Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.
Hele goeiemorgen allemaal. Broeders en zusters, jongeren en ouderen, mannen en vrouwen.
En alle andere categorieën. Rijk en arm, ja ik weet niet. Het zijn allemaal rijk en heer Jezus. Gasten ook, hartelijk welkom. En we willen vanmorgen met elkaar nadenken over het thema gekend tot in het diepst van mijn bestaan.
Gekend tot in het diepst van mijn bestaan. En u vraagt zich natuurlijk af welk bijbelgedeelte hoort daarbij. Die vraag spreek ik maar terug. Waar zouden we kunnen beginnen? Gekend tot in het diepst van mijn bestaan.
Psalm 139, in één keer goed. Die gaan we met elkaar zo behandelen. Ik wil op die manier doen dat ik de stukjes tekst eigenlijk in de preek verwerk. Dus ik wil niet in het geheel helemaal lezen, maar ik wil elke keer een stukje verder opschuiven.
Gekend tot in het diepst van mijn bestaan. U kunt alvast de psalm opzoeken. Psalm 139. Maar vooraf het volgende.
Op een ochtend gaat de bel. Er staan twee mannen voor de deur. Ze zeggen, we zijn van de AIVD, mogen we even binnenkomen? Ik ben wat verschrikt.
Ja, natuurlijk, mag wel, komt u verder. Ze komen verder en ze steken gelijk maar van wal. Ze vallen met de deur in huis en zeggen, we hebben u de laatste tijd wat in de gaten gehouden. Er zijn toch wat dingen die ons verontrusten.
Oh, ik weet ergens van. Wat dan? Nou, u hebt laatst een bedrag overgemaakt naar iemand in Noord-Korea. Dat is voor ons een verdacht land. Dat vonden wij toch wat verdacht.
Ja, dat was voor een broeder van de vervolgde kerk daar. Ja, ja. En we hebben ook gezien via uw smartwatch dat u s'nachts wel eens naar het bos gaat.
Ja, dat is omdat ik dan ga joggen voor, ja, ik schaam een beetje voor mijn figuur en daarom ga ik s'nachts. Ja, ja. En we hebben ook gezien dat u via internet op zoek bent naar giftige chemische stoffen.
Waarvoor is dat? Ja, ik heb een hele bijzondere soort houtworm in mijn huis en dat kan alleen maar door die stoffen worden bestreden. En zo gaat het nog maar even door, het verhoor. En je hebt op alles een antwoord, gelukkig.
Aan het eind zeggen ze, ja, u weet het mooi te zeggen, u hebt overal verklaringen voor. Daarom laten we u nog even gaan op dit moment. Maar weet dit, terwijl ze opstaan, zeggen ze, weet dit, dat we u in de gaten houden.
En dat we alles van u kunnen zien en weten. En we zien en horen alles. Waar u gaat, waar u staat, zelfs waar u slaapt. Zeggen ze dreigend.
We kunnen nog net niet uw dromen bekijken of uw gedachten lezen. Gelukkig denk je dan maar. Maar verder weten we alles van u. En met deze intimiderende woorden slaan ze de deur achter zich dicht.
Nou weet ik niet, beste broeders en zusters, of dat zover komt als ik net schets in ons land. Het zou zomaar een keer kunnen natuurlijk. Maar het past ook wel bij de tijd waarin we leven.
De tijd waarin veiligheidsdiensten, spionagediensten ons in de gaten houden. Elke burger in ons land. En ze weten, ja, ze weten misschien wel meer dan ons lief is.
Meer dan wij weten dat ze weten. Zogenaamd met het oog op onze en andermans veiligheid. En dan hebben we natuurlijk ook nog die bedrijven, de grote internetbedrijven, Google, Facebook, en noem al die anderen maar op, die ook meer van je weten dan je weet.
Ze monitoren, ze analyseren en ze houden je nou lettend in de gaten. Nou is toch fijn. Niet waar? Dat er mensen zijn die een oogje in het cel houden, toch?
Geeft toch een veilig gevoel? Of niet? Weet je, men zegt dat het voor je eigen veiligheid is, als het gaat om de veiligheidsdiensten. Maar als er iets gevonden wordt bij jou wat in hun ogen staatsgevaarlijk is, dan ben je zelf niet meer veilig.
En die definitie van staatsgevaarlijk kan natuurlijk veranderen. En dan wordt er gekozen voor het grotere belang. En dan worden daarvoor individuen opgeofferd.
Het is wel een beetje ambivalent natuurlijk. Wie wordt nu gediend? En als die internetbedrijven iets bij jou vinden wat ze goed kunnen gebruiken, voor hun eigen winst, en dat past binnen de mazen van de privacywet, dan zullen ze dat gebruiken.
Fijn, als de mensen een oogje in het cel houden. Dat is de vraag. Wij worden door die bedrijven gebruikt. En de vraag is vanmorgen, kunnen mensen op een goede manier omgaan met hun aan alwetendheid grenzende kennis?
Kunnen zondige mensen het aan om de zonde van anderen in de gaten te houden? Is dat een goede manier? Gaat dat goed? Ik denk dat het verleden leert, ik denk aan de KGB, de Stasi en andere voorbeelden, ik denk dat het verleden leert dat dat op ten duur niet goed gaat.
En dat mensen die kennis misbruiken voor hun eigen doeleinden. Dan weet u vanmorgen dat het bij God totaal anders is.
We lezen vers 1 tot 4 van Psalm 139. God is degene die echt alles ziet en die echt alles kent en die echt alles van ons weet.
Heer, u de grond en kent mij, zegt David. U kent mijn zitten en mijn opstaan. U begrijpt van ver mijn gedachten. U onderzoekt mijn gaan en mijn liggen.
U bent met al mijn wegen vertrouwd. Als er nog geen woord op mijn tong is, zie heren, u weet het alles. God ziet en kent en hij weet werkelijk alles.
En maar weet je wat het verschil is met de bedrijven en de diensten die ik net schetste? Het verschil is dat die ons wantrouwend kunnen monitoren. Dat die ons in de gaten kunnen houden met het oog op hun eigen profijt.
Ons te gebruiken. Maar bij God is het zo. Hij ziet ons. Hij houdt ons in de gaten, zou je kunnen zeggen. Maar hij houdt ons liefdevol in de gaten.
Niet om ons te gebruiken. Niet om ons te wantrouwen. Maar hij kent ons en hij ziet ons aan vol liefde. Dat is het verschil. Dat horen we ook in vers 5. U sluit mij in van achter en van voren.
U legt uw hand op mij. U sluit mij in van achter en van voren. Klinkt misschien wat benauwend. God die je insluit. Bijna klaustrofobisch zou je kunnen zeggen.
Alsof je op de vlucht bent. Voor de politie. En je slaat een weg in met de auto. En dan zie je aan het eind, zie je al de zwaai ligt te zwaaien. Dan denk ik oei, daar kan ik niet heen. En je zet hem in zijn achteruit.
Terwijl je in de achteruitkijkspiegeltje kijkt. Dan zie je achter ook wel zwaai lichten. Je denkt ja, ik ben ingesloten. Van voren, van achteren. Geen kant meer op. Maar zo is dit vers niet bedoeld. Het is eerder zoals Psalm 32 zegt.
U omringt mij met vrolijke gezangen van bevrijding. Het is een liefdevolle omsingeling. U sluit mij in van achter en van voren. U legt uw hand op mij. De hand op de schouder.
Het is bescherming waar het hier om gaat. En zo zien we dat God liefdevol met ons betrokken is. Hij is iemand die alles van je weet. En die toch van je houdt.
Volgens sommigen is dat de definitie van wat een vriend is. Iemand die alles van je weet. En die toch van je houdt. Mag ik u vragen. Hoeveel keer bent u vanmorgen, ben jij vanmorgen opgestaan?
Op gaan staan en weer gaan zitten. Heb je het geteld? Ik niet. Door het zangblokje is het iets vaker dan normaal. Dat je opstaat en gaat zitten vanmorgen.
Vijf keer? Tien keer? Hoe vaak was het de afgelopen week? Opstaan en zitten. Je zegt, ja wat interesseert mij dat nou? En wat zal een ander dat interesseren? God interesseert het.
Hij houdt het bij. U ziet mij gaan en mij staan. Mij zitten. Mij liggen. Ben met al mijn wegen vertrouwd. Daar klinkt ook die intimiteit en vertrouwelijkheid in door.
En hij ziet onze daden. Hij hoort onze woorden en hij kent onze gedachten. De totaliteit, het geheel van ons leven is bij hem bekend. Nog voordat we een woord uitspreken weet hij al wat het is.
Zou je dan nog moeten bidden? Om die reden niet. Maar hij wil graag onze stem horen. Terwijl hij toch al weet wat wij gaan zeggen. En bedenk voor morgen eens hoeveel mensen er zijn op deze planeet.
Hoeveel zijn het er inmiddels? Heb je zo laatst nog geteld? Weet u het? Zes miljard? Zeven miljard? Gaat rap.
Uit al die mensen. Miljarden mensen. Zie ze zo'n rijtje staan. Kent hij u. En ziet hij jou. Dat is bijzonder om te beseffen.
Uit al die miljarden mensen. Heel persoonlijk. Het mooie van deze psalm vind ik ook. Het gaat over alwedendheid. En straks alomtegenwoordigheid.
En almacht. Maar David verwoordt het heel persoonlijk. Een alwetende God kent mij. Hij kent mij door en door.
Hij kent jou door en door. Beter dan anderen jou kennen. Al zouden er duizenden mensen. Je elk moment in de gaten kunnen houden. Met een live reality tv show.
Ze zouden elk woord kunnen horen. Ze zouden elke beweging kunnen observeren. En dat voor een maand lang of langer. Dan zouden ze je kunnen kennen. Maar God kent dan nog veel beter.
God kent je werkelijk. Zoals je zelf bent. Hij kent je beter dan dat je jezelf kent. U bent misschien wat op leeftijd. 70, 80.
Misschien dat er zelfs mensen zijn die 90 zijn. En dan denk je. Ja ik ken mezelf toch wel redelijk. Ik heb niet zoveel verrassingen voor mezelf. Maar weet dan dit. Dat er nog zoveel is in uw leven.
In uw hart. In uw geest. In uw ziel. Wat eigenlijk verborgen voor je is. En God kent dat. God kent dat. Wij kennen misschien maar de top van de ijzerbergen. God ziet alles. Het diepste van ons hart.
En zeg je dan niet met David in vers 6. Dit kennen. Het kennen van God. Het is mij te wonderlijk. Te hoog. Ik kan er niet bij. Je kunt jezelf er eigenlijk alleen maar over verwonderen.
En als je jezelf en net als ik over verwondert. Weet dan dit. Ook dat verwonderen. Wist God al. Hij zag het al aankomen. Voordat je je ging verwonderen.
Misschien zijn er hier vanmorgen. We hebben mensen die zitten. Ja. Dat is natuurlijk wat mooi en troostrijk. Maar ik krijg er ook niet zo'n. Ik krijg er niet zo'n fijn gevoel bij. Fijn dat anderen zich verwonderen.
Maar ik krijg er een beetje de kriebels van. Van die alwetendheid van God. God ziet dus en weet dus alles wat ik denk en voel. Ja lekker is dat.
Dan ziet u dus ook mijn zondige gedachten. Van zo even. Of van afgelopen week. En mijn zondige daden. En hij zal me daarom wel voortdurend veroordelen.
Ja is dat de bedoeling van David om dat zo te zeggen. Is dat hoe God is. Dat hij ons voortdurend bekijkt. En voortdurend veroordeelt. Om ons te verdoemen.
Ik denk als dat zo is. Dan waren we er al niet meer. Dan waren we er al niet meer. Maar het is juist in zijn liefde dat hij ons levend houdt.
En hij ziet dingen die hem verdriet doen. Maar onder het alles is het de dragende hand van God. Die ons. Onze ondergang niet wil. Een alwetende God die mij kent.
Maar ten tweede zien we ook een alomtegenwoordige God die bij mij is. Hij ziet niet alleen alles. Hij is ook overal aanwezig. Hij is op elke plaats waar wij gaan.
Hij is er al voordat wij hier kwamen. Voordat wij hier vanmorgen in dit gebouw kwamen. Was God er al. En als wij hier vandaan gaan. Dan is hij er nog steeds.
En als we dan thuis komen. Dan was hij daar al. En zo zegt David ook in vers 7. Waar kan ik uw geest ontgaan? En waar uw aangezicht ontvluchten?
Het klinkt toch alsof David een beetje bang is voor God. Alsof je die alwetende God wilt ontvluchten. Maar je kunt het ook lezen als een hypothetische vraag. Stel dat ik God zou willen ontlopen.
Is er dan een plek op aarde. Waar ik zou kunnen gaan. En waar het mij zou lukken. David zegt zelfs als ik dat zou willen. Het gaat mij niet lukken.
En hij benadert dat in drie opzichten. Hij zegt van boven. Van hoogboven tot diep beneden. Van oost tot west. En van donker tot licht. Ja God is overal. Luister maar.
Hij zegt in vers 8. Als steeg ik op naar de hemel. U bent daar. Of legde ik mij neer in de hel. Zie u bent daar. Even voor de duidelijkheid.
De hemel is hier niet de woonplaats van God. Maar het gaat hier over de geschapen hemel. Zoals Jezus spreekt over de vogels van de hemel. Het luchteruim. De ruimte zou je ook kunnen zeggen. Al ging je in de verste ruimte.
Daar zou God zijn. En ook al ging je naar de hel. Dat moet je lezen. Het dodenrijk. De Sheol. Waarvan de mensen geloofden. Het beeld hadden in die tijd dat het onder de aarde was.
Zo diep. Ook daar is God aanwezig. Vers 9 zegt. Nam ik vleugels van de dageraad. De dageraad is waar de zon opkomt.
Dat is het oosten. En woon ik aan het einde van de zee. Vanuit Israël gezien is dat die grote zee. De Middellandse zee. En daar voorbij nog. Het verste einde. Het west-westen. Woon ik vanuit.
Ging ik naar het oosten of naar het westen. Ook daar zou je hand mij leiden. En je rechterhand mij vasthouden. Moet je dan ook niet denken aan Jona. Jona.
God zei tegen hem. Maak je op. Maak je gereed. En ga naar Nineveh. Naar het oosten. En wat deed Jona. Hij maakte zich op. Hij maakte zich gereed. Dus zover was hij gehoorzaam. Maar hij ging totaal de andere kant op.
Naar het westen. Naar Tarsis. Waarschijnlijk lag dat in Spanje. Voorbij de Middellandse zee. Vanuit Israël gezien. En dan ging hij met dat schip. Wat een dwaasheid om te bedenken.
Dat je voor het aangezicht van God kan vluchten. Zo staat het daar. Jona maakte zich op om te vluchten voor het aangezicht van de Heer. Als je Psalm 139 leest. Dan zie je de dwaasheid daarvan.
Elke plek. Daar is God reeds. En het lukte Jona niet. Om van God weg te komen. En God stond een storm achter Jona aan. Om hem van zijn dwaasheid te overtuigen.
Om hem terug te doen keren. Je zou zelfs kunnen zeggen. Die storm was eigenlijk al een teken van liefde. Alle genade. Want als een zondig mens van God wil weg vluchten. Dan is dat niet goed voor die mens op zichzelf.
Dan komt hij uit op een plek. Waar God wel is. Maar dan heeft hij zichzelf in zichzelf van hem afgekeerd. En God wilde die storm gebruiken om Jona terug te doen keren. Naar hem. En naar zijn hart. Ja het is van boven tot beneden.
Het is van oost tot west. Maar het is ook van donkerheid en licht. Van de duisterste plaats tot de lichtste plaats. Zegt vers 11. Zei ik. Ja duisternis zal mij opslokken. Dan is de nacht licht om mij heen.
Zelfs de duisternis maakt het voor u niet duister. Maar de nacht licht op als de dag. De duisternis is als het licht. Het duisternis. De duisternis is van God geen probleem.
Al werk je in de diepste mijn. Al graaf je jezelf voor het mijn part in. Al valt thuis het licht uit. Al kom je op het donkerste plekje van de aarde.
Voor degene die zelf het licht heeft geschapen. Is die duisternis. Geen probleem. Hoe mooi is dat. Als er staat. Dat hij het duister oplicht met zijn aanwezigheid.
Dat hij die het licht zelf is het duister licht kan maken. Daar zit al een rijdom van troost in. Als er die mensen zijn die bang zijn in het donker. Denk dan aan deze verse.
De nacht licht op als de dag. De duisternis is als het licht. Als God erbij is. Dan is die duisternis niet bedreigend meer.
Dan is die als het licht. En zo zien we dat de alomtegenwoordige God bij ons is. Bij mij is. Zo is God overal. Kijk eens naar komende week.
In gedachten. In agenda. Komende weken. Wat wacht er. Welke dingen komen er. Waar zie je tegenop?
Waar ziet u tegenop? Komende week. Misschien wel dingen waar je naar uitziet. Maar misschien ook wel dingen waar je erg tegenop ziet. Het hele moeilijke gesprek dat eraan zit te komen.
God is er al. Hij is erbij. Die controle. Dat onderzoek. De operatie in het ziekenhuis. Waar je als een berg tegenop ziet.
God is er al. Hij is erbij. Zelfs in de meest lawaaiige of donkere MRI tunnel. Is God aanwezig. Hij is daar.
Moet je volgende week vliegen. Dan heb je vliegangst. Zie je er tegenop. God is in het luchtruim. Hij is ook in het vliegtuig.
Stel jezelf als het ware voor. Als je in het vliegtuig stapt. Dat hij op de stoel naast je zit. Dat hij je hand vasthoudt. Elke plek. Er is geen plek of God is daar.
Ook daar zou je hand mij leiden. En je rechterhand mij vasthouden. Dat is een alwetende God die mij kent. Dat is een alomtegenwoordige God die altijd bij mij is. Maar dat is ten derde ook een almachtige God die mij heeft gemaakt.
Vers 13. En verder. Want u hebt mijn nieren geschapen. Mij in de schoot van mijn moeder geweven. Ik loof u omdat ik onzagwekkend wonderlijk gemaakt ben.
Wonderlijk zijn uw werken. Mijn ziel weet dat zeer goed. Mijn beneren waren voor u niet verborgen. Toen ik in het verborgene gemaakt ben. En geboord duurd werd in de laagste plaatsen van de aarde.
Uw ogen hebben mijn ongevormd begin gezien. En zij alle werden in uw boek beschreven. De dagen dat zij gevormd werden. Toen er nog niet één van hen bestond.
De almachtige God maakte mij. En u. En jou. En ik ben in het verborgene gemaakt. Zegt David. In het donker van de moederschoot ben ik geweven.
Hij noemt het de laagste plaatsen van de aarde. Dat is niet letterlijk bedoeld. Dat is een metafoor voor die moederschoot. De laagste plaatsen van de aarde. Waar geen mens in kan zien.
Ja we hebben tegenwoordig technieken. 3D echo's kun je maken enzovoort. Je kunt het allemaal zo prachtig zien. Maar in die tijd niet. En zelfs nu kunnen we nog niet alles zien. En is het ten diepste een donkere plaats voor ons.
En David zegt. U hebt mij geweven. En u hebt mij geborduurd. God schiep met grote aandacht.
Met grote betrokkenheid. Doet je dat ook niet denken aan hoe God Adam schiep. Als je vergelijkt hoe hij de wereld schiep. Was dat door zijn woord.
Het licht. God zijn licht. Hij kwam licht. Door zijn woord. Zo schiep hij alles. Door het woord. Maar dan zien we in Genesis 2 hoe hij de mens schept. Hoe hij uit de aarde.
Als het ware de klei pakt. En Adam boetseert. Vol aandacht. Hij neemt er de tijd voor zou je kunnen zeggen. Hoe hij de levensadem in zijn neusgaten blaast. De ruach.
Vol liefde en aandacht. Dat is hoe God een mens maakt. Dat is kroonjewil van de schepping. Met aandacht en liefde. En denk niet dat het daarmee afgelopen is.
Dat God als het ware een attractiepark maakt. Hij drukt op de knop. En hij gaat op reis. Het loopt allemaal vanzelf. Het draait allemaal mooi rond. Elk mens. Wordt door deze God persoonlijk geweven.
En geborduurd. Geweven. En geborduurd. Persoonlijk gemaakt. Heeft u wel eens geborduurd? Sommigen hebben hier geborduurd.
Durf er niet voor uit te komen misschien. Ja gelukkig wel. Dat is mooi hoor. Als je kan borduren. Mijn oma kon het ook. Hele prachtige landschappen en schilderijen. Het lijkt ook bijna schilderij als je het ziet.
Maar je bent er niet zomaar klaar mee. Tegenwoordig borduurmachines. Maar dat stelt er een beetje af. Als je zelf borduurt ben je er niet zomaar klaar mee. Het kost er tijd. En zo heeft God het tijd genomen om ons op de aarde te zetten.
Misschien zijn er hier vanmorgen wel jonge mensen. Die worstelen met hun identiteit. Waarvoor besta ik? Wat ben ik waard? Als ik mezelf vergelijk met anderen die het zo goed doen.
Die zo goed scoren. Wat ben ik dan nog waard? Je worstelt met de minderwaardigheidsgevoelens. Mag je vanmorgen horen dat God jou met evenveel aandacht heeft gemaakt. Als ieder ander mens.
Dat je het waard bent om te bestaan. Dat je het waard bent om te leven. Omdat een schepper je heeft gemaakt. Niet om wat jij doet. Of hoe je heet. Of hoe rijk je bent.
Of wat je presteert. Maar omdat hij je heeft gemaakt met liefde. Dat is de grond van je waarde. Dat is een schepper die erachter zit. Misschien kan het zelfs zijn dat je ouders je niet hebben gewenst.
Maar weet dit? Dat de schepper van hemel en aarde. Je hemelse vader. Je wel heeft. Gewenst. Als je daarmee worstelt.
Lees dan elke dag deze versen. Vers 13 tot en met 16. Dan zeg het maar tegen God. U hebt mij gewenst. U hebt mij geweven en geborduurd.
U hebt mij gewenst. God heeft ons gemaakt. Er zijn mensen. Die zeggen. Dat man en vrouw kinderen kunnen maken.
Toor je wel eens hè? Kinderen maken door seksuele gemeenschap te hebben. Eigenlijk een vreselijk platte uitspraak als je dan dit leest. Ik zou willen zeggen. Mensen je maakt helemaal niets.
Op zijn hoofd creëer je de omstandigheden waarin iets kan ontstaan. Van leven. Maar het leven zelf creëer je niet. God maakt. Wij kijken toe en zeggen.
Het is te wonderlijk. Het is te wonderlijk. Vers 14. Ik geloof u. Omdat ik onzagwekkend wonderlijk gemaakt ben. Wonderlijk zijn uw werken.
Mijn ziel weet dat zeer goed. Een machtig maker creëerde mij. Hij maakte mij. Hij kent mijn naam. En hij weet zelfs wat ik denk.
En dat staat er ook zo bijzonder in vers 16. Dat al die dagen van mijn vorming in die moederschoot in Gods boek werden beschreven. Je hebt van die boeken hè.
Van die boekjes. Als dan een kind is geboren. Dan kun je dat bijhouden. Natuurlijk hoeveel die weegt in het begin. En hoe zijn ontwikkeling is. Je kunt je helemaal keurig mooi bijhouden. Dat is mooi om te doen.
Niet waar. En als je wat verder gaat. Kun je er ook foto's van maken. Hoe alles ontwikkeld. En je bent er zo op betrokken. Als moeder. Als vader. Op die eerste dagen.
De eerste weken. De eerste maanden. De eerste jaren van zo'n kindje. Je houdt het bij in de boeken. En om dan te lezen hier. Dat God al de dagen van. Een kindje in zijn boeken bijhoudt.
Voordat het geboren is. Ja ik denk dat je zelfs moet lezen. Dat hij ze al in zijn boek schrijft. Voordat alles gebeurt. Om op die manier te beseffen. Dat God onze dagen. Zelfs in die moederschoot.
Heeft gepland. Hij heeft die dagen. Gepland. En dan lezen we vers 17. En 18. Daarom.
Hoe kostbaar zijn mij uw gedachten. O God. Hoe machtig groot is hun aantal. Zou ik ze tellen. Zij. Die gedachten. Zijn talrijker. Dan korrelzand.
Ontwaak ik. Dan ben ik nog bij u. We lazen eerder dat God mijn gedachten door en door kent. En dat het voor hem geen moeite is om mijn gedachten te tellen.
En van die andere miljarden mensen. Maar andersom is het niet zo. Ik kan Gods gedachten niet narekenen. Ik kan ze niet eens tellen. Laat staan dat ik de inhoud ervan weet. Als korrelzand.
Dat zijn de gedachten van de God die alles weet. Die mij lief heeft. Ik denk dat je dat ook moet betrekken. Diverse op. Op wat er dus daarvoor staat.
Op het weven van dat lichaam. Als je alleen daarop al focust. Als je dan bedenkt. Wel hoeveel cellen er in het lichaam zitten. Hoeveel plaatsen er in het lichaam zijn. Die zo wonderlijk geweven zijn.
Dan zie je daar een onvoorstelbare wilde. Een rijkdom aan detail. Waarvan de wetenschap nu zelfs nog niet. Het fragment weet eigenlijk. Een onvoorstelbare wilde aan detail.
En eigenlijk elk punt in het lichaam. Als je daar een lijn van zou trekken naar God. Dan kom je bij een gedachte van God uit. Alsof God een gedachte had van elk punt in dat lichaam. Hoeveel gedachten zijn er nog niet van één lichaam.
Dat is al ontelbaar. Laat staan van alle plaatsen op de aarde. Van alle gebeurtenissen. En zulke goddelijke kennis is niet alleen wonderlijk. Wat David eerst zei.
Maar het is ook kostbaar. Waarom is het kostbaar die gedachte van God? Omdat het in zichzelf het bewijs draagt. Van een oneindige toewijding van God. Omdat God de werken van zijn handen.
Niet loslaat. In ons lichaam zien we al de toewijding van een God. In zijn gedachten. Die de werken van zijn handen. Niet loslaat. En als we moe worden van het tellen.
En als we in slaap vallen en we ontwaken. Dan zegt vers 18. Dan nog ben ik bij u. Ik hoor bij u. Ik ben bij u. U houdt mij in uw hand. En ik ben bij u.
Een alwetende God kent mij. Een alomtegenwoordige God is bij mij. Een almachtige God maakte mij. Maar het gaat verder. Deze God wil ik ook trouw zijn.
We lezen vers 19 tot en met 22. Houd u vast. O God breng de goddelozen om. Mannen van bloed. Ga weg van mij.
Want met listige plannen spreken zij over u. En ze zetten uw vijanden aan tot valsheid. Zou ik niet haten heren. Wie u haten. Walgen van wie tegen u opstaan.
Ik haat hen met een volkomen haat. Mijn eigen vijanden zijn het. Dan val je misschien even van je stoel. Sommigen wisten natuurlijk al dat die versen erin stonden. Maar als je het niet zou weten. Wat een enorm contrast.
Met daarvoor die heerlijke lieflijke woorden. Wonderlijk en kostbaar. En geweven en geborduurd. En al die fantastische dingen over God. En dan in één keer draait het om. Alsof iemand deze psalm genomen heeft.
En die heeft die laatste versen naar beneden gehaald. En heeft er een stukje tussen geplakt. Zou u bijna denken. Eigenlijk zou je deze woorden toch willen schrappen. Niet waar?
Toch zonde van zo'n mooie psalm. Dat deze woorden erin staan. Die lees je liever niet aan je kinderen voor. Zeg eens eerlijk. Hoe vaak bent u gestopt bij het lezen van psalm 139 bij vers 18?
Hoe vaak bent u gestopt met het lezen? Van psalm 139. Als je eerlijk bent dan lees je hem helemaal uit. Maar we gaan straks een lied zingen. En die zingt natuurlijk prachtig. U kent dat nog rond mij.
En die zingt niet diverse. Er is ook wat te begrijpen. Toch? Want het is een enorm contrast. En je voelt het. En toch staan deze woorden in deze psalm.
En je vraagt je af. Hoe kan dat? Hoe kan dit het woord van God zijn? Zou ik niet haten wie u haat? Staat er niet in het Nieuwe Testament. Dat je je fein niet moet haten.
Maar moet lief hebben. Zegt Jezus niet. Vader vergeef het hun. Want ze weten niet wat ze doen. Het is goed om een aantal dingen te beseffen. Als uitleg. Het is allereerst.
Ten eerste. Het is tegen de achtergrond van het besef. Hoe groot. En hoe goed God is. Dat David deze woorden uit. Zijn verontwaardiging komt eigenlijk voort. Uit het ontstellende besef.
Dat er mensen zijn. Die zich tegen deze goede en grote God durven te keren. Dat is het eerste. David is zo vol van hoe groot God is.
In zijn nabijheid. In zijn alwetendheid. Dat hij het eigenlijk niet klein kan krijgen. Dat er mensen zijn die vijanden zijn van deze God. Dat is de voedingsbodem voor zijn woord.
Ten tweede moeten we beseffen dat het woord haten in de Bijbel verschillende nuances heeft. Altijd heeft het te maken met het creëren van een afstand. Maar dat betekent nog niet.
Dat er altijd kwaadwillende intenties in het spel zijn. Om enkele nuances te noemen. Er is een groot verschil tussen Simpsons haat jegens de Filistijnse vrouw.
Deze stuurt me een keer na in Richter 15. Waarmee hij eigenlijk bedoelt. Ze laat me koud. Dat bedoelt Simpsons met haten. Of als je dan leest over de haat die zijn vader heeft.
Als hij zijn zoon niet tuchtigt. Dat is eigenlijk een gebrek aan liefde. Of als je dan leest in Deuteronomium 19. De haat die aanleiding geeft om te moorden.
Zo zie je dat een enorm rijkwijde is in het woord haten. En de nadruk is bij het woord haten niet primair op de emoties. Enorme haat. Nee daar gaat het niet altijd om.
Het gaat om de houding die je inneemt in het leven. En de acties die daaruit volgen. En dat betekent niet altijd dat je een ander een kopje kleiner wil maken. En zeker als haten in de tegenstelling wordt gebruikt.
Dus een liefhebben en haten. Dan gaat het om voorkeur voor iets. En loyaliteit daaraan. Denk aan wat Jezus zegt als je vader of moeder niet haat. Dat zegt hij.
Dan kun je mijn discipel niet zijn. Of wat God zegt. Jacob heb ik lief gehad. Ezra heb ik gehaat. Dat gaat over voorkeur. En loyaliteit aan een bepaalde keuze.
En in dit geval is dat het geval. David wil loyaal zijn aan God. Dat is eigenlijk het derde. De haten is hier geen persoonlijke afkeer van David. Maar hij wil loyaal zijn aan God.
En hij wil zich daardoor afkeren van de vijanden. Van God. We moeten dus ook goed beseffen. Het is geen persoonlijke weten van David. Het zijn niet zijn persoonlijke vijanden.
Maar het zijn uw vijanden. Gods vijanden. Uw vijanden zijn mijn vijanden. Dat is wat anders dan dat je zegt mijn vijanden. Dat zijn ook uw vijanden. Het laatste daar stelt een groot gevaar.
En dat je als het ware jouw belang gelijk stelt aan Gods belang. Dan zou je God voor je karretje kunnen spannen. Terwijl dat lang niet altijd zo is. Wat David doet is dus eigenlijk zichzelf vereenzelvigen met God.
Hij zegt ik wil aan uw kant staan. Ik wil me loyaal betonen aan u. Ik wil zonder reserves deze grote God dienen. En dan stoort het hem dus enorm dat er mensen zijn die het in hun hoofd halen om deze liefdevol alwetende God.
Deze liefdevol alomtegenwoordige God. En deze liefdevol almachtige God. Daar zich tegen te keren. Dan denkt David hoe durf je. Ten vierde.
We zien dat David niet zelf het recht in eigen handen neemt. Dat hij zegt ik zal ze. Maar dat hij het oordeel aan God laat. Hij zegt God brengt u ze om. Ik ga het niet doen.
Maar laat. Ik laat het aan u. Zegt God ook niet mij komt de wraken toe. En wat ook meespeelt ten vijfde. Is dat in deze tijd van het Oude Testament nog maar een beperkt zicht was.
Op het leven na dit leven. Af en toe zie je daar glinsteringen van. Af en toe. Maar over het algemeen zie je niet zoals in het Nieuwe Testament. Dat er duidelijk zicht was op het sterven van de mens en de opstanding.
En op een eindoordeel van alle dingen en alle mensen. Daar was geen duidelijk zicht op. Men had beperkt zicht. En daarom zie je ook vaak in de wraakzalmen.
Dat de mensen vragen. Heer wilt u recht doen nu in dit leven. Anders ontsnappen de vijanden nog een keer in de dood. En dan is er geen recht gedaan over hun schuld en hun kwaadheid. Daarom is daar die urgentie van de dichter.
Dat hij dan roept. Zoals in Psalm 137. Een van de ergste wraakzalmen. Heer wilt u nu optreden. Dat heeft te maken met het beperkte zicht dat God in die tijd gaf.
Op het leven na dit leven. Zet nu in dit leven de zaken recht. Al deze dingen gezegd hebben het. Snap je misschien beter waarom deze vers er wel in staat. En waarom ze zo op die manier zijn verwoord.
Het is dus eigenlijk in een negatieve vorm een uiting van loyaliteit aan deze God. Maar de volgende stap. Betekent dat dan dat we deze woorden kunnen nazeggen.
Anno 2019. Dat we een nieuwe versie van het lied maar moeten uitgeven. Waarbij deze versen ook zijn verwerkt. Dat gaat misschien weer een stap te ver.
In de context van Israël ging het duidelijk om een onderscheid tussen rechtvaardig en goddeloos. En dat onderscheid was duidelijk te maken. Tussen zegen en vloek. Waarbij God heel duidelijk degene die zijn verbond met Israël over traden aan de kant wilde zetten.
En degene die de getrouwen waren wilde belonen. Wij leven in een andere context. Wij leven ook ten tweede in de tijd nadat Heer Jezus is gekomen. Waarin hij het oordeel van God heeft gedragen.
Over vijanden van God. En? Daar komt er nog een laatste oordeel aan. En daartussen leven wij in de tijd van liefde zou je kunnen zeggen.
Waarin we weten ja God gaat oordelen. Er komt een dag dat hij alles recht gaat zetten. En daar mogen we ook om bidden. Ik denk ook aan openbaringen 6. Waarin de mensen. Als het ware ook.
Roepen. Openbaring 6 vers 10. En ze riepen met luide stem. Tot hoelang. Heilig en waarachtige Heerzer. Oordeelt en wreekt u ons bloed niet aan hen die op de aarde wonen.
Dus niet alleen maar iets van het oude testament. Maar ook in openbaringen klinkt die roep. Om rechtvaardige wraak en vergelding. Maar het ligt in Gods handen. En in die tussentijd. De tijd tussen Jezus.
Leiden, sterven, opstaan. Zijn hemelvaart. En ze zitten aan de rechterhand nu. En het laatste oordeel leven wij. En dat is de tijd waarin het evangelium wordt verkondigd. En laten we ook naar onszelf kijken.
Zegt Paulus niet. Dat wij vijanden waren van God. Want ons genade is betoond. God haalt vijanden binnen.
Dus kunnen we deze woorden nog nazeggen? Nee niet in deze vorm. Met deze woorden. Ja wel in de zin dat we ons radicaal, loyaal willen betonen aan God.
En ons af willen keren van hen. Die volharden in hun vijandschap. Jegens God. En zo komen we bij die laatste verse.
Want voor deze alwetende God. Leg ik mijn leven open. Vers 23 en 24. Doorgrond mij. O God en ken mijn hart.
Beproef mij. En ken mijn gedachten. Zie of er bij mij. Een schadelijke weg is. En leid mij. Op de eeuwige weg.
In het besef dat David te maken heeft met een alwetende God. Die alles al van hem ziet en weet. En die je zoals je gezegd heeft. In vers 1.
Die je me al helemaal doorgrond. In dat besef legt David dan ook zijn leven open. Als u me doorgrondt Heer. Doorgrondt u me maar. Dan wil ik me ook zelf openstellen. Wil ik me niet verbergen.
Dan wil ik mezelf openleggen. Dan wil ik alle deuren van mijn huis open doen. Het huis van mijn leven. En dan wil ik zeggen Heer. Doorzoek u maar het huis van mijn leven. En als u een kamertje vindt waarin het niet pluis is.
Doet u de deur maar open. Zet het raam maar open. Dat het kan waaien. De wind van uw geest. En dan wil ik het ook met u opruimen. Zoals Sageus toen Jezus in zijn huis kwam. Zo geraakt was door de genade en de liefde van de Heer Jezus.
Dat hij het op ging ruimen. Dat is wat de genade van God doet. We moeten dit ook niet zien als bedreiging. Maar als de liefde van God. Die eigenlijk zegt tegen ons vanmorgen. Wat is er nog in je leven.
Wat niet tot eer van mij is. Wat heb je nog verborgen. Wat dan het waarschijn om me te verbergen. Maak het toch open voor me. Want ik weet het al. Bij mij kun je het neerleggen.
Voor mij kun je het openmaken. Daarom mogen we vanmorgen die woorden als het ware ook tot ons nemen. En bidden. Maak mij zuiver. Maak mij rein. Voor u.
David zegt. Zie of er bij mij een schadelijke weg is. Een weg die smart doet. Die verdriet doet. En leidt mij op de eeuwige weg. Hey. Er zijn twee wegen.
Een schadelijke weg. En een eeuwige weg. Doe dat niet denken aan Psalm 1. De twee wegen. De weg van de goddeloze. En de weg van de rechtvaardige. Het is alsof David zegt.
Die schadelijke weg. Heer. Als er iets is in mijn leven. Wat lijkt op de weg waarop de goddeloze is. Dan wil ik er niks mee te maken hebben. Want ik heb mezelf net afgekeerd van die mensen. Van die vijanden van u. Want ik wil u toebehoren.
Met hart en ziel. En heel mijn leven. Als er ook maar een rest is van die schadelijke weg. Heer. Dan wil ik hem weg doen. En leid me op die eeuwige weg. Zo zegt Psalm 1. De weg van de goddeloze zal vergaan.
Maar de Heer kent de weg van de rechtvaardige. Hij kent de weg van de rechtvaardige. Hij kent ons. En onze weg. Die eeuwige weg.
En daarna vanmorgen maar de toepassing. Want zo eindigt David. De toepassing voor onszelf. Is er bij ons iets. Als God vanmorgen in ons hart zou kijken.
En dat doet hij dus. Wat ziet hij dan? Ligt er dan bij ons een rotte appel op de schaal? Is er bitterheid in het hart? En u weet.
Je kunt het van mensen verbergen. Je kunt het nu met je meenemen. Zonder dat je het beleidt aan God. En je kunt naar de koffie gaan. En naar de thee. En je kunt het hebben over koetjes en kalfjes.
En mensen zien het niet. Maar God ziet het wel. En het blijft daar maar zitten. En elke plek die wij voor hem proberen te verbergen. Met iets. Wat het ook is. Een geheim. Daar kan zijn heilige geest niet voluit die ruimte innemen.
Dus als je vervuld wil worden van de heilige geest. Ruim het op. En open het voor hem. Open het voor hem. Vanmorgen is het moment om het bij hen neer te leggen. Om het open te leggen voor hem.
Om de ramen open te gooien. En de frisse wind van de geest te ervaren. In je leven. En soms is het nodig dat we anderen daarbij betrekken. Dat we een hulp vragen van een broeder of een zuster.
Van wil je met me bidden. Want ik kom niet los van dit geheim. Of deze gedachte. Of deze zonde. Jaren geleden. En hij is nog steeds verborgen in mijn leven. Gebruik die hulp van elkaar.
En geestel God wilt u ons vanmorgen. Overtuigen. In ons hart. Psalm 139. God kent ons. Hij doorgrondt ons.
Hij is altijd bij ons. Hij heeft ons gemaakt. Wij mogen onze trouw in hem betonen. En ons leven openleggen voor hem. Dat is eigenlijk de samenvatting van de psalm. Kort woord nog over de Heer Jezus Christus.
Als je denkt aan de eeuwigheid waarin de Vader, de Zoon en de Heilige Geest elkaar kenden. Dat is eigenlijk al raar als je daar in de verleden tijd over spreekt. Niet waar? Kenden. Ze kenden en kenden elkaar nog steeds.
Ze keken ook in elkaars hart als je het zo kan zeggen. Ze kenden elkaar tot in het diepst van hun bestaan. Er was geen geheim voor de ander. De Vader kende de Zoon en de Zoon kende de Vader.
En beide de Heilige Geest en omgekeerd. En dan komt er een moment in de tijd dat God zijn Zoon stuurt op aarde. En dat hij hem door de werking van de Heilige Geest geboren laat worden in de moederschoot.
In die donkere moederschoot. De Vader ziet zijn Zoon met welbehagen. En hij weeft hem. En hij borduurt zijn eigen Zoon. De dagen van zijn Zoon staan in zijn boek beschreven.
Elke dag. En God ziet met welgevallen zijn Zoon. En hij ziet zijn Zoon groeien en geboren worden. En hij kent hem en de Zoon kent hem. Ik ken de Vader en de Vader kent mij.
En als er dat moment, terwijl de Zoon met de Vader gaat en terwijl de Vader met al de wegen van de Zoon vertrouwd is. Dan is er een moment dat hij weg leidt naar het kruis. Waarom die Zoon uiteindelijk uitroept.
Mijn God, mijn God, waarom verlaat u mij? Is God er overal? Is hij ook in dat dodenrijk? Hij is ook in dat dodenrijk bij Jezus.
En hij doet hem opstaan. En hij leidt hem terug naar die heerlijkheid. Dan te beseffen dat Jezus is gekomen om te sterven voor vijanden van God.
Om ons van vijanden vrienden te maken. Dat is genade. Dat is genade. En zo kunnen we als het ware ook David nazeggen.
Ik wil trouw zijn aan u. En het oordeel leg ik in uw handen. En dat kan ik doen omdat het oordeel op uw Zoon is neergekomen. En dat is ook de reden dat er recht komt.
Dat het recht van God is uitgestort op zijn Zoon. Dat grijpt vooruit op die laatste dag waarin alles wordt recht gedaan. Maar het oordeel betekent ook genade voor ons. Genade zo groot voor mij die het niet verdient.
Liet Christus zijn liefde zien. Hij kocht mij vrij. Amen.