ingewikkelde vorm van ruach. Wind. Adem. Geest. Kijk dit stuk vers 7 tot 12 gaat over de alomtegenwoordigheid van God.
Er wordt bijna nooit over gepreekt volgens mij. Dus ik zie een mogelijkheid hier. En dat is iets dat ons verstand verre te boven gaat.
Misschien dacht je hij slaapt vers 6 over. Maar nee hoor het is hier ook zeker van toepassing. Ik snap daar niks van. Echt niet.
Ik snap daar helemaal niks van. En toch ga ik proberen om er een beetje chocola van te maken. Op twee verschillende manieren. Eerst gaan we even serieus aan godsdienst filosofie doen.
Weer iets wat u waarschijnlijk niet had gedacht toen u hier vanmorgen kwam. Gedachten van Augustinus. Hou me even vast.
Het wordt niet gruwelijk ingewikkeld hoor. Dat komt best goed. Echt waar. Dus blijf erbij. Heel goed. Wat bepaalt ons zijn hier?
Nou. Vooral tijd en ruimte. We zijn hier nu in een aula van een scholengemeenschap. En het is nu.
Hoe laat is het? Elf uur. Kop af. We zitten vast aan een bepaald moment. En aan een bepaalde plek.
We kunnen niet zomaar overal op allerlei plekken tegelijk zijn. We zijn beperkt door tijd en ruimte. Hebben we dat?
Mooi. God heeft hier geen last van. God staat boven de tijd. Maar God staat net zo goed boven plaats.
Hij kan overal tegelijk zijn. Hij is niet gebonden aan de natuurwetten die in onze dimensies vallen. Hij staat daarboven. En dat geldt voor alle personen van de drieeenheid.
Maar in het bijzonder natuurlijk voor God de Heilige Geest. En daarom is het zo belangrijk dat we goed vertalen. Vers 7. Het MBG. 1951.
Waarheen zou ik gaan voor uw geest? Nou, de tweede manier. Je zou kunnen denken als je zeg maar vers 7 tot en met 9 leest.
Dat David een negatieve motivatie heeft om dit op te schrijven. Hij is zeg maar op de vlucht voor de Heer. Hij probeert aan de Heer te ontsnappen.
Te ontkomen. Al zou ik daarheen gaan of daar. Van de hemel tot in de Sheol, het dodenrijk. God is daar. God is overal aanwezig.
Er is geen plek waar ik zeg maar veilig ben. Voor God. Voor de almachtige God. In Amos 9 vers 2 vinden we een tekst die sterk op vers 8 lijkt.
Al kruipen ze. En dan heeft hij het over de mensen die de afgoden dienen. Met wie God nog een appeltje te schillen heeft. Al kruipen ze de onderwereld in. Ik breng ze naar boven.
Al klimmen ze de hemel in. Ik haal ze naar beneden. Dat klinkt inderdaad best dreigend. Maar uit vers 10 blijkt zonneklaar dat David het alomtegenwoordig zijn van God.
Niet als iets dreigends of moeilijks ziet. Hij ziet het als een grote zegen. Ook daar zou uw hand mij leiden.
Uw rechterhand mij vasthouden. Nou zijn we waar we net over zongen. God is overal en altijd bij ons.
Niet om ons te veroordelen. Maar om ons te helpen. Om ons te leiden. Op de juiste wegen. Er is een prachtige tekst uit Jezaja 41.
Tiende vers. Uw ieder geeft het idee zo mooi weer. Daar zegt God.
Vrees niet. Want ik ben met u. Zie niet angst de grond. Want ik ben uw God. Ik sterk u. Ook help ik u.
Ook ondersteun ik u. Met mijn heilrijke rechterhand. Het is intussen al twee jaar geleden. Dat van een stel goede vrienden.
Van Urk. De vrouw overleden is. Ze kreeg kanker. Het was ongeneeslijk. En toen was het binnen korte tijd gebeurd. Een van binnen en van buiten prachtig mens werd gereduceerd tot een uitgemergelde schaduw van zichzelf.
Uitzichtsloos zou je denken. Maar nee. Gedurende dat hele proces ervoeren ze dat ze gedragen werden door die rechterhand van de Heer.
En op verschillende momenten opvallend vaak kregen ze deze tekst uit Jezaja voor ogen. Dan stond het op een kaart. Of haalde bezoek het aan.
Of zong een kleinkind die tekst. Jullie kennen dat liedje toch wel hiervan? Nee? Vrees niet want ik ben met u zie niet angstig rond.
Want ik ben uw God. Ik sterk u ook help ik u ook ondersteun ik u. Met mijn heilrijke rechterhand.
Ik zal jullie de gebaren niet aandoen. Maar die zijn er ook nog. Het is die tekst geworden die ze door deze verschrikking heen heeft geholpen.
Ze hoefden niet bang te zijn. Ze hoefden niet te vrezen. Zelfs voor de dood niet. Want God was er bij. God was bij hen.
God was met hen. Hij stond aan hun kant. Aan hun zijde. Hij sterkte, hielp en ondersteunde hen. Ik was natuurlijk bij de begrafenis.
En doordat het toen sneeuwde, leek het graf onder de kist nog veel zwarter. En donkerder dan anders. En toch verzekert David ons letterlijk in deze psalm.
Ook daar, zelfs daar, in het graf was God aanwezig. Wat een troost mensen. Wat een geweldige, almachtige, alomtegenwoordige God hebben wij.
Hij laat zijn kinderen niet zomaar sterven. Zijn engelen dragen ons naar het paradijs in de hemel. En ook daar is hij aanwezig.
De hemel, die was bij uitstek. Het huis van God. En daar zullen wij hem zien. Van aangezicht tot aangezicht.
Amen. Amen. Tot slot nog een paar woorden over vers 11 en 12.
Daarin sneuvelt alweer een natuurwet. God beslist hier de strijd tussen de duisternis en het licht.
Je kan je niet in de duisternis verstoppen, voor de Heer, waar God is, en we weten intussen dat dat overal is. Waar God is, kan de duisternis niet meer bestaan.
In 1 Johannes 1 vers 5 staat zelfs, God is licht. Er is in hem geen spoor van duisternis.
Ik zeg regelmatig, duisternis bestaat niet. Duisternis bestaat niet. Het is niks. Het is een negatief begrip.
Het is het ontbreken van licht. Waar licht is, is geen duisternis. Zodra het werkelijke licht van God in ons leven schijnt, is er geen duisternis meer in ons bestaan.
Als God aanwezig is, is het duister niet donker meer. Dan is de nacht een helder licht. Is dat gaaf of wat?
Alwetende en alomtegenwoordige God en Vader. Heer, wat bent u groot.
We kunnen het niet bevatten. Dank u wel dat u alles van ons weet. En toch van ons houdt. Heer Jezus, reinig en heilig ons met uw bloed, zodat we werkelijk in contact kunnen treden met uw Vader.
Heer, dank u wel dat u, waar we ook zijn, en wat we ook moeten meemaken, bij ons wil zijn. Dat u ons met uw nabijheid zegent.
Heer, wat bent u groot. Amen.