Bozes en Sene

Spreker

Daniël Douma

Date
Feb. 24, 2019
Time
09:45

Transcription

Auto-generated - may contain small errors. Always verify with the audio version.

Zal ik kort openen in gebed, voordat we straks ook het woord openen. Heer Jezus, we bedanken u dat we mochten zingen en dat we elkaar zo mogen ontmoeten vanmorgen,! En bovenal ook u.

En dat u het woord mogen openen. Heer, we willen zo onze harten openstellen voor u. En ook zo bidden of u tot ons wilt spreken. Heer, dat u tot uw doel komt, dat u ons denken verandert, ons hart verandert.

Heer, dat we meer en meer op u gaan lijken. En u in alles willen volgen. Heer, spreek zo vanmorgen tot ieder van ons. Dat vragen we uitgenade.

Amen. Ja, ik wil vanmorgen met jullie naar de bekende geschiedenis van de twee rotspunten. Bozes en Sene. Dat is jullie, denk ik, allemaal wel bekend. Toch?

Dan gelukkig, jullie weten het niet. Ik weet het ook maar, omdat ik er natuurlijk nu mee bezig ben. Misschien beter bekende geschiedenis als de geschiedenis van Sal en Jonathan.

In 1 Samuel 14. Dat wil ik straks met jullie uit gaan lezen. Misschien even goed om even wat achtergrond erbij te vertellen. Het volk van Israël is eigenlijk in een wat ten neergeslagen positie.

Als we hier straks gaan lezen vanaf hoofdstuk 14. Je moet je voorstellen dat het volk Israël heeft eindelijk dan die koning waar ze zo naar verlangden.

De koning die ze zo graag wilden hebben. Ondanks stevige waarschuwingen van God en van Samuel om dat niet te willen. En dan hebben ze toch wel die koning.

En uiteindelijk bevindt het volk zich dus nu in een positie waarin de Filistijnen, het land, zijn binnengevallen. Niemand wapens heeft. Alleen Sal en Jonathan die hebben een wapen.

Een speer en een zwaard. En de rest van het volk heeft het niet. Het volk is bang. Ze zijn gevlucht in de grotten, in de holen. Bang voor de Filistijnen die daar rondtrekken.

Met drie groepen plunderaars die het land onveilig maken. Dus dat is een beetje de situatie waarin het volk Israël zich bevindt. Nou en dan wil ik met jullie lezen.

Want er komt op een gegeven moment een keerpunt, een omslagpunt. En dat lezen we in hoofdstuk 14. Vanaf vers 1 wil ik tot en met vers 15 lezen. En er staat bij mij boven Jonathan verslate Filistijnen.

Op een dag gebeurde het dat Jonathan, de zoon van Sal, tegen de knecht die zijn wapens droeg, zei Kom, laten wij naar de wachtpost van de Filistijnen oversteken die zich aan de overkant bevindt.

Maar hij vertelde het niet aan zijn vader. Sal nu verbleef aan de rand van Ghibia onder de granaatappelboom die in Migron was. En het volk dat bij hem was bestond uit ongeveer 600 man.

En Ahia, de zoon van Ahitub, de broer van Ichabod, de zoon van Pinahas, de zoon van Eli, was priester van de heren in Silo en droeg de evot. Het volk wist echter niet dat Jonathan weggegaan was.

Want het is voor de heren niet te moeilijk om te verlossen door veel of door weinig mensen.

Toen zij zijn wapen dragen tegen hem, doe alles wat in uw hart is. Ga uw gang. Zie, ik volg u. Naar wat uw hart u ingeeft. En Jonathan zei, zie, wij steken over naar die mannen en zullen ons aan hen vertonen.

Als zij dit tegen ons zeggen, sta stil totdat wij bij u komen, dan zullen wij op onze plaats blijven staan en niet naar hen toe klimmen. Maar als zij dit zeggen, klim naar ons toe, dan zullen wij naar hen toe klimmen, want dan heeft de heren hen in onze hand gegeven.

Dit is voor ons het teken. Toen zij zich beide aan de wachtpost van de Filistijnen vertonen, zeiden de Filistijnen, zie, de Hebreën zijn uit de holen gekomen waarin zij zich verstopt hadden.

De mannen van de wachtpost namen het woord en zeiden tegen Jonathan en zijn wapendrager, klim naar ons toe, dan zullen wij u een lesje leren. Toen zei Jonathan tegen zijn wapendrager, klim achter mij aan, want de heren heeft hen in de hand van Israël gegeven.

Toen klom Jonathan op zijn handen en op zijn voeten naar boven en zijn wapendrager achter hem aan en zij vielen voor Jonathan. En achter hem doden zijn wapendrager hen. Deze eerste slag, waarin Jonathan en zijn wapendrager ongeveer twintig mannen doden, vonden plaats op een stuk land dat men in een halve dag kan ploegen.

En er ontstond schrik in het legerkamp, op het veld en onder heel het volk. De wachtpost en de plunderaars beten zelf ook. Ja, het land sidderde, want het was een schrik van God.

Tot zover. Ja, ik begon met twee rotspunten, maar je zou eigenlijk ook kunnen zeggen van het is het verhaal van de twee wegen. Het verhaal van Sal en Jonathan, die zich in dit hoofdstuk zeg maar ontvouwt.

Twee mannen die allebei een andere weg bewandelen. Die allebei dezelfde uitgangspositie hebben. Ze behoren allebei bij het volk Israël. Ze zijn ook allebei de enigen die beschikken over een wapen.

Ze hebben allebei hetzelfde doel, namelijk het volk Israël verlossen van de Filistijnen. Maar de weg die ze bewandelden is toch anders.

En de uitkomst is ook anders. En daar gaat het eigenlijk vanmorgen over, die twee wegen. Je zou kunnen zeggen dat de weg van Sal is eigenlijk de weg van religie.

Sal die uiteindelijk het doel heeft om een overwinning te behalen voor zijn eigen eer en glorie. En Jonathan die afhankelijk is van God, die op God vertrouwt.

En die onafhankelijk van het volk opereert. Maar in het verborgen wel de overwinning behaalt. En als je kijkt naar Sal, dan betekent zijn naam verlangt. En zoals ik al zei, hij was iemand die verlangt was door het volk.

Het volk wilde hem graag hebben. Het was een grote man. Hij stak vanaf zijn schouders boven de rest van het hele volk uit. Het was een indrukwekkende verschijning.

Bovendien ook een aantrekkelijke man om te zien. En hij bevond zich daar aan de rand van die heuvel bij Ghibia. Onder een granaatappelboom.

En een granaatappelboom, als je kijkt naar de betekenis van het woord, dat betekent ook zoiets als verhogen. Als stijgen. Dus hij had zichzelf een verhoogde positie gegeven.

Hij zat daar onder die granaatappelboom. En het begin van zijn loopbaan als koning, zeg maar, was nog best veelbelovend. Als hij Jabes bevrijdt van de ammonieten.

Maar daarna gaat het al snel bergafwaarts. Want op een gegeven moment, dan komen de Filistijnen, die vallen dat land binnen. En het volk begint wat onzeker te worden. En er is een afspraak dat Sal zou wachten op Samuel om een offer te brengen aan de heer.

Maar het duurt een beetje lang voordat Samuel komt. En Sal die ziet zijn leger steeds meer uitdunnen. Allerlei soldaten die bang beginnen te worden en die beginnen te vluchten.

Dus hij denkt, nou weet je wat, dan breng ik alvast een offer. Ook om het moraal misschien wat op te vijzelen van de mannen. En ja, waar blijft Samuel toch? Dus hij wordt ongeduldig.

Dus hij brengt een offer eigenlijk om een soort van ritueel, zou ik willen zeggen. Om God maar aan zijn kant te krijgen. Maar niet zozeer vanuit een verlangen om met God te wandelen of om hem te ontmoeten.

Maar meer als een soort, ja, toverspreuk zeg maar. Zo van, nou ja, dan hebben we dat gedaan en dan zal de heer ons wel de overwinning geven in de strijd. En ook later in deze geschiedenis, nadat Jonathan een gevoelige nederlaag aan de Filistijnen heeft toegebracht.

Dan wordt het moraal wat opgevijzeld in het leger en dan gaan ze de Filistijnen op een gegeven moment achterna. En dan komt Sal ook met een hele onzinnige maatregel. Door te zeggen van, niemand mag eten of drinken totdat de vijand volledig is verslagen.

Dus een soort onzinnig vasten wat hij oplegt. Ja, waarom? Ja, het dient geen enkel doel. Misschien om te laten zien dat hij een kundig strijder is ofzo.

Maar het gevolg is dat het volk moe begint te worden. Dat ze geen energie meer hebben. Waardoor ze niet zo'n grote overwinning behalen als ze zouden kunnen behalen. Dus Sal heeft een uiterlijk van godsdienstigheid.

Het ziet er godsdienstig uit. Hij brengt offers, maar het is niet werkelijk dat hij gehoorzaam is aan God. Het is niet werkelijk dat hij een vertrouwelijke omgang heeft met God. Dat is niet wat hij werkelijk naar verlangt.

En ik vind het ook heel treffend als hij dan op een gegeven moment bij een andere strijd buit heeft gemaakt. En ook tegen gods opdrachten in dat niet met de band slaat.

En dan komt Samuel op een gegeven moment op het toneel. En dan zegt hij tegen Samuel, zegt Sal. Want het volk heeft de beste schapen en runderen gespaard om de heren uw God te offeren.

Dus niet mijn God, maar uw God. Om die te offeren. Dus je ziet dat hij zelf niet een vertrouwelijke omgang heeft met de Heer.

Hij kent hem. Hij heeft de priester aan zijn kant. Hij heeft de evod. Het ziet er godsdienstig uit. Hij brengt dus een offer. Maar het is niet werkelijk dat hij afhankelijk is van God.

Dat hij gehoorzaam is. Hij gebruikt God eigenlijk. Voor zijn eigen eer en glorie. En ook later in zijn loopbaan, als op een gegeven moment David op het toneel komt.

En meer overwinningen heeft dan Sal. Dan zie je ook dat er afgunst komt. Jaloezie komt. En hem dat niet gunt. En wantrouwend begint te worden. En dan zie je eigenlijk wat zijn werkelijke hartgesteldheid is.

Dus het heeft een uiterlijk van godsdienstigheid. Maar hij geeft zijn hart niet werkelijk aan de Heer. Het is niet werkelijk afhankelijk van God. Dat is Sal.

En de andere weg die we zien is die van Jonathan. Jonathan, dat betekent Jehovah heeft gegeven. Dus niet verlangd door het volk.

Zoals Sal. Maar nee, Jehovah heeft gegeven. De Heer heeft gegeven. En Jonathan heeft al heel snel door dat het niet gaat om rituelen. Dat het ook niet gaat om aantallen.

En hij had dan misschien niet 600 man aan zijn kant. Hij had alleen maar een wapendrager. En Sal die had de evot. En die had wat dat betreft de mensen en de middelen. Maar hij bleef daar passief zitten onder die granaatappelbal.

En Jonathan die gaat zijn eigen gaan. Zonder dat het volk het weet. Zonder dat Sal het weet. Gaat hij met zijn wapendrager richting de Filistijnen.

En dan zegt hij. De Heer heeft het niet nodig. Of hij nou veel of weinig mensen heeft. Om onze overwinning te geven. En dat is niet stoere spierballentaal.

Zo van nou kijk mij eens even groot geloof hebben. Nee want het is één ding om te zeggen dat je geloof hebt. En dat je zegt dat God groot is. En dat hij alles kan. Maar het is een heel ander ding om er ook vervolgens naar te wandelen.

Om er ook naar te handelen. Om ook daadwerkelijk jezelf bloot te geven. En die strijd zo in te gaan. Met alleen je wapendrager. Maar het is een eenvoudig maar rotsvast vertrouwen in God.

Dat hij de overwinning zal geven. Een rotsvast vertrouwen dat ook is ingegeven. Dat ook is gevoed door het handelen van God in de geschiedenis met het volk Israël.

Bijvoorbeeld met Gideon. Waarin Israël ook een heel klein legertje had. Van maar 300 man. Nog minder dan wat Sal nu had. En toch met Gods hulp de overwinning behaalde.

En zo is Jonathan ook. God heeft niet veel mensen nodig. Maar hij kan zelf die overwinning geven. En zo trekt Jonathan die kant op. Richting die wachtpost van de Filistijnen.

En die Filistijnen die zien dat aankomen. Die denken, ha, dat is makkelijke buit. Die komen uit hun grot verscholen. Komen ze een keer tevoorschijn. En die zeggen dan van nou, kom maar naar boven.

Dan zullen wij jou even een lesje leren. Op die manier denken ze even makkelijk van hun af te komen. Niet weten dat daarin juist hun nederlaag ligt.

Omdat dat het teken is voor Jonathan. Dat hij weet dat God de overwinning heeft gegeven. En ik moet dan toch denken aan het evangelie.

Aan het kruis. Waarin de leiders ook niet wisten. Dat ze hun eigen gat aan het graven waren. Toen ze Jezus aan een kruis nagelden.

Ze dachten op die manier wel even van hem af te komen. Door hem aan een kruis te nagelen. En zo hem weg te doen. Maar daarin lag juist de overwinning. De overwinning van Jezus Christus over zonde, dood, over de duivel.

Op een verborgen wijze haalde de Heer Jezus zo de overwinning. En terwijl Saul daar zit met zijn 600 man. En de priester onder een granaatappelboom.

Is Jonathan op een verborgen wijze ergens op de achtergrond. Bezig om de overwinning te behalen. Terwijl niemand het in de gaten heeft.

En als je dan kijkt naar die twee rotspunten. Bozes en scène. Bozes dat betekent glanzend wit.

Als in fijn wit linnen. En scène dat betekent prikkelig. Als in dorens en distels. Als je die twee nou tegenover elkaar zet.

Dan ziet u hopelijk ook die parallel. Aan de ene kant glanzend wit linnen. De kleding die beloofd is. En heiligen die de overwinning behalen. Waar God hen mee zou overkleden.

En aan de andere kant. De dorens en de distels. Die de weg van Saul voortbrengt. Een aardse weg. Die wel wat lijkt. Maar die uiteindelijk nederlaag betekent.

Die dorens en distels voortbrengt. Maar Jonathan gaat in wezen die weg van Bozes. Met een belofte die God hem geeft.

En deze twee wegen. Die zijn ook gewoon in de gemeente. In de kerk vaak aanwezig. Omdat ze aan de buitenkant. Best wel op elkaar lijken soms.

Het ziet er godsdienstig uit. Aan beide kanten. Maar toch heeft het een andere uitwerking. En het is soms een weg waar wij zelf ook wel eens op gaan. En het is vaak ook niet dat het evangelie dan wordt ontkend.

Als de weg van Saul wordt bewandeld. Het evangelie wordt niet ontkend. Maar er wordt iets bovengezet. Er wordt iets voorgezet. Iets wat belangrijker wordt gemaakt.

En het evangelie is dan niet het doel. Maar een middel. Een middel geworden om mijzelf te ontwikkelen. Om zelf gelukkig te worden. Om mijzelf te kunnen ontplooien. Wanneer we de weg van Saul bewandelen.

Dan gaan we af op wat onze natuurlijke ogen ons vertellen. Dan gaan we af op wat we zien. Dan blijven we binnen onze comfortzone.

En dan zeggen we van. Ja ik ben helemaal niet geschikt voor die bediening. Ik ben helemaal niet geschikt om de Heer te kunnen dienen. Want ja ik heb nog helemaal niet genoeg kennis.

En ik weet nog helemaal niet zoveel van de Bijbel. En ik heb er ook helemaal niet de capaciteiten voor. En dan gaan we af op ons eigen kunnen. Op wat we zelf in ons eigen leven zien.

In plaats van dat we verwachten dat hij ons bekwaam maakt. En dan denken we dat we het niet kunnen. Of andersom.

Dat we juist wel het heel goed kunnen. Maar dat we ook daar de erkenning voor willen krijgen. Dat we de erkenning willen krijgen voor al het werk dat wij verzetten voor de gemeente.

Ze moesten eens weten hoeveel tijd ik in de avonduurtjes doorbreng. Om alles op orde te krijgen. Om de administratie in orde te krijgen. Maar dat wordt nooit gezien.

Of de weg van Saul bewandelen is als we onze relatie met God afmeten aan de hand van ervaringen die we hebben. En als dat een positieve ervaring is dan is onze relatie goed.

En als dat een wat mindere ervaring is dan is onze relatie met God niet goed. Het lukt je bijvoorbeeld ochtends om vroeg op te staan. Om de Bijbel te openen en te lezen.

En je hebt een goede tijd met God. Je bent aangesproken. En vervolgens ga je naar je werk. En dan had je ook nog een goed gesprek met je collega. En je kinderen. Dat ging ook allemaal goed die dag.

En ja, dat was gewoon een heerlijke dag. En je denkt prijs de Heer. Het gaat hartstikke goed. En je weet tuurlijk. De Heer die houdt onverwaardelijk van mij. Maar vandaag waarschijnlijk toch ietsjes meer dan anders.

En een andere keer. Dan heb je net iets te vaak op die snoersknop gedrukt. Kom je iets te laat uit bed. Waardoor het niet meer lukt om de Bijbel te lezen. En op het werk zat het ook al niet mee.

Had je een beetje een lelijke aanvaring met een collega. En de kinderen die deden vervelend. En dan zit je helemaal in de put. En dan denk je ook dat je relatie met God eigenlijk het dieptepunt heeft bereikt.

Dat ja, de Heer houdt altijd van je. Maar vandaag waarschijnlijk wat minder dan anders. En zo meten we dan onze relatie met God aan de hand van ervaringen die we hebben.

En dan denken we dat als we maar zus of zo wandelen. Als we ons maar zo gedragen. Dan zal God wel blij met ons zijn. Maar dat is godsdienst. Dat is religie. En dan is ons hart niet werkelijk veranderd.

Dan dienen we misschien wel in de gemeente. Maar dan zijn we niet werkelijk gehoorzaam. Dan zijn we niet werkelijk gehoorzaam aan God. Aan wat Hij van ons vraagt. En dan zet het evangelie ons ook niet meer in beweging.

Dan is dat gewoon droog stof dat tot ons komt. Maar het zet ons niet meer in vuur en vlam. En dan durven we niet te getuigen naar een collega.

Omdat we denken van ja, daar is die collega veel te verfijnd voor. Veel te intelligent. Kijk dat ik dat geloof oké, maar daar heeft Hij niks aan. Of we praten juist wel over God.

Maar niet zozeer gedreven door zijn liefde. Maar omdat we willen laten zien hoe diepzinnig we zijn. Of om ons gelijk te halen. Dus aan de buitenkant kan het er godsdienstig uitzien.

Spreek je de juiste lingo. Weet je wanneer je amen moet zeggen. Maar van binnen is er geen werkelijke vertrouwelijke omgang met God. Is er niet een werkelijk verlangen naar Hem.

En die weg van Saul die eindigt uiteindelijk in teleurstelling of in trots. Trots. Omdat als we dan succes hebben.

Als er dan iets goed gaat. Ja dan moet dat wel een gevolg zijn van onszelf. Van ons eigen inzet. Van onze eigen prestaties. Van ons eigen kunde. Onze intelligentie.

Iets waar we trots op kunnen zijn. Of teleurstelling. Omdat we zien dat hoe kundig wij ook zijn. Wat we ook allemaal doen. Hoeveel mensen en middelen we ook hebben.

We altijd tekortschieten. En altijd een moment is dat we falen. Dat er teleurstelling is. Dus die weg van Saul die leidt tot trots.

Of tot teleurstelling. En waarom bewandelen wij die weg? Omdat diep van binnen in ons. In ons DNA als het ware zit toch dat religieuze.

En dat begon al in de hof. Bij Adem en Eva. Die kennis wilden hebben van goed en kwaad. En in ons zit dat ook dat religieuze inwezen. Dat we als we maar zus of zo doen.

Als we maar bepaalde rituelen zeg maar uitvoeren. Dan kan God eigenlijk niet anders dan ons zegenen. Dan is hij het ons eigenlijk verschuldigd.

Maar op die manier dienen wij niet God. Maar proberen wij God ons te laten dienen. En proberen wij aan de touwtjes te trekken. En als wij maar bepaalde dingen doen.

Dan moet hij ons wel zegenen. Maar geloven wij werkelijk dat het evangelie. Dat gericht is op de verlorenheid. De verdorvenheid van wie ik ben.

Dat dat werkelijk voldoende is. Of vraag ik van God dat hij iets voor mij doet. Om mij in mijn eigen ogen meer aantrekkelijk te maken.

Zoals die weg van Saul is. Dus als we dat herkennen in ons eigen leven. En ik denk dat we van tijd tot tijd in meer of mindere mate altijd wel eens een stuk op die weg gaan.

Dat we ons daarvan moeten bekeren. Daarvan moeten afkeren. Dat moeten zeggen heer. Sorry maar. Ik merk dat ik. U probeer te behagen.

Te pleasen door bepaalde rituelen zeg maar te doen. Door mij netjes te gedragen. Want het is niet eens dat God jouw intelligentie of jouw kunde niet nodig heeft.

Jouw eigen prestaties. Hij heeft het niet alleen niet nodig. Maar hij wil het ook niet. Hij wijst het af. Omdat het namelijk afval is. Omdat het drek is. Omdat het nergens toe leidt.

Omdat het niet leidt tot opbouw van het lichaam van Christus. Omdat het niet opbouwt tot jouw eigen geloofsleven. Nee het haalt je uiteindelijk alleen maar naar beneden.

En daarom moeten we ons daar juist van afkeren. Want het lijkt godsdienstig. Maar het leidt uiteindelijk van God af. En slechter eraan toe is.

Dan iemand die verloren is. Is degene die niet eens in de gaten heeft. Dat hij verloren is. En dat is het gevaar denk ik. Met een weg van Saul bewanderen. Dat je denkt dat je goed bezig bent. Dat je helemaal niet in de gaten hebt.

Dat het een weg is die nergens toe leidt. Die geen vrucht voortbrengt. Omdat het er godsdienstig uitziet. En juist daarvan moeten we ons afkeren. En door Jezus Christus.

Kunnen wij die weg van Jonathan bewandelen. Heeft hij die weg voor ons gemaakt. Jezus die in wezen de ware Jonathan is. Jonathan, dat betekent Jehovah heeft gegeven.

Zo heeft de Heer Jezus gegeven aan ons. En terwijl de fariseeën en de priesters bezig waren met religie, met wetten.

En terwijl de discipelen bezig waren met een troon in Jeruzalem. Haalde de Heer Jezus op verborgen wijze de overwinning aan het kruis. In zijn dood.

En vooral ook in zijn opstanding. Terwijl de mensen bezig waren met wat ze zagen. Met wat ze zelf konden doen. Haalde Jezus op verborgen wijze de overwinning.

En zo mogen wij ook nu die weg van Jonathan bewandelen. Als zijn wapendrager. Als de wapendrager die hem volgt.

En die wapendrager die zegt. Ik volg u. Ik volg u naar wat uw hart u ingeeft. Niet naar wat mijn hart mij ingeeft.

Naar wat ik denk dat de beste weg is. Naar wat ik zie met mijn natuurlijke ogen. Nee, naar wat uw hart u ingeeft. Dat volg ik. En het is vandaag zo gewoon, zo populair om te zeggen.

Volg je hart. Volg wat je hart je ingeeft. Ik doe wat mijn hart mij ingeeft. Maar dat is niet wat de Bijbel ons voorhoudt. Want mijn hart is bedriegelijk.

Jouw hart is bedriegelijk. En het leidt uiteindelijk tot dorens en distels. Nee, ik volg u. Nou wat uw hart. U en mij ingeeft.

En dan is het niet meer dat je ergens trots op bent. Omdat je bekwaamheid niet meer uit jezelf is. Maar je bekwaamheid is uit God. En hij geeft de overwinning.

Ik wil afsluiten met een paar regels uit een lied 520 van opwekking. Dat denk ik wel hier goed bij past.

En wat denk ik ook heel goed past bij de spreuk die we vanmorgen lazen 18 vers 10. Daar staat. Amen.

Amen.